Το καθημερινό περπάτημα ενδέχεται να συμβάλλει όχι μόνο στη σωματική υγεία, αλλά και στη διατήρηση σημαντικών γνωστικών λειτουργιών, όπως η προσοχή, η συγκέντρωση και η λήψη αποφάσεων.
Αυτό προκύπτει από νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports η οποία εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στη σωματική δραστηριότητα, την αρτηριακή πίεση και τη γνωστική λειτουργία σε βάθος 14 ετών.
Τα δεδομένα συλλέχθηκαν κατά την περίοδο 2009-2023, ενώ στο τέλος της παρακολούθησης οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε τέσσερις δοκιμασίες αξιολόγησης διαφορετικών γνωστικών δεξιοτήτων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άτομα με υψηλότερο μέσο ημερήσιο αριθμό βημάτων εμφάνιζαν καλύτερες επιδόσεις σε δοκιμασίες που αξιολογούσαν τη διατήρηση της προσοχής, τη συγκέντρωση και τον αυτοέλεγχο κατά τη λήψη αποφάσεων.
Τι έδειξε η μελέτη
Η μελέτη περιλάμβανε 3.093 ενήλικες ηλικίας 18 έως 93 ετών που ήταν εγγεγραμμένοι στο εθνικό πρόγραμμα έρευνας All of Us. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ένα σχέδιο δύο σταδίων, συνδυάζοντας μια περίοδο παρατήρησης 14 ετών με μία μόνο γνωστική αξιολόγηση στο τέλος της μελέτης.
Κατά τη διάρκεια της περιόδου παρατήρησης, παρακολούθησαν τον καθημερινό αριθμό βημάτων των συμμετεχόντων χρησιμοποιώντας φορετές συσκευές και μακροπρόθεσμες τάσεις στη συστολική (ανώτερη τιμή) και διαστολική (κατώτερη τιμή) αρτηριακή πίεση μέσω ηλεκτρονικών αρχείων υγείας.
Για να μετρήσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου, διεξήγαν τεστ που αξιολόγησαν τη διαρκή προσοχή και συγκέντρωση, τον γνωστικό έλεγχο και την ικανότητα φιλτραρίσματος των περισπασμών, τον αυτοέλεγχο και τον σχεδιασμό ανταμοιβής, καθώς και την αναγνώριση κοινωνικών συναισθημάτων.
Οι επιστήμονες διαχώρισαν τους συμμετέχοντες σε τρεις ομάδες, ανάλογα με τον μέσο αριθμό βημάτων που πραγματοποιούσαν καθημερινά περίπου 5.100 βήματα την ημέρα, η ομάδα με τη χαμηλότερη σωματική δραστηριότητα, 8.900 βήματα την ημέρα, η ομάδα με ενδιάμεσο επίπεδο δραστηριότητας και 14.200 βήματα την ημέρα, η ομάδα με την υψηλότερη σωματική δραστηριότητα.
Οι δύο ομάδες με τον υψηλότερο αριθμό βημάτων παρουσίασαν σημαντικά καλύτερες επιδόσεις στις γνωστικές δοκιμασίες σε σύγκριση με την ομάδα που περπατούσε λιγότερο.
Επιπροσθέτως, κάθε 1.000 επιπλέον βήματα ημερησίως συνδέθηκαν με υψηλότερες βαθμολογίες στις συγκεκριμένες δοκιμασίες.
Το εύρημα υπογραμμίζει τη σημασία της σταθερής σωματικής δραστηριότητας στην καθημερινότητα, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύει ότι η αύξηση των βημάτων προκαλεί άμεσα βελτίωση των γνωστικών λειτουργιών.
Περιορισμένος ο ρόλος της αρτηριακής πίεσης
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα αφορά τη σχέση της αρτηριακής πίεσης με τη γνωστική απόδοση.
Η υψηλότερη συστολική πίεση, δηλαδή η μεγαλύτερη τιμή κατά τη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, συσχετίστηκε με χαμηλότερες επιδόσεις μόνο στη δοκιμασία λήψης αποφάσεων. Αντίθετα, η διαστολική πίεση, δηλαδή η μικρότερη τιμή, δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με τις βαθμολογίες σε καμία από τις τέσσερις δοκιμασίες.
Παράλληλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η χαμηλότερη αρτηριακή πίεση εξηγούσε μόλις το 4,8% της σχέσης ανάμεσα στη σωματική δραστηριότητα και τον αυτοέλεγχο.
Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η πιθανή σύνδεση του περπατήματος με την καλύτερη γνωστική λειτουργία δεν εξηγείται αποκλειστικά από την επίδρασή του στην αρτηριακή πίεση.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η σωματική δραστηριότητα ενδέχεται να επηρεάζει θετικά τον εγκέφαλο μέσω διαφορετικών βιολογικών μηχανισμών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ενίσχυση της νευροπλαστικότητας, δηλαδή της ικανότητας του εγκεφάλου να προσαρμόζεται και να δημιουργεί νέες νευρωνικές συνδέσεις, η μείωση της συστηματικής φλεγμονής και η βελτίωση του μεταβολισμού της γλυκόζης.
Οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί αποτελούν πιθανές εξηγήσεις αλλά δεν αποδείχθηκαν άμεσα από τη συγκεκριμένη έρευνα.
Η προστασία των γνωστικών λειτουργιών αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, καθώς η γήρανση του ανθρώπινου πληθυσμού παγκοσμίως συνοδεύεται από αυξανόμενη επιβάρυνση από διαταραχές που επηρεάζουν τη μνήμη, την προσοχή και άλλες νοητικές ικανότητες. Η αναγνώριση καθημερινών συνηθειών που συνδέονται με την υγεία του εγκεφάλου αποτελεί, επομένως, σημαντικό πεδίο επιστημονικής έρευνας.
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η μελέτη έχει ορισμένους περιορισμούς. Πρόκειται για έρευνα παρατήρησης, ενώ η γνωστική αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε μία φορά, στο τέλος της περιόδου παρακολούθησης.
Συνεπώς, τα ευρήματα καταδεικνύουν συσχετίσεις και δεν τεκμηριώνουν σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Επιπλέον, οι γνωστικές δοκιμασίες εξέτασαν συγκεκριμένες πτυχές της νοητικής λειτουργίας και δεν αξιολόγησαν συνολικά όλες τις γνωστικές ικανότητες, όπως τη μακροπρόθεσμη μνήμη.
Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να αποσαφηνιστεί εάν και σε ποιον βαθμό η αύξηση των καθημερινών βημάτων μπορεί να επιφέρει άμεσες και μακροπρόθεσμες βελτιώσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου.
