Τουλάχιστον 28.000 ελληνικές επιχειρήσεις εμφανίζονται να έχουν μεταφέρει την έδρα τους σε Βουλγαρία, Ρουμανία και Κύπρο, αξιοποιώντας τους χαμηλούς φορολογικούς συντελεστές που κυμαίνονται από 10% έως 16%, σε σύγκριση με το 22% που ισχύει στην Ελλάδα. Ωστόσο, πίσω από αυτή την «μετακίνηση» κρύβεται μια πραγματικότητα που πλέον βρίσκεται στο επίκεντρο των φορολογικών ελέγχων: η συντριπτική πλειονότητα των εταιρειών δεν διαθέτει καμία ουσιαστική παρουσία στις χώρες εγκατάστασης, πέρα από μια ταχυδρομική θυρίδα ή έναν τραπεζικό λογαριασμό. Στην πράξη, η επιχειρηματική δραστηριότητα παραμένει πλήρως εγκατεστημένη στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με την «Καθημερινή» οι αριθμοί αποτυπώνουν το εύρος του φαινομένου. Περισσότερες από 18.000 εταιρείες ελληνικών συμφερόντων είναι καταχωρισμένες στη Βουλγαρία, 8.500 στη Ρουμανία και περίπου 1.500 στην Κύπρο. Η ίδρυσή τους στις χώρες αυτές γίνεται ταχύτατα και με ελάχιστο κόστος, κάτι που ενισχύει την τάση τεχνητής μεταφοράς έδρας με αποκλειστικό στόχο τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης. Όμως, σύμφωνα με τα ευρήματα της ΑΑΔΕ, οι περισσότερες από αυτές δεν έχουν γραφεία, δεν απασχολούν προσωπικό και δεν αναπτύσσουν καμία πραγματική εμπορική δραστηριότητα εκτός Ελλάδας.
Η ελληνική φορολογική διοίκηση έχει κινητοποιηθεί εντατικά, δημιουργώντας στενή συνεργασία με τις φορολογικές αρχές των τριών χωρών. Ιδίως η Βουλγαρία παρέχει πλέον σε πραγματικό χρόνο στοιχεία για νέες εταιρείες που συστήνονται από Έλληνες, επιτρέποντας στην ΑΑΔΕ να παρακολουθεί άμεσα ύποπτες μετακινήσεις έδρας. Ήδη έχουν ξεκινήσει εκτεταμένες διασταυρώσεις εισοδημάτων και δηλώσεων, με τα πρώτα αποτελέσματα να δείχνουν ότι πολλές από τις εταιρείες αυτές συναλλάσσονται αποκλειστικά με ελληνικούς πελάτες και δεν διατηρούν καμία ουσιαστική επαγγελματική υποδομή στο εξωτερικό.
Στο μικροσκόπιο βρίσκεται πλέον η οικονομική ουσία κάθε εγκατάστασης. Η φορολογική διοίκηση εξετάζει εάν υπάρχουν πραγματικά γραφεία, προσωπικό, διοικητική λειτουργία και εμπορική δράση στη χώρα όπου δηλώνεται η έδρα. Όταν αυτά τα στοιχεία απουσιάζουν, οι εταιρείες χαρακτηρίζονται «τεχνητές διευθετήσεις» και τα κέρδη τους φορολογούνται στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του γενικού αντικαταχρηστικού κανόνα που προβλέπει ο ν. 4174/2013. Παράλληλα, στο στόχαστρο μπαίνουν και οι περιπτώσεις Ελλήνων φορολογικών κατοίκων που ελέγχουν –άμεσα ή έμμεσα– εταιρείες σε χώρες χαμηλής φορολόγησης χωρίς αυτές να διαθέτουν πραγματική λειτουργική υπόσταση.
