Επτά χρόνια μετά το 41% του Κυριάκου Μητσοτάκη και της ΝΔ φαίνεται πως ένας στους τρεις πολίτες εξακολουθεί να στηρίζει αυτή τη μορφή διακυβέρνησης του τόπου παρά την ακρίβεια, τα Τέμπη, τις υποκλοπές, τις αστοχίες του κράτους δικαίου, τις αποτυχίες του «επιτελικού κράτους». Η πολιτική αντιπαράθεση επιχειρεί με ρηχά επιχειρήματα να εξηγήσει αυτή την αντοχή. Στη δημόσια συζήτηση υποτιμούνται ή αποσιωπώνται οι αιτίες αυτής της αντοχής. Δεν είναι θέμα ανικανότητας της αντιπολίτευσης, αλλά θέμα πως το δόγμα της ΝΔ, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζουν ο Άδωνις και ο Βορίδης για την ηγεμονία της Αριστεράς, είναι ηγεμονικό στην ελληνική κοινωνία. Ηγεμονική, τουλάχιστον στην Ευρώπη, ήταν η Αριστερά όταν στις κοινωνίες κυριαρχούσε η ιδέα του «the small is beautiful». Σήμερα κυριαρχεί η αντίθετη ιδέα.
Στην ελληνική κοινωνία- και όχι μόνο στο 30% της ΝΔ- εδώ και πολλά χρόνια, κυριαρχεί η ιδέα της προτεραιότητας του ιδιωτικού και των επιχειρήσεων μεγάλου μεγέθους έναντι του δημόσιου τομέα και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Δεκάδες άρθρων, τηλεοπτικών συζητήσεων και στημένων «μελετών» τονίζουν τη σημασία της μεγάλης ιδιωτικής επιχειρηματικότητας. Κυριαρχεί η ιδέα της προτεραιότητας του αποτελεσματικού και γρήγορου στις αποφάσεις του ιδιωτικού τομέα έναντι του γραφειοκρατικού και αρτηριοσκληρωτικού δημόσιου τομέα. Κυριαρχεί μια συζήτηση για τη σημασία της μείωσης των Μικρομεσαίων επιχειρήσεων και της ανάγκης συγκέντρωσης της παραγωγικής δραστηριότητας στα χέρια όλων και λιγότερων μεγάλων εταιρειών. Εδώ έρχεται και κουμπώνουν και οι ιδέες του «κοινωνικού αυτοματισμού». Η επικράτηση των ιδεών αυτού του αυτοματισμού σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα, περιέργως ακόμη και στους «αποτυχημένους των αγορών, ο οποίος δεν βρήκε απάντηση από τον «προοδευτικό χώρο», εξηγεί τις αντοχές της κυβέρνησης της ΝΔ. Μια κυβέρνηση που στοχευμένα ασκεί πολιτικές απαξίωσης του δημόσιου τομέα και των δημόσιων υπαλλήλων, ώστε αυτός ο τομέας να πέσει σαν ώριμο φρούτο στα χέρια της ιδιωτικής εκπαίδευσης, των ιδιωτικών πανεπιστημίων, της ιδιωτικής υγείας, του ιδιωτικού «δημόσιου» κλπ. Μια ταξική πολιτική, όχι βεβαίως γιατί οι σημερινοί κυβερνώντες είναι σαδιστές και θέλουν να υποφέρει η πλειοψηφία των πολιτών. Τέτοιες απλοϊκές προσεγγίσεις, αυτός ο στείρος, αντιπολιτικός και αναποτελεσματικός αντί-μητσοτακισμός επιτείνουν την κυριαρχία τόσο του ιδίου του πρωθυπουργού όσο και της ΝΔ. Οι κυβερνώντες κηρύσσουν πως η προτεραιότητα του ιδιωτικού (trickledown effect) είναι ο μόνος δρόμος για μια σταθερή ανάπτυξη και καλύτερη διάχυση του παραγόμενου πλούτου. Δυστυχώς οι αντιπολιτευόμενοι τους κυβερνώντες εδώ επαμφοτερίζουν. Δεν τολμούν καθαρά να μιλήσουν για προοδευτική φορολογία, για υψηλότερους συντελεστές φορολόγησης του πολύ μεγάλου πλούτου και των περιουσιών παράλληλα με τη χαμηλότερη φορολογία των πολλών. Δεν τολμούν να αναδείξουν πως ο μόνος δρόμος για τη μείωση των ανισοτήτων περνά μέσα από τη μείωση των περιουσιακών ανισοτήτων. Και κάτι τέτοιο μόνο η προοδευτική φορολογία περιουσιών, κληρονομιάς, εισοδημάτων και σε τελική ανάλυση η επιβολή φόρου εξόδου που θα κάνει ασύμφορη μια τέτοια έξοδο. Μα αυτό είναι κομμουνισμός θα πουν κάποιοι! Όχι είναι φορολογική και κοινωνική δικαιοσύνη τους απαντώ. Μόνο έτσι το αίτημα «των δικαιότερων φόρων», το αίτημα της «δίκαιης και ανταποδοτικής φορολογίας» θα αποκτήσει ταξικό περιεχόμενο και θα μπορέσει να πείσει την πλειοψηφία των πολιτών. Διαφορετικά θα παραμείνει ξεκρέμαστο. Είναι κρίμα εδώ τραπεζίτες όπως ο Μιχάλης Σάλλας- δεν κοιτώ εδώ την όποια ιστορία τους- να είναι πιο τολμηροί από τους πέραν του Κέντρου αριστερούς.
Τ’ ό,τι παρ’ όλη αυτή την ατολμία να ειπωθούν τα πράγματα με τ’ όνομά τους, την ίδια στιγμή κορυφαία στελέχη της ΝΔ, όπου σταθούν και όπου βρεθούν, «ξορκίζουν» το φάντασμα των φόρων, αλλά και τ’ ό,τι υπάρχουν και υποχωρήσεις του αριστερού ημισφαίριου σ’ αυτή την αντίληψη, δεν πρέπει να ξενίζει κανένα. Τ’ ό,τι όμως η αντιπολίτευση ιεροποιεί την «κοστολόγηση» των δαπανών, όχι όμως και των εσόδων, είναι το άλλο πρόβλημα. Εδώ θα πρέπει η πέραν του Κέντρου Κυβερνώσα Αριστερά να εστιάσει την αντιπαράθεση της και να απορρίψει «ηθικές» καταδίκες της Δεξιάς ή να κάνει εναγώνιες προσπάθειες να πείσει πως και αυτή έχει κοστολογημένες προτάσεις. Γιατί αν και όντως έχει μεγάλη σημασία η κοστολόγηση των δαπανών και η λελογισμένη δημοσιονομική πειθαρχία, μεγαλύτερη σημασία έχει η κοστολόγηση των εσόδων. Η πέραν του Κέντρου Αριστερά, όχι η Κεντροαριστερά, θα αποκτήσει την ιδεολογική και εκλογική ηγεμονία μόνο αν πείσει την κοινή γνώμη πως η απαξίωση του δημόσιου και του κοινωνικού για χάρη του μεγάλου ιδιωτικού βλάπτει σοβαρά το δημόσιο συμφέρον των πολλών και πως η προοδευτική φορολογία δεν είναι έγκλημα καθοσιώσεως.
(Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι κοινωνιολόγος, συγγραφέας)
