Στις 8 Φεβρουαρίου, οι οδηγοί που εισέρχονταν στο Gladsaxe, λίγο έξω από την Κοπεγχάγη, αντίκρισαν ένα τμήμα ενός πολυσύχναστου δρόμου λουσμένο σε μια βαθιά κόκκινη λάμψη. Η Frederiksborgvej έμοιαζε σχεδόν εξωπραγματική, σαν κάποιος να είχε τοποθετήσει ένα κόκκινο φίλτρο πάνω από τον δρόμο. Δεν επρόκειτο για show με φώτα ή για ένα εφήμερο εγχείρημα. Γιατί μια πόλη να βάψει έναν δρόμο κόκκινο; Τα νέα φώτα του δρόμου αποτελούν μια στοχευμένη προσπάθεια μείωσης της φωτορύπανσης, διατηρώντας ταυτόχρονα τον δρόμο λειτουργικό για τους ανθρώπους, ειδικά σε ένα σημείο όπου η προαστιακή ζώνη συναντά πυκνή βλάστηση.
Ένας δρόμος που ξαφνικά φωτίζεται κόκκινος
Για τους οδηγούς, η πρώτη εντύπωση είναι απλή. Τα γνώριμα φωτεινά λευκά LED φώτα δρόμου έχουν εξαφανιστεί και έχουν αντικατασταθεί από κόκκινα LED που βάφουν το οδόστρωμα και τα γύρω δέντρα στο ίδιο σταθερό χρώμα. Η αλλαγή επικεντρώνεται κοντά σε έναν γνωστό διάδρομο μετακίνησης νυχτερίδων. Αυτή η στοχευμένη τοποθέτηση υποδηλώνει ότι πρόκειται για ζήτημα προστασίας της άγριας ζωής και ασφάλειας και όχι διακοσμητικού χαρακτήρα διαβάζουμε στο ecoticias.com.
Τι είναι η φωτορύπανση
Η φωτορύπανση είναι το τεχνητό φως που διαχέεται στη νύχτα. Φωτίζει τον ουρανό, δημιουργεί θάμβωση και κάνει πιο δύσκολο να βρει κανείς πραγματικά σκοτεινά μέρη. Για τους ανθρώπους, μπορεί να σημαίνει πιο έντονες νύχτες και χειρότερο ύπνο, καθώς το έντονο φως επηρεάζει το εσωτερικό βιολογικό ρολόι. Για τα ζώα που εξαρτώνται από το σκοτάδι για να τραφούν και να μετακινηθούν, μπορεί να αλλάξει τις περιοχές όπου μπορούν να ζήσουν, ακόμη κι αν τα κτίρια και τα δέντρα παραμένουν ίδια.
Γιατί οι νυχτερίδες βρίσκονται στο επίκεντρο
Οι νυχτερίδες είναι νυχτερινοί κυνηγοί που βασίζονται σε σκοτεινές διαδρομές μεταξύ των σημείων ανάπαυσης και τροφής. Πολλά είδη αποφεύγουν φωτεινές, ανοιχτές περιοχές που τα καθιστούν πιο ευάλωτα, γι’ αυτό και ένας δρόμος με έντονο φωτισμό μπορεί να λειτουργήσει σαν φράγμα. Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση για το έργο φωτισμού, επτά είδη νυχτερίδων έχουν καταγραφεί κοντά στη Frederiksborgvej. Αν και κανένα από αυτά δεν θεωρείται απειλούμενο, ορισμένα είναι πιο ευάλωτα στις επιπτώσεις των δρόμων.
Η ίδια ανακοίνωση επισημαίνει δύο τοπικά είδη ως ιδιαίτερα εκτεθειμένα σε κινδύνους από την οδική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένου και του πιο συνηθισμένου στην περιοχή. Αν το φως λειτουργεί ως εμπόδιο, ο βιότοπός τους περιορίζεται — κάτι που δύσκολα γίνεται αντιληπτό από έναν οδηγό.
Πώς σχεδιάστηκε ο «φιλικός προς τις νυχτερίδες» φωτισμός
Ο σχεδιασμός δεν αφορά απλώς την αντικατάσταση μιας λάμπας. Σύμφωνα με την ομάδα σχεδιασμού, ένα τμήμα περίπου 0,4 μιλίων της Frederiksborgvej και μια κοντινή ποδηλατική διαδρομή εξοπλίστηκαν με περίπου 30 χαμηλά φωτιστικά ύψους 1 μέτρου, τοποθετημένα ανά περίπου 30 μέτρα. Αυτή η απόσταση είναι σκόπιμη. Αντί να πλημμυρίζει ο χώρος με φως, το σύστημα δημιουργεί εναλλασσόμενες «λίμνες» κόκκινου φωτός και σκοτεινά διαστήματα, επιτρέποντας στην άγρια ζωή να κινείται χωρίς να εκτίθεται πλήρως. Ο σχεδιαστής φωτισμού Philip Jelvard από τη Light Bureau υποστηρίζει ότι το χρώμα λειτουργεί και ως μήνυμα: το κόκκινο φως ενημερώνει τους περαστικούς ότι «πρόκειται για μια ιδιαίτερη φυσική περιοχή που ο δήμος επιθυμεί να προστατεύσει και να διατηρήσει».
Τι λέει η επιστήμη για το κόκκινο φως
Το χρώμα του φωτισμού σχετίζεται με το μήκος κύματος. Τα λευκά LED περιέχουν συχνά περισσότερο μπλε φως, το οποίο διαχέεται περισσότερο και ταξιδεύει πιο μακριά. Σε ένα πείραμα πεδίου το 2017, υπό τον Kamiel Spoelstra στο Ολλανδικό Ινστιτούτο Οικολογίας, συγκρίθηκε η δραστηριότητα νυχτερίδων γύρω από φώτα διαφορετικών χρωμάτων. Όπως ανέφερε, «οι νυχτερίδες ήταν εξίσου δραστήριες στο κόκκινο φως και στο σκοτάδι», ενώ το λευκό και το πράσινο φως μείωναν τη δραστηριότητα των πιο ευαίσθητων ειδών.
Η σχετική μελέτη επισημαίνει επίσης ότι τα φωτεινά λευκά και πράσινα φώτα προσελκύουν περισσότερα έντομα, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά των νυχτερίδων. Αντίθετα, το κόκκινο φως προσελκύει λιγότερα έντομα και διατηρεί το νυχτερινό περιβάλλον πιο φυσικό.
Ένα μικρό έργο με ευρύτερες επιπτώσεις
Το κόκκινο τμήμα του δρόμου τραβά την προσοχή, αλλά αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αναβάθμισης. Σύμφωνα με ανακοίνωση, ο δήμος Gladsaxe αντικαθιστά περίπου 5.000 φωτιστικά, σε συνεργασία με την Andel Lumen και στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Lighting Metropolis – Green Mobility, που περιλαμβάνει και εταίρους από τη Σουηδία. Το πρόγραμμα στοχεύει σε εξοικονόμηση τουλάχιστον 7,2 εκατομμυρίων κιλοβατωρών ενέργειας, ενώ σημειώνεται ότι μόνο περίπου το ένα πέμπτο των δημοτικών φωτιστικών είχε μετατραπεί σε LED μέχρι τότε.
Η αστική ανάπτυξη αυξάνει την πίεση. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, το 55% του παγκόσμιου πληθυσμού ζούσε σε πόλεις το 2018, με τα ποσοστά να αυξάνονται, ενώ οι πόλεις καταναλώνουν το 60-80% της ενέργειας.
Η ανακοίνωση για το έργο δημοσιεύτηκε από τον Δήμο Gladsaxe.
