«Οι άνθρωποι θα μαθαίνουν για αυτή τη μέρα στα μαθήματα Ιστορίας, όπως μαθαίνουν άλλες ημερομηνίες όπου σφραγίστηκε η μοίρα ενός λαού. Τα ονόματα εκείνων που θα λάβουν την απόφαση θα γίνουν συνώνυμα της ατίμωσης». Αυτά έγραψε ο διακεκριμένος Ισραηλινός δημοσιογράφος Γκίντεον Λέβι στη Haaretz την περασμένη Τετάρτη ενόψει της συνεδρίασης του συμβουλίου ασφαλείας του Ισραήλ που αποφάσισε, χαράματα Παρασκευής, την επέκταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων με άμεσο στόχο την κατάληψη της Πόλης της Γάζας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο κατάληψης ολόκληρης της παλαιστινιακής Λωρίδας.
Φυγή ή θάνατος
«Το σχέδιο του πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου σημαίνει την εξόντωση χιλιάδων ανθρώπων, την καταστροφή των προϋποθέσεων επιβίωσης περισσότερων των δύο εκατομμυρίων ζωντανών-νεκρών και την τελική ισοπέδωση μιας πολυπληθούς, ζωηρής λωρίδας γης όπου αυτοί οι άνθρωποι ζούσαν κάποτε, αλλά όχι πια», τόνιζε ο Λέβι, για να προσθέσει: «Το συμβούλιο ασφαλείας που θα αποφασίσει την ανακατάληψη της Γάζας θα αποφασίσει επίσης την εθνοκάθαρση της κατειλημμένης περιοχής... θέτοντας τους κατοίκους της ενώπιον του διλήμματος να πεθάνουν ή να εκτοπιστούν».
Η απόφαση της Παρασκευής προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις από τη συντριπτική πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας, καθώς απειλεί να μετατρέψει μια ήδη εφιαλτική πραγματικότητα σε πραγματική Αποκάλυψη. Τη στιγμή που η ανθρωπότητα συγκλονίζεται από τις εικόνες των αποσκελετωμένων παιδιών, με τον λιμό να θερίζει, ο Νετανιάχου ετοιμάζεται να εκτοπίσει ένα εκατομμύριο κατοίκους της βόρειας Γάζας σε ένα μεγάλο στρατόπεδο συγκέντρωσης, στο νοτιοδυτικό άκρο της Λωρίδας, προωθώντας τη δική του ιδέα για την τελική λύση του Παλαιστινιακού.
Η κορύφωση του δράματος ξεκίνησε στις 18 Μαρτίου, όταν ο Νετανιάχου τερμάτισε μονομερώς την εκεχειρία με τη Χαμάς που είχε επιβάλει ο Ντόναλντ Τραμπ την παραμονή της ορκωμοσίας του και σταμάτησε κάθε ανθρωπιστική βοήθεια στα 2,1 εκατ. Παλαιστινίων, παρά τη σφοδρή αντίθεση της ηγεσίας του στρατού και των υπηρεσιών ασφαλείας, όπως αποκάλυψε την περασμένη Τρίτη το ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο Channel 13. Ακολούθησε η κλιμάκωση των φονικών επιδρομών με την επιχείρηση «Αρματα του Γεδεών», αρχής γενομένης από την 15η Μαΐου.
Τα θύματα
Δεν υπάρχουν λέξεις για να περιγράψουν το τίμημα που πλήρωσαν οι πολιορκημένοι. Οι νεκροί από τα ισραηλινά πυρά ξεπέρασαν τις 61.000, από τους οποίους περίπου 18.500 ήταν παιδιά. Τουλάχιστον 1.568 πεινασμένοι άνθρωποι εκτελέστηκαν ενώ περίμεναν στην ουρά για να παραλάβουν λίγα τρόφιμα στα μόλις τέσσερα σημεία διανομής του διαβόητου «Ανθρωπιστικού Ιδρύματος για τη Γάζα» (GHF) που έφτιαξαν οι Ισραηλινοί και οι Αμερικανοί για να παρακάμψουν τις υπηρεσίες του ΟΗΕ.
Τις προάλλες, ο πρώην καταδρομέας του αμερικανικού στρατού Αντονι Αγκιλάρ, ο οποίος προσέφερε υπηρεσίες σεκιούριτι στην GHF, επιβεβαίωσε αυτό που όλοι είχαν καταλάβει, ότι δηλαδή Ισραηλινοί στρατιώτες πυροβολούσαν χωρίς αφορμή άοπλους Παλαιστίνιους στις παγίδες θανάτου των σημείων διανομής.
Στο διάστημα από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούλιο περίπου 20.000 Παλαιστίνιοι νοσηλεύτηκαν σε πολύ άσχημη κατάσταση λόγω οξύτατου υποσιτισμού. Σύμφωνα με το παγκόσμιο επισιτιστικό πρόγραμμα του ΟΗΕ, το 40% του πληθυσμού μένει εντελώς νηστικό για αρκετές συνεχόμενες ημέρες. Τις τελευταίες ημέρες τα θύματα του λιμού συσσωρεύονται με ανησυχητικά επιταχυνόμενο ρυθμό και σχεδόν τα μισά είναι παιδιά.
Η ανθρωπιστική καταστροφή στη Γάζα προκάλεσε κύμα αποστροφής εναντίον του Ισραήλ ακόμη και στις πιο φιλικές του, παραδοσιακά, χώρες. «Ο λαός μου έχει αρχίσει να απεχθάνεται το Ισραήλ», εκμυστηρεύτηκε σε Εβραίο χρηματοδότη του ο Ντόναλντ Τραμπ, έγραψαν οι Financial Times στις 30 Ιουλίου. Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση της Yougov για λογαριασμό του Economist, το 43% των Αμερικανών θεωρεί ότι αυτό που γίνεται στη Γάζα είναι γενοκτονία έναντι 28% εκείνων που διαφωνούν. Αλλη έρευνα του αμερικανικού ινστιτούτου Pew τον περασμένο μήνα έδειξε ότι χονδρικά τα τρία τέταρτα των πολιτών σε Αυστραλία, Ελλάδα, Ισπανία, Ιαπωνία, Ολλανδία, και Σουηδία έχουν αρνητική άποψη για το Ισραήλ. Υπό την πίεση της κοινής γνώμης και βουλευτών τους, οι ηγέτες της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ και της Πορτογαλίας Λουίς Μοντενέγκρο ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να αναγνωρίσουν παλαιστινιακό κράτος.
Οι όμηροι και οι απώλειες
Επομένως η επιχείρηση «Αρματα του Γεδεών» αποτέλεσε διπλωματικό Βατερλώ για το Ισραήλ. Επιπλέον, όπως έγραψε ο Εμανουέλ Φαμπιάν στους Times of Israel, έχει αποτύχει σε όλους τους διακηρυγμένους στόχους της: Οι 50 όμηροι (από τους οποίους 20 υπολογίζεται ότι είναι ζωντανοί) δεν απελευθερώθηκαν, οι Παλαιστίνιοι δεν εγκατέλειψαν τη βόρεια και την κεντρική Γάζα και οι ένοπλες παλαιστινιακές οργανώσεις εξακολουθούν να μάχονται. Το Ισραήλ έχει χάσει κοντά 1.000 στρατιώτες από την έναρξη του πολέμου, από τους οποίους οι 51 αυτοκτόνησαν. Εκατοντάδες άλλοι νοσηλεύονται κάθε μήνα με ψυχικά προβλήματα, ενώ ολοένα και λιγότεροι έφεδροι προσέρχονται στα κέντρα επιστράτευσης.
Το τελευταίο διάστημα, η εικόνα αλλάζει και στο εσωτερικό του Ισραήλ. Πάνω από 1.000 καλλιτέχνες υπέγραψαν έκκληση για τον άμεσο τερματισμό της αιματοχυσίας. Οργανώσεις πολιτών και προσωπικότητες μεγάλου διαμετρήματος, όπως ο συγγραφέας Νταβίντ Γκρόσμαν, μιλούν ανοιχτά για γενοκτονία. Περίπου 600 πρώην ανώτεροι αξιωματικοί του στρατού, της Μοσάντ και της Σιν Μπετ, συμπεριλαμβανομένου του πρώην πρωθυπουργού Εχούντ Μπάρακ, απηύθυναν έκκληση στον Τραμπ να επιβάλει στον Νετανιάχου την ειρήνευση.
Υπό αυτούς τους όρους, το σχέδιο του Ισραηλινού πρωθυπουργού για ολοκληρωτική κατάληψη της Γάζας μοιάζει με τυχοδιωκτική φυγή προς τα εμπρός ενός ηγέτη περικυκλωμένου από αδιέξοδα. Ο αρχηγός του στρατού Εγιάλ Ζαμίρ και το σύνολο της αντιπολίτευσης αντιτάχθηκαν σφοδρά στο σχέδιο, τονίζοντας ότι ισοδυναμεί με θανατική καταδίκη των ομήρων και ότι θα παγιδεύσει το Ισραήλ σε έναν μακρύ, αιματηρό πόλεμο χωρίς τέλος. Ενδεχομένως η ισχυρή αντίδραση της στρατιωτικής ηγεσίας να ήταν ο παράγοντας που ανάγκασε τον Νετανιάχου να κάνει ένα βήμα πίσω από τον αρχικό στόχο για κατάληψη όλης της Λωρίδας και να περιοριστεί, σε πρώτο χρόνο, στην Πόλη της Γάζας.
Μήπως εκβιάζει;
Ισραηλινά μέσα ανέφεραν ότι η έναρξη των επιχειρήσεων ενδέχεται να καθυστερήσει κατά δύο μήνες ώστε να προετοιμαστεί ο στρατός και να προηγηθεί η εκκένωση της Πόλης της Γάζας από τους κατοίκους της. Αρκετοί Ισραηλινοί αναρωτιούνται μήπως πρόκειται για προσπάθεια εκβιασμού της Χαμάς ώστε να δεχθεί να αφοπλιστεί και να φύγει από τη Λωρίδα. Αν όμως ο εκβιασμός δεν περάσει, ο Νετανιάχου θα υποχρεωθεί να υλοποιήσει το σχέδιό του. Στρατιωτικές επιχειρήσεις μέσα στη μεγαλύτερη παλαιστινιακή πόλη και μαζικός εκτοπισμός ενός εκατομμυρίου ανθρώπων που λιμοκτονούν σημαίνουν ένα μόνο πράγμα: ότι ο κίνδυνος να ολοκληρωθεί μπροστά στα μάτια μας η πρώτη γενοκτονία του 21ου αιώνα είναι κάτι παραπάνω από υπαρκτός.
Αυτόν τον κίνδυνο δεν θα τον αναχαιτίσουν απλά συμβολικές κινήσεις, όπως η αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους, που αποτελούν περισσότερο φύλλο συκής για τον Μακρόν, τον Στάρμερ και άλλους Ευρωπαίους ηγέτες. Μόνο η επιβολή σκληρών κυρώσεων στο κράτος του Ισραήλ υπό την πίεση της κοινωνίας των πολιτών θα μπορούσε να αλλάξει τη ζοφερή εικόνα. Η προχθεσινή απόφαση του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς να αναστείλει την εξαγωγή γερμανικών όπλων που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν στη Γάζα από το Ισραήλ αποτελεί ένα πρώτο ενθαρρυντικό, αλλά προφανώς ανεπαρκές βήμα.
(Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Η Καθημερινή" της Κυριακής)
