Μπορεί η υπερβολική προσπάθεια να είμαστε ευτυχισμένοι να έχει τελικά το αντίθετο αποτέλεσμα; Μια μελέτη του 2025 από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τορόντο δείχνει ότι η συνεχής προσπάθεια να νιώθουμε όλο και καλύτερα μπορεί να επηρεάσει προσωρινά τον αυτοέλεγχό μας.
Οι ερευνητές Aekyoung Kim και Sam Maglio εξέτασαν τι συμβαίνει όταν κάποιος προσπαθεί διαρκώς να αυξήσει τα θετικά συναισθήματα και να μειώσει τα αρνητικά.
Σε τέσσερις μελέτες, διαπίστωσαν ότι η έντονη αναζήτηση της ευτυχίας συνδεόταν με μεγαλύτερη δυσκολία στον αυτοέλεγχο. Σε ένα πείραμα, οι συμμετέχοντες έφαγαν περισσότερες σοκολάτες, ενώ σε ένα άλλο εγκατέλειψαν νωρίτερα μια δύσκολη εργασία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι τα αποτελέσματα είναι περιορισμένα και αφορούν κυρίως βραχυπρόθεσμες αντιδράσεις.
Άλλο να απολαμβάνουμε και άλλο να κυνηγάμε την ευτυχία
Η μελέτη κάνει μια σημαντική διάκριση.
Άλλο είναι να κάνουμε πράγματα που μας κάνουν καλό, όπως να βγούμε μια βόλτα, να συναντήσουμε έναν φίλο ή να ασχοληθούμε με κάτι που μας αρέσει.
Και άλλο είναι να ελέγχουμε συνεχώς τον εαυτό μας και να αναρωτιόμαστε αν είμαστε αρκετά χαρούμενοι.
«Είμαι ευτυχισμένος τώρα; Θα μπορούσα να νιώθω καλύτερα; Τι πρέπει να αλλάξω;»
Αυτή η συνεχής προσπάθεια μπορεί να μετατρέψει την ευτυχία από ένα φυσιολογικό συναίσθημα σε έναν στόχο που πρέπει διαρκώς να πετυχαίνουμε.
Τι έδειξαν τα τέσσερα πειράματα
Στην πρώτη μελέτη, οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με το πόσο προσπαθούν να είναι ευτυχισμένοι και πόσο συχνά χάνουν τον αυτοέλεγχό τους.
Όσοι προσπαθούσαν περισσότερο να αυξήσουν την ευτυχία τους ανέφεραν και περισσότερες περιπτώσεις στις οποίες δυσκολεύτηκαν να ελέγξουν τη συμπεριφορά τους.
Στη δεύτερη μελέτη, οι συμμετέχοντες έπρεπε να κατατάξουν διάφορα προϊόντα. Όσοι είχαν μεγαλύτερη τάση να αναζητούν την ευτυχία αφιέρωσαν λιγότερο χρόνο στην εργασία.
Στις δύο τελευταίες μελέτες, οι ερευνητές προχώρησαν ένα βήμα παραπέρα. Ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να επικεντρωθούν στην ευτυχία και στη συνέχεια εξέτασαν τον αυτοέλεγχό τους.
Οι σοκολάτες έγιναν το τεστ του αυτοελέγχου
Σε ένα από τα πειράματα, οι συμμετέχοντες είδαν διαφημίσεις που σχετίζονταν με την ευτυχία.
Στη συνέχεια, μπροστά τους τοποθετήθηκε ένα μεγάλο μπολ με σοκολάτες και τους ζητήθηκε να φάνε όσες ήθελαν.
Όσοι είχαν προηγουμένως ενθαρρυνθεί να επιδιώξουν την ευτυχία έφαγαν περισσότερες σοκολάτες.
Οι ερευνητές θεώρησαν ότι αυτό μπορεί να δείχνει μεγαλύτερη ευκολία στον πειρασμό μετά την προσπάθεια αναζήτησης της ευτυχίας.
Ωστόσο, το συγκεκριμένο πείραμα είχε μόλις 36 συμμετέχοντες. Επομένως, χρειάζεται προσοχή πριν γενικευτεί το αποτέλεσμα.
Το ότι κάποιος έφαγε περισσότερες σοκολάτες σε ένα εργαστήριο δεν σημαίνει ότι έχει γενικά χαμηλό αυτοέλεγχο ή ότι παίρνει κακές αποφάσεις στην καθημερινή του ζωή.
Όσοι κυνηγούσαν την ευτυχία εγκατέλειψαν νωρίτερα
Στο τελευταίο πείραμα συμμετείχαν 188 άτομα.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να κάνουν επιλογές ανάμεσα σε καθημερινά προϊόντα. Μία ομάδα έπρεπε να επιλέξει αυτό που πίστευε ότι θα την έκανε πιο ευτυχισμένη, ενώ η άλλη ομάδα επικεντρώθηκε στην επιλογή της καλύτερης λύσης.
Στη συνέχεια, όλοι έπρεπε να ολοκληρώσουν μια δύσκολη νοητική εργασία.
Η ομάδα που είχε προηγουμένως επικεντρωθεί στην ευτυχία εγκατέλειψε την εργασία νωρίτερα.
Το αποτέλεσμα αυτό ενισχύει την άποψη ότι η συνεχής προσπάθεια ρύθμισης των συναισθημάτων μπορεί να επηρεάσει την επόμενη συμπεριφορά μας.
Δεν σημαίνει ότι η ευτυχία είναι κακή
Οι ερευνητές δεν λένε ότι πρέπει να σταματήσουμε να προσπαθούμε να είμαστε ευτυχισμένοι.
Ούτε υποστηρίζουν ότι τα θετικά συναισθήματα βλάπτουν τον αυτοέλεγχο.
Αυτό που εξέτασαν ήταν κάτι πιο συγκεκριμένο: την έντονη και συνεχή προσπάθεια να αυξάνουμε την ευτυχία μας και να αποφεύγουμε κάθε αρνητικό συναίσθημα.
Επιπλέον, τα πειράματα ήταν σύντομα. Δεν γνωρίζουμε αν το αποτέλεσμα διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ή αν εμφανίζεται μόνο για λίγη ώρα μετά την προσπάθεια αναζήτησης της ευτυχίας.
Όταν η ευτυχία γίνεται άλλη μία υποχρέωση
Ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο της έρευνας είναι ότι η ευτυχία μπορεί να γίνει μια ακόμη «υποχρέωση».
Όταν κάποιος αισθάνεται ότι πρέπει να είναι συνεχώς χαρούμενος, μπορεί να αρχίσει να ελέγχει διαρκώς τη διάθεσή του.
Αυτό μπορεί να δημιουργήσει περισσότερη πίεση αντί για περισσότερη χαρά.
Αντίθετα, οι καθημερινές δραστηριότητες που μας κάνουν καλό μπορούν να έχουν αξία από μόνες τους. Μια συζήτηση με έναν φίλο, ένας περίπατος, η ξεκούραση, η φύση ή μια δραστηριότητα που μας ενδιαφέρει δεν χρειάζεται να συνοδεύονται από τη σκέψη «άραγε με κάνει αρκετά ευτυχισμένο;».
Ίσως η ευτυχία να έρχεται όταν σταματάμε να την κυνηγάμε
Το βασικό μήνυμα της μελέτης δεν είναι ότι πρέπει να σταματήσουμε να θέλουμε μια καλύτερη ζωή.
Αντίθετα, δείχνει ότι ίσως χρειάζεται να είμαστε πιο χαλαροί απέναντι στην ίδια την ευτυχία.
Δεν χρειάζεται κάθε στιγμή να αξιολογείται. Δεν χρειάζεται κάθε μέρα να είμαστε χαρούμενοι. Και ένα αρνητικό συναίσθημα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι πάει στραβά.
Η έρευνα δείχνει ότι η συνεχής προσπάθεια να «κατασκευάσουμε» την τέλεια ευτυχία μπορεί προσωρινά να επηρεάσει τον αυτοέλεγχό μας.
Ίσως, τελικά, η ευτυχία να λειτουργεί καλύτερα όταν δεν την κυνηγάμε διαρκώς, αλλά δημιουργούμε τις συνθήκες μέσα στις οποίες μπορεί να έρθει πιο φυσικά.
