Ήταν αρχές Σεπτεμβρίου του 2025 όταν ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραφε εκτελεστικό διάταγμα, με το οποίο το κίνημα Antifa χαρακτηρίζεται «εγχώρια τρομοκρατική οργάνωση». Έναν μήνα μετά, η υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ, Κρίστι Νόεμ, συγκρίνει την Antifa με την εγκληματική οργάνωση MS-13, τη Χαμάς και το Ισλαμικό Κράτος. Εξισώνει, δηλαδή, ένα χαλαρά οργανωμένο κίνημα αντιφασιστών ακτιβιστών με μερικές από τις πιο βίαιες ομάδες στον κόσμο. Πλέον, στη «μαύρη» λίστα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ μπαίνουν και δύο ελληνικές οργανώσεις, που κατηγορούνται για διασυνδέσεις με το κίνημα Antifa: η «Ένοπλη Προλεταριακή Δικαιοσύνη» και η «Επαναστατική Ταξική Αυτοάμυνα».
«Η Antifa είναι εξίσου επικίνδυνη», είχε πει τότε η Νόεμ. Πρόκειται για μια γενικευμένη δήλωση που αγνοεί κρίσιμες διαφορές στην ιδεολογία, την οργάνωση και το εύρος δράσης. Η σύγκριση αυτών των ομάδων είναι σαν να συγκρίνεις... μήλα με τούβλα: μπορεί και οι δύο να είναι οργανώσεις, αλλά οι ομοιότητες σταματούν εκεί, αναφέρει δημοσίευμα του theconversation.com.
Η δήλωση της Νόεμ απηχεί τη λογική του διατάγματος που υπέγραψε ο Τραμπ, βάσει του οποίου όλες οι αρμόδιες ομοσπονδιακές υπηρεσίες καλούνται να διερευνήσουν και να εξαλείψουν οποιεσδήποτε δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των πηγών χρηματοδότησης, που συνδέονται με το κίνημα Antifa.
Ωστόσο, όπως αναφέρει το δημοσίευμα, δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία από το FBI ή το αμερικανικό υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας που να υποστηρίζουν τη σύγκριση που έκανε η Νόεμ. Ούτε οι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες σε θέματα τρομοκρατίας βλέπουν ομοιότητες.
Το κίνημα Antifa
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το κίνημα μπορεί να είναι συγκρουσιακό και περιστασιακά βίαιο. Ωστόσο, η Antifa δεν είναι ούτε τρομοκρατικό δίκτυο ούτε σημαντική πηγή οργανωμένης θανατηφόρας βίας.
Η Antifa, όπως την αντιλαμβάνονται οι μελετητές και οι αρχές επιβολής του νόμου, δεν είναι μια οργάνωση με την τυπική έννοια του όρου. Δεν διαθέτει μητρώα μελών ούτε ιεραρχίες ηγεσίας. Επίσης, δεν έχει κεντρική χρηματοδότηση.
Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, η Antifa είναι ένα αποκεντρωμένο κίνημα που κινείται απέναντι στον φασισμό και τον ακροδεξιό εξτρεμισμό. Αποτελείται από μικρές ομάδες που διαμαρτύρονται για συγκεκριμένα ζητήματα και κυρίως σε τοπικό επίπεδο. Η δράση του κινήματος περιλαμβάνει από ειρηνικές αντιδιαδηλώσεις έως προγράμματα παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας.
Για παράδειγμα, στο Πόρτλαντ του Όρεγκον, τοπικοί ακτιβιστές της Antifa οργάνωσαν αντιδιαδηλώσεις κατά των ακροδεξιών συγκεντρώσεων το 2019.
Ομάδες της Antifa που δραστηριοποιούνταν στο Χιούστον κατά τη διάρκεια του τυφώνα Χάρβεϊ το 2017 συντόνισαν την παροχή τροφίμων, προμηθειών και βοήθειας διάσωσης στους πληγέντες κατοίκους.
Η απειλή έχει όνομα: ακροδεξιά
Το FBI και το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ έχουν συμπεριλάβει ορισμένες αναρχικές ή αντιφασιστικές ομάδες στη λίστα των «εγχώριων βίαιων εξτρεμιστών».
Ωστόσο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ποτέ στο παρελθόν δεν είχε χαρακτηρίσει την Antifa «τρομοκρατική οργάνωση».
Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους: Μια έκθεση του Counter Extremism Project το 2022 διαπίστωσε ότι τα τελευταία χρόνια η συντριπτική πλειονότητα των θανατηφόρων τρομοκρατικών επεισοδίων στις Ηνωμένες Πολιτείες συνδέεται με ακροδεξιούς εξτρεμιστές. Αυτές οι ομάδες περιλαμβάνουν λευκούς ρατσιστές και αντικυβερνητικές πολιτοφυλακές που προωθούν ρατσιστικές ή αυταρχικές ιδεολογίες. Απορρίπτουν τη δημοκρατική εξουσία και συχνά επιδιώκουν να προκαλέσουν κοινωνικό χάος ή εμφύλιες συγκρούσεις για να επιτύχουν τους στόχους τους, τονίζει το Τhe Conversation.
Η βία που συνδέεται με την αριστερά ή τους αναρχικούς, συμπεριλαμβανομένων των πράξεων που αποδίδονται σε άτομα που υποστηρίζουν το κίνημα Antifa, αντιπροσωπεύει μόνο ένα μικρό ποσοστό των εγχώριων δράσεων βίας και σχεδόν κανένα από τα θανάσιμα περιστατικά. Ομοίως, το 2021, το Πρόγραμμα για τον Εξτρεμισμό του Πανεπιστημίου George Washington διαπίστωσε ότι οι αναρχικές ή αντιφασιστικές επιθέσεις είναι συνήθως τοπικές, αυθόρμητες και χωρίς συντονισμό.
Αντίθετα, οι οργανώσεις που ανέφερε η Νόεμ –η Χαμάς, το Ισλαμικό Κράτος και η MS-13– έχουν κοινά δομικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά που δεν διαθέτει το αντιφασιστικό κίνημα.
Λειτουργούν διασυνοριακά και είναι ιεραρχικά δομημένες. Επίσης, είναι ικανές να πραγματοποιήσουν παρατεταμένες στρατιωτικές ή παραστρατιωτικές επιχειρήσεις. Διαθέτουν εκπαιδευτικά προγράμματα, δίκτυα χρηματοδότησης, υποδομές προπαγάνδας και εδαφικό έλεγχο. Επίσης, έχουν οργανώσει μαζικές επιθέσεις, όπως αυτές στο Παρίσι το 2015 και οι βομβιστικές επιθέσεις στις Βρυξέλλες το 2016.
Με λίγα λόγια, πρόκειται για στρατιωτικές ή εγκληματικές οργανώσεις με στρατηγικούς σκοπούς. Ο ισχυρισμός της Νόεμ ότι η Antifa είναι «εξίσου επικίνδυνη» με αυτές τις οργανώσεις δεν είναι μόνο αβάσιμος, αλλά και απερίσκεπτος.
«Βαφτίζουν» τη διαφωνία «τρομοκρατία»
Η δήλωση της Αμερικανίδας υπουργού Εσωτερικών ταιριάζει απόλυτα με την ευρύτερη πολιτική στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία επιδιώκει την καταστολή του αριστερού ακτιβισμού.
Ο χαρακτηρισμός της Antifa ως εγχώριας τρομοκρατικής οργάνωσης, ισοδύναμης με το Ισλαμικό Κράτος ή τη Χαμάς, εξυπηρετεί διάφορους σκοπούς.
Υποδαυλίζει τον φόβο στο συντηρητικό κοινό, συνδέοντας τις διαδηλώσεις στους δρόμους και την προοδευτική διαφωνία με τα παγκόσμια δίκτυα τρομοκρατίας. Παρέχει, επίσης, πολιτική κάλυψη για την επέκταση της εγχώριας επιτήρησης και την αυστηρότερη αστυνόμευση των διαδηλώσεων.
Επιπλέον, δυσφημεί τα κινήματα διαμαρτυρίας που ασκούν κριτική στη δεξιά.
Η συγκεκριμένη ρητορική ουσιαστικά τραβάει μια γραμμή ανάμεσα στους... ήρωες και τους εχθρούς, την τάξη και το χάος, τους πατριώτες και τους ριζοσπάστες.
Η σύγκριση που έκανε η Νόεμ αντικατοπτρίζει ένα ευρύτερο μοτίβο στη λαϊκιστική πολιτική, όπου κοινωνικά κινήματα αναγάγονται σε... απειλητικές καρικατούρες. Τα τελευταία χρόνια, ορισμένοι ηγέτες των Ρεπουμπλικάνων έχουν χρησιμοποιήσει τον όρο «Antifa» για όλες τις μορφές κριτικής προς την εξουσία.
Η αποκεντρωμένη δομή της Antifa την καθιστά έναν βολικό στόχο για απόδοση ευθυνών. Αυτό συμβαίνει επειδή δεν διαθέτει σαφή όρια, ηγεσία και λογοδοσία. Έτσι, οποιαδήποτε πράξη από κάποιον που ταυτίζεται με την Antifa μπορεί να θεωρηθεί ότι εκπροσωπεί ολόκληρο το κίνημα, ασχετά αν αυτό ισχύει ή όχι.
Το πρόβλημα με τη ρητορική της εξίσωσης δεν είναι μόνο ότι είναι ανακριβής.
Η εξίσωση των κινημάτων διαμαρτυρίας με τις τρομοκρατικές οργανώσεις δημιουργεί εμπόδια στο δικαίωμα να διαφωνείς σε μια δημορκατική κοινωνία. Επίσης, υπάρχει ο κίνδυνος να αποσπάσει την προσοχή και τους πόρους από πιο σοβαρές απειλές – συμπεριλαμβανομένων των οργανωμένων, ιδεολογικά καθοδηγούμενων ομάδων, που παραμένουν η κύρια πηγή εγχώριας τρομοκρατίας στις ΗΠΑ.
Η αποτελεσματική εσωτερική ασφάλεια εξαρτάται από τα αποδεικτικά στοιχεία και όχι από την ιδεολογία, σχολιάζει το δημοσίευμα. Η εξίσωση των συγκρούσεων στους δρόμους με την οργανωμένη τρομοκρατία δεν είναι μόνο λανθασμένη, αλλά υπονομεύει και την αξιοπιστία των ίδιων των θεσμών που είναι επιφορτισμένοι με την προστασία των πολιτών.
Με πληροφορίες από theconversation.com
