Σε κρίσιμη καμπή βρίσκονται οι σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς η ανταλλαγή προτάσεων για τον τερματισμό της σύγκρουσης φαίνεται να οδηγείται σε νέο αδιέξοδο.
Την ώρα που ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, διεμήνυσε ότι οι ΗΠΑ έδωσαν απάντηση στο ειρηνευτικό σχέδιο 14 σημείων του Ιράν, την οποία και επεξεργαζόταν η Τεχεράνη, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να μίλησε στον δημοσιογράφο Νέιθαν Γκούτμαν στον οποίο παραδέχτηκε πως μελέτησε τη νέα πρόταση του Ιράν και δεν είναι αποδεκτή από εκείνον.
{https://x.com/nathanguttman/status/2050981667657945262}
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Όπως ανέφερε ο δημοσιογράφος Νέιθαν Γκούτμαν, του ισραηλινού κρατικού ραδιοτηλεοπτικού δικτύου Kan, στον οποίο μίλησε ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Αμερικανός πρόεδρος ήταν αρνητικός στο ειρηνευτικό σχέδιο του Ιράν.
«Η νέα ιρανική πρόταση είναι απαράδεκτη. Την μελέτησα, έχω μελετήσει τα πάντα, δεν μπορώ να την αποδεχτώ» του είπε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
Στη συνέχεια των δηλώσεών του, πίεσε για ακόμα μια φορά να δοθεί προεδρική χάρη στον Μπέντζαμιν Νετανιάχου για τις κατηγορίες περί διαφθοράς που αντιμετωπίζει: «Πες στον πρόεδρό σου να δώσει χάρη στον Μπίμπι. Είναι πρωθυπουργός εν καιρώ πολέμου. Δεν θα υπήρχε το Ισραήλ αν δεν ήμουν εγώ και ο Μπίμπι. Θέλετε να έχετε έναν πρωθυπουργό που μπορεί να εστιάσει στον πόλεμο και όχι σε ανοησίες».
Τι περιλαμβάνει το σχέδιο 14 σημείων
Η ιρανική πρόταση, η οποία παρουσιάστηκε ως ολοκληρωμένο πλαίσιο αποκλιμάκωσης, εστιάζει στον άμεσο τερματισμό των εχθροπραξιών και όχι σε μακροπρόθεσμες διαπραγματεύσεις.
Μεταξύ των βασικών αξόνων της περιλαμβάνονται:
- Απόσυρση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από τα σύνορα του Ιράν
- Τερματισμός του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών
- Διακοπή όλων των στρατιωτικών επιχειρήσεων στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων του Ισραήλ στον Λίβανο
- Επίτευξη συνολικής συμφωνίας εντός 30 ημερών
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ότι η πρόταση επικεντρώνεται αποκλειστικά στον τερματισμό του πολέμου, χωρίς να περιλαμβάνει ζητήματα που σχετίζονται με το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
Εφαρμογή σε τρεις φάσεις
Πρώτη φάση: Θαλάσσιες οδοί και άρση περιορισμών
Στην πρώτη φάση προβλέπεται η σταδιακή επαναλειτουργία των θαλάσσιων διαδρομών στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πιο στρατηγικά σημεία παγκοσμίως για τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Παράλληλα, το σχέδιο περιλαμβάνει την άρση των αμερικανικών περιορισμών στα ιρανικά λιμάνια. Η Τεχεράνη αναλαμβάνει, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, την ευθύνη για την αποναρκοθέτηση και τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Δεύτερη φάση: Πυρηνικό πρόγραμμα και εγγυήσεις εκεχειρίας
Το δεύτερο στάδιο επικεντρώνεται στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η πρόταση προβλέπει επιστροφή στον εμπλουτισμό ουρανίου στο επίπεδο του 3,6%, μετά από συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, στη βάση της λεγόμενης «αρχής μη αποθήκευσης».
Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης μια αμοιβαία δέσμευση αποφυγής επιθέσεων:
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ θα δεσμευτούν να μην πραγματοποιούν στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν και των συμμάχων του.
Το Ιράν, αντίστοιχα, θα δεσμευτεί να μην προχωρά σε επιθετικές ενέργειες.
Παράλληλα, η πρόταση απορρίπτει κατηγορηματικά την αποσυναρμολόγηση της πυρηνικής υποδομής της χώρας ή την καταστροφή των εγκαταστάσεών της. Στο ίδιο πλαίσιο προβλέπεται και η σταδιακή άρση των διεθνών κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένης της αποδέσμευσης δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Τρίτη φάση: Περιφερειακή ασφάλεια
Στην τελική φάση, η Τεχεράνη προτείνει την έναρξη στρατηγικού διαλόγου με τις αραβικές χώρες της περιοχής, με στόχο τη δημιουργία ενός ευρύτερου συστήματος συλλογικής ασφάλειας για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Πιέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Η διαχείριση της κρίσης δεν αποτελεί μόνο εξωτερικό ζήτημα, αλλά και εσωτερικό πολιτικό πρόβλημα για την αμερικανική κυβέρνηση.
Μέλη του Κογκρέσου, ακόμη και από το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, εκφράζουν αυξανόμενη ανησυχία για το κόστος και τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Ο γερουσιαστής Τζος Χόλεϊ ζήτησε την αναδιάταξη των αμερικανικών δυνάμεων και την αποφυγή περαιτέρω εμπλοκής, ενώ η γερουσιαστής Λίζα Μουρκόφσκι προειδοποίησε τόσο για τους κινδύνους μιας πρόωρης αποχώρησης όσο και για το ενδεχόμενο ενός «ατελείωτου πολέμου».
Παράλληλα, τίθεται και ζήτημα συνταγματικής νομιμότητας, καθώς η προθεσμία των 60 ημερών για έγκριση στρατιωτικής δράσης από το Κογκρέσο έχει ήδη παρέλθει, με τον Τραμπ να υποστηρίζει ότι η εκεχειρία «πάγωσε» την υποχρέωση αυτή.
