Η έλλειψη ύπνου δεν επηρεάζει μόνο τη διάθεσή μας αλλά βλάπτει σοβαρά και τον εγκέφαλό μας.
Επιπλέον, η απώλεια ύπνου για μεγάλες περιόδους μπορεί ακόμη να προκαλέσει γνωστική δυσλειτουργία και να αυξήσει τον κίνδυνο για Αλτσχάιμερ και για άλλες νευρολογικές παθήσεις. Τώρα ερευνητές εστιάζουν στην κατανόηση του μηχανισμού μέσω του οποίου η στέρηση ύπνου προκαλεί αυτές τις βλάβες.
Σε μια νέα μελέτη στο Journal of Proteome Research της ACS, μια ομάδα Κινέζων που εργάζεται με ποντίκια εντόπισε μια προστατευτική πρωτεΐνη της οποίας το επίπεδο μειώνεται με τη στέρηση ύπνου, οδηγώντας σε νευρωνικό θάνατο.
Μελέτες δείχνουν ότι η έλλειψη ύπνου οδηγεί σε νευρολογική βλάβη στον ιππόκαμπο, ο οποίος αποτελεί μία εγκεφαλική δομή, μέρος του Μεταιχμιακού συστήματος, που εμπλέκεται στη μεταφορά πληροφοριών από τη βραχυπρόθεσμη μνήμη στη μακροπρόθεσμη και στην πλοήγηση στο χώρο.
Για να κατανοήσουν καλύτερα τις μοριακές αλλαγές που προκαλούν αυτό το αποτέλεσμα, οι επιστήμονες έχουν αρχίσει να εξετάζουν μεταβολές στην αφθονία των πρωτεϊνών και του RNA, το οποίο περιέχει γενετικά κωδικοποιημένες οδηγίες που προέρχονται από το DNA.
Με αυτόν τον τρόπο, προηγούμενες μελέτες είχαν εντοπίσει ορισμένους παράγοντες που συνδέουν την απώλεια ύπνου με βλάβες, αλλά οι ερευνητές δεν είχαν γενικά επιβεβαιώσει ότι αυτοί οι παράγοντες παίζουν ρόλο στη γνωστική λειτουργία σε μεγαλύτερους πληθυσμούς ζώων.
Έτσι, οι Fuyi Xu, Jia Mi και οι συνεργάτες τους ξεκίνησαν να διερευνούν περαιτέρω πώς η απώλεια ύπνου βλάπτει τον εγκέφαλο και να επιβεβαιώσουν τα ευρήματά τους. Αρχικά αξιολόγησαν πόσο καλά τα ποντίκια περιηγήθηκαν σε έναν απλό λαβύρινθο και έμαθαν να αναγνωρίζουν νέα αντικείμενα μετά από στέρηση ύπνου για δύο ημέρες.
Κατόπιν εξήγαν τις πρωτεΐνες από τον ιππόκαμπο των ζώων και εντόπισαν εκείνες των οποίων η αφθονία άλλαξε. Στη συνέχεια, για να περιορίσουν περαιτέρω τις πιθανότητες, εξέτασαν δεδομένα που συνδέουν αυτές τις πρωτεΐνες με την απόδοση ποντικών που δεν είχαν υποστεί στέρηση ύπνου μέσα στον λαβύρινθο.
Αυτή η προσέγγιση οδήγησε τους ερευνητές στον παράγοντα πλειοτροφίνη (PTN), η οποία μειώθηκε στα ποντίκια που στερούνταν ύπνου. Με ανάλυση γονιδιακής συν- έκφρασης (ανάλυση του RNA), η ομάδα αναγνώρισε τη μοριακή οδό μέσω της οποίας η απώλεια PTN προκαλεί τον θάνατο των κυττάρων στον ιππόκαμπο.
Μετά από γενετικές μελέτες σε ανθρώπους, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η PTN εμπλέκεται στη νόσο του Αλτσχάιμερ και σε άλλες νευροεκφυλιστικές ασθένειες.
Αυτή η έρευνα αποκάλυψε έναν νέο μηχανισμό με τον οποίο ο ύπνος προστατεύει την ομαλή λειτουργία του εγκεφάλου, σύμφωνα με τους ερευνητές, οι οποίοι σημειώνουν επίσης ότι τα επίπεδα PTN θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως βιοδείκτης γνωστικής εξασθένησης λόγω αϋπνίας.
Οι ερευνητές προτείνουν τη νέα αυτή στρατηγική για την αναζήτηση νευρολογικών βιοδεικτών με την ενσωμάτωση της πρωτεϊνικής και της γενετικής συστημάτων.
