Η προσοχή τώρα στρέφεται στον τρόπο που θα αντιδράσουν η Ρωσία και η Κίνα – δύο από τους πιο ισχυρούς στρατηγικούς εταίρους της Τεχεράνης.
Διπλωματικός πυρετός στη Μόσχα και στο Πεκίνο
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκτσί, γνωστοποίησε ότι θα έχει κατεπείγουσες επαφές με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν τη Δευτέρα 23 Ιουνίου 2025 στη Μόσχα. Παράλληλα, επιβεβαίωσε ότι η ιρανική ηγεσία βρίσκεται σε διαρκή συνεννόηση και με την Κίνα, λίγες μόνο ώρες μετά τον αμερικανικό βομβαρδισμό.
Οι εξελίξεις φέρνουν στο προσκήνιο τον λεγόμενο "νέο άξονα αυταρχικών δυνάμεων", όπως χαρακτηρίζονται από δυτικές πηγές η Ρωσία, η Κίνα, το Ιράν και η Βόρεια Κορέα – τέσσερα κράτη που επιδεικνύουν αυξανόμενο βαθμό αλληλοστήριξης σε στρατιωτικό, πολιτικό και οικονομικό επίπεδο.
Η σχέση Τραμπ – Πούτιν και το απρόβλεπτο της Μόσχας
Η ιδιότυπη σχέση που έχει αναπτύξει ο Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντιμίρ Πούτιν διαχωρίζει τις ΗΠΑ από τους παραδοσιακούς συμμάχους τους στη Δύση και καθιστά ακόμη πιο περίπλοκες τις σημερινές εξελίξεις. Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται φιλικός προς το Κρεμλίνο, αυτό δεν εγγυάται τον τρόπο που η Μόσχα θα αντιδράσει στην αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή στο Ιράν.
Η Ρωσία βρίσκεται ήδη βυθισμένη σε έναν εξουθενωτικό πόλεμο στην Ουκρανία, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητά της να παρέχει άμεση στρατιωτική υποστήριξη στο Ιράν, εάν αυτό ζητηθεί.
Δεν υπάρχει επίσημη στρατιωτική συμμαχία – Αλλά υπάρχουν κοινά συμφέροντα
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σε αντίθεση με τη Βορειοατλαντική Συμμαχία, δεν υπάρχει θεσμοθετημένο σύμφωνο αμοιβαίας στρατιωτικής υποστήριξης μεταξύ Ρωσίας, Κίνας, Ιράν και Βόρειας Κορέας. Ωστόσο, το πλήγμα σε ένα από τα μέλη του "τετράπτυχου" αυτού άξονα επηρεάζει τα στρατηγικά συμφέροντα των υπολοίπων.
Είναι επομένως πιθανό να υπάρξει κάποιας μορφής συνδρομή — στρατιωτική ή μέσω αποστολής εξοπλισμού — με γνώμονα την αμοιβαία διατήρηση ισχύος και επιρροής στην περιοχή.
Σκληρή αντίδραση Μόσχας
Το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε με σκληρή γλώσσα την επίθεση των ΗΠΑ, κάνοντας λόγο για «επικίνδυνη κλιμάκωση» που θέτει σε άμεσο κίνδυνο τη σταθερότητα τόσο της Μέσης Ανατολής όσο και του ευρύτερου διεθνούς συστήματος ασφαλείας.
«Ο κίνδυνος επέκτασης της σύγκρουσης σε ευρύτερη περιφερειακή κρίση έχει αυξηθεί σημαντικά», τονίζει η ανακοίνωση του ρωσικού ΥΠΕΞ, επαναλαμβάνοντας τις προειδοποιήσεις που είχε εκδώσει η Μόσχα λίγες ημέρες νωρίτερα, προτρέποντας τις ΗΠΑ να μην εμπλακούν στρατιωτικά στον πόλεμο Ισραήλ – Ιράν.
Οι προειδοποιήσεις συνοδεύτηκαν από τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ του Βλαντιμίρ Πούτιν και του προέδρου της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, επιβεβαιώνοντας το βάθος της συνεννόησης ανάμεσα στις δύο μεγάλες ασιατικές δυνάμεις.
Το δίλημμα του Κρεμλίνου και ο δεσμός Μόσχας – Τεχεράνης
Το Ιράν υπήρξε βασικός στρατιωτικός εταίρος της Ρωσίας κατά τη διάρκεια της εισβολής στην Ουκρανία, παρέχοντας drones και στρατιωτική τεχνογνωσία. Η Μόσχα τώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με την πίεση να ανταποδώσει την υποστήριξη, την ίδια στιγμή που ο Αλί Χαμενεΐ — ο ανώτατος θρησκευτικός και πολιτικός ηγέτης του Ιράν — αντιμετωπίζει σοβαρή απειλή για την πολιτική του επιβίωση.
Η Μόσχα, συνεπώς, καλείται να αποφασίσει αν θα παραμείνει απλός θεατής ή αν θα εμπλακεί πιο ενεργά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις ήδη τεταμένες σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι επιλογές της Τεχεράνης για αντίποινα
Η επίθεση των ΗΠΑ στις τρεις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν περιορίζει ασφυκτικά τα περιθώρια πολιτικής διαχείρισης της κρίσης από την ιρανική ηγεσία. Το καθεστώς της Τεχεράνης φαίνεται πως δεν έχει άλλη διέξοδο πέρα από την απάντηση με κάποιο είδος αντίποινων – αν όχι για λόγους στρατηγικής, τότε σίγουρα για λόγους εσωτερικής και διεθνούς αξιοπιστίας.
Ωστόσο, η στρατιωτική ισχύς του Ιράν έχει αποδυναμωθεί σημαντικά, λόγω των συνεχιζόμενων ισραηλινών χτυπημάτων των τελευταίων ημερών, τα οποία έχουν περιορίσει την ικανότητα εκτόξευσης βαλλιστικών πυραύλων και drones.
Παρότι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις —βάσεις, πολεμικά πλοία και αεροσκάφη— βρίσκονται εντός εμβέλειας των ιρανικών όπλων, η ενισχυμένη αεράμυνα των ΗΠΑ στην περιοχή καθιστά την επιλογή ενός άμεσου στρατιωτικού πλήγματος εξαιρετικά ριψοκίνδυνη.
Διπλωματικοί στόχοι και Στενά του Ορμούζ στο τραπέζι
Εναλλακτικά, το Ιράν ενδέχεται να στοχεύσει πιο "ήπιους" στόχους, όπως αμερικανικές διπλωματικές αποστολές ή πρεσβείες σε ευάλωτες περιοχές της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής.
Η πλέον απειλητική, ωστόσο, επιλογή που έχει στη διάθεσή του είναι το ενδεχόμενο αποκλεισμού ή ναρκοθέτησης των Στενών του Ορμούζ — γεγονός που θα επέφερε σοβαρή διαταραχή στη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απότομη εκτόξευση των διεθνών τιμών ενέργειας, προκαλώντας σοβαρό πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία.
