Σύμφωνα με διπλωμάτη από μία εκ των μεσολαβητριών χωρών και έναν αμερικανό αξιωματούχο, το μνημόνιο συνεννόησης (MOU) μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προβλέπει το άμεσο εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς την επιβολή διοδίων, καθώς και τη λήψη ελαφρύνσεων από τις κυρώσεις βάσει της συμμόρφωσης του Ιράν.
Η συμφωνία, που «θα υπογραφεί σύντομα», αναμένεται να παρατείνει την κατάπαυση του πυρός για 60 ημέρες, διάστημα κατά το οποίο θα διεξαχθούν πυρηνικές διαπραγματεύσεις.
Το κείμενο περιλαμβάνει ένα πλαίσιο για την αντιμετώπιση του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, αν και οποιαδήποτε ενέργεια σχετικά με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα θα εξαρτηθεί από μια δεύτερη, πιο λεπτομερή συμφωνία.
Ο διπλωμάτης, ο οποίος παρουσίασε αναλυτικά στο Axios το τελευταίο κείμενο, δήλωσε ότι «οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συμφωνήσει επί του κειμένου μιας συμφωνίας», αν και αναγνώρισε ότι η συμφωνία απαιτεί ακόμη την τελική υπογραφή.
Μέχρι το βράδυ της Πέμπτης, η συμφωνία είχε εγκριθεί σε υψηλό επίπεδο από την ιρανική πλευρά, αλλά πιθανότατα όχι από τον Ανώτατο Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει μια τελετή υπογραφής εντός του Σαββατοκύριακου, ενώ εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε ότι η Τεχεράνη «δεν έχει καταλήξει ακόμη σε τελική απόφαση».
Ο Λευκός Οίκος έχει θεωρήσει αρκετές φορές κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο μηνών ότι μια συμφωνία βρισκόταν κοντά, προτού τελικά οι συνομιλίες καταρρεύσουν. Ο διπλωμάτης εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι, αυτή τη φορά, το κείμενο θα οριστικοποιηθεί.
Προετοιμάζεται τελετή υπογραφής στη Γενεύη;
Σύμφωνα πάντα με το Axios, τέσσερα αεροσκάφη C-17 της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ αναχώρησαν για την Ευρώπη την Πέμπτη, μεταφέροντας εξοπλισμό για ενδεχόμενο ταξίδι του Αντιπροέδρου Βανς σε τελετή υπογραφής στη Γενεύη τις επόμενες ημέρες.
Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες από δύο μεσολαβήτριες χώρες και δύο αμερικανούς αξιωματούχους, η προσυμφωνία επετεύχθη το βράδυ της Τετάρτης μετά από πολύωρες διαπραγματεύσεις μεταξύ του καταριανού μεσολαβητή Αλί Αλ-Θαουάντι και του ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Τεχεράνη, ο Αλ-Θαουάντι συνομίλησε τηλεφωνικά επανειλημμένα με τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ανέφεραν δύο πηγές.
Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι η συμφωνία είχε οριστικοποιηθεί αποτέλεσε έκπληξη για τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Αμερικανική πηγή υποστήριζει πως τις τελευταίες ημέρες ο Νετανιάχου βρισκόταν στο σκοτάδι, καλώντας συμμάχους που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ προκειμένου να συγκεντρώσει πληροφορίες.
Απαραίτητη μια... δεύτερη συμφωνία
Βάσει του μνημονίου συνεννόησης, το Ιράν θα αναλάβει ορισμένες δεσμεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα - πρωτίστως να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και να επιλύσει το αδιέξοδο γύρω από το εμπλουτισμένο ουράνιό του.
Ανώτερος αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Τραμπ συμφώνησε πως μία από τις επιλογές για την επίλυση του ζητήματος θα μπορούσε να είναι η υποβάθμιση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν εντός της χώρας, υπό την επίβλεψη επιθεωρητών του ΟΗΕ.
Οποιαδήποτε βήματα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα πραγματοποιηθούν μόνο εάν επιτευχθεί μια δεύτερη συμφωνία - μια αβέβαιη προοπτική, δεδομένου του πόσο δύσκολες υπήρξαν οι πολύ λιγότερο τεχνικές διαπραγματεύσεις για το μνημόνιο συνεννόησης.
Ο διπλωμάτης ισχυρίστηκε ότι το μνημόνιο συνεννόησης «υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες για όλα τα πυρηνικά ζητήματα» και «ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις των ΗΠΑ».
Προτεραιότητα το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ
Το μνημόνιο συνεννόησης προβλέπει το άμεσο εκ νέου άνοιγμα των στενών χωρίς διόδια, με επιστροφή στους προπολεμικούς όγκους ναυτιλίας εντός 30 ημερών. Ως αντάλλαγμα, θα αρθεί και ο αποκλεισμός των ΗΠΑ.
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει προηγουμένως στο Axios ότι μετά το εκ νέου άνοιγμα των στενών, στο Ιράν θα χορηγηθούν προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις προκειμένου να του επιτραπεί να πουλάει πετρέλαιο για 60 ημέρες. Αυτό θα απέφερε πολύτιμα έσοδα για την Τεχεράνη.
Η ελάφρυνση των κυρώσεων θα μπορούσε μάλιτα να αυξηθεί εάν το Ιράν συμμορφωθεί με την αρχική συμφωνία και επιδείξει «καλή πίστη» στις επόμενες διαπραγματεύσεις.
«Δεν υπάρχει καθορισμένη ημερομηνία για την ελάφρυνση των κυρώσεων, αυτή θα συνδεθεί με την υλοποίηση της συμφωνίας», δήλωσε ο διπλωμάτης.
Τι θα συμβεί με τα «παγωμένα» ιρανικά κεφάλαια
Παραμένει ασαφές εάν το κείμενο περιλαμβάνει λεπτομερή επεξήγηση για το τι θα συμβεί με τα δισεκατομμύρια ιρανικά δολάρια που είναι δεσμευμένα στο εξωτερικό.
Το Ιράν επιμένει ότι πρέπει να λάβει κάποια χρήματα αμέσως μετά την υπογραφή οποιασδήποτε αρχικής συμφωνίας, ενώ οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι αυτά θα αποδεσμευτούν σε δόσεις βάσει της συμμορφώσεως.
Αμερικανική πηγή εκτός της κυβέρνησης εξέφρασε ανησυχία ότι το ζήτημα των δεσμευμένων κεφαλαίων ενδέχεται να αντιμετωπιστεί σε μια μυστική παράλληλη συμφωνία, αν και αμερικανός αξιωματούχος διέψευσε πρόσφατα αυτή την πιθανότητα στο Axios.
Οι ΗΠΑ, το Ιράν και το Κατάρ συζήτησαν τις τελευταίες ημέρες έναν μηχανισμό μέσω του οποίου το Ιράν θα αποκτούσε πρόσβαση σε ορισμένα από τα δεσμευμένα κεφάλαιά του στο Κατάρ για την αγορά ανθρωπιστικών αγαθών, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και πηγή από μία εκ των μεσολαβητριών χωρών.
Σημειώνεται πως η συμφωνία, η οποία επιτεύχθηκε με την από κοινού μεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν, θα ονομαστεί «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ» - εάν, βεβαίως, και οι δύο πλευρές συμφωνήσουν τελικά να υπογράψουν.
«Συνεργαζόμαστε με τα μέρη για να βάλουμε τις τελευταίες πινελιές στη συμφωνία και να ορίσουμε ημερομηνία για την τελετή υπογραφής», δήλωσε ο διπλωμάτης μίας εκ των μεσολαβητριών χωρών.
