«Στο σπίτι του κ. Σβάρνα, που είχε μάθει να λέει όχι, ήρθε μια μέρα, τον καιρό της παρανομίας, ένας πράκτορας και του έδειξε ένα έγγραφο, που το είχαν εκδώσει αυτοί που εξουσίαζαν στην πόλη, και που έλεγε ότι κάθε σπίτι όπου θα πατούσε το πόδι του και αυτός ο πράκτορας, θα ήταν δικό του. Επιπλέον θα ήταν δικό του και κάθε φαγητό που θα ζητούσε, καθώς επίσης θα έπρεπε να τον υπηρετεί κάθε άνθρωπος που θα έβρισκε μπροστά του.
Ο πράκτορας κάθισε σε μια καρέκλα, ζήτησε φαγητό, πλύθηκε, ξάπλωσε και, πριν να τον πάρει ο ύπνος, ρώτησε με το πρόσωπο στραμμένο στον τοίχο: «Θα με υπηρετείς;».
Ο κ. Σβάρνα τον σκέπασε με μια κουβέρτα, έδιωξε τις μύγες, τον πρόσεχε, όσο κοιμόταν, και τον υπάκουε επί εφτά χρόνια, όπως αυτή τη μέρα. Αλλά, ό,τι και να έκανε γι' αυτόν, ένα πράγμα φυλάχτηκε να κάνει, κι αυτό ήταν: να του πει έστω και μια λέξη.
Όταν λοιπόν πέρασαν τα εφτά χρόνια, ο πράκτορας όπως είχε χοντρύνει από το πολύ φαΐ, τον ύπνο και τις διαταγές, πέθανε. Τότε ο κ. Σβάρνα τον τύλιξε στη φθαρμένη κουβέρτα, τον έσυρε έξω απ' το σπίτι, καθάρισε το κρεβάτι, σοβάντισε τους τοίχους, πήρε ανάσα κι απάντησε: «Όχι».
[πηγή: Μπέρτολτ Μπρεχτ, Ιστορίες του κυρίου Κόινερ, μτφ. Γιώργος Βελουδής, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 1996, σ. 30-31].
Παρόμοιες συστάσεις για αποφυγή πολιτικών μηνυμάτων στον αγώνα της ΑΕΚ με την ισραηλινή Χαποέλ, έγιναν από διάφορους διαύλους και προς τους οπαδούς της ελληνικής ομάδας. Ως άλλος «κος Σβάρνας», οι φίλοι της ΑΕΚ είπαν το δικό τους «Όχι!». Το γήπεδο γέμισε με παλαιστινιακές σημαίες και το σύνθημα «Λευτεριά στην Παλαιστίνη», κατά τη διάρκεια του ματς, δόνησε πολλές φορές τη Νέα Φιλαδέλφεια. Ως αποτέλεσμα, η ΟΥΕΦΑ τιμώρησε με μία αγωνιστική το βόρειο πέταλο του γηπέδου, διότι δε συνεμορφώθησαν προς τας υποδείξεις, άλλως… για «ανάρτηση μηνυμάτων που δε συνάδουν με το πνεύμα αθλητικής διοργάνωσης».
Η apolitique πολιτική
Η ίδια apolitique ΟΥΕΦΑ άφησε ατιμώρητους τους νεοφασίστες οπαδούς της Ντίναμο Ζάγκρεμπ, που το καλοκαίρι του 2023 διέσχισαν ολόκληρη τη Δυτική Ελλάδα, έφτασαν στη Νέα Φιλαδέλφεια και δολοφόνησαν τον Μιχάλη Κατσούρη.
Είναι η ίδια «ουδέτερη ΟΥΕΦΑ», που μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, απέκλεισε τις ρωσικές ομάδες από τις διοργανώσεις της και κάλεσε, ορθά σε αυτή την περίπτωση, την ποδοσφαιρική κοινότητα να εκδηλώσει τα φιλειρηνικά αισθήματά του και την αλληλεγγύη της στο δοκιμαζόμενο ουκρανικό λαό.
Ένα από τα βασικά συνθήματα της OYEΦΑ, εκτός από το «fair play» είναι το «say no to racism». Το προβάλλει σε όλα τα γήπεδα και με τηλεοπτικά σποτ, πριν τους αγώνες. Μόνο που στην πρακτική εφαρμογή του το «όχι στον ρατσισμό» είναι επιλεκτικό. Σωστά, λειτουργεί υπέρ οποιαδήποτε κοινωνικής ομάδας χρήζει αλληλεγγύης. Αλλά, όταν έρθει η ώρα να διακηρύξει κάποιος την αλληλεγγύη του στον Παλαιστινιακό λαό, η ΟΥΕΦΑ τον λογοκρίνει και τον τιμωρεί, γιατί «δε χωράει η πολιτική στο ποδόσφαιρο».
Να κρίνει κάποιος την υποκριτική αυτή στάση, μοιάζει χάσιμο χρόνου. Όπως, χάσιμο χρόνου θα ήταν να απαντήσει κάποιος σε εκείνους που επέκριναν τη στάση των οπαδών της ΑΕΚ, γιατί -λέει- κρατούσαν παλαιστινιακές σημαίες και δεν κρατούσαν ελληνικές και κυπριακές… Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης στράφηκε κατά των οπαδών: «Οι φίλαθλοι της ΑΕΚ φωνάζαν χθες υπέρ της Παλαιστίνης και κατά του Ισραήλ και το θεωρούσαν και εξυπνάδα», σπεύδοντας να διευκρινίσει: «το Ισραήλ είναι με την Ελλάδα τελεία και παύλα».
Πρόκειται για περιττές δηλώσεις, καθώς λίγο πριν την έναρξη του αγώνα, η ΕΛ.ΑΣ. έκανε παράνομες προσαγωγές φιλάθλων, επειδή κρατούσαν παλαιστινιακές σημαίες. Πρόκειται για μία στάση πολύ χειρότερη από τις τιμωρίες που επέβαλε η ΟΥΕΦΑ, διότι συνιστά σαφή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Σε κάθε περίπτωση, ούτε η ΟΥΕΦΑ, ούτε η πολιτική ηγεσία της ΕΛ.ΑΣ, (πολλώ δε μάλλον) ο κ. Γεωργιάδης δεν πρόκειται να καταλάβουν ότι η μη συμμόρφωση των οπαδών της ΑΕΚ σε παρόμοιες υποδείξεις είναι προϋπόθεση διατήρησης της ιστορικής ταυτότητας της συγκεκριμένης ομάδας. Διότι, ακόμα και στις ημέρες του απόλυτου επαγγελματισμού, ακόμα και σε εποχές που και οι ένδεκα ποδοσφαιριστές της βασικής ενδεκάδας είναι ξένοι, η φανέλα, τα σύμβολα και η ιστορία εξακολουθούν να εκφράζουν μία ιστορική συνέχεια που ξεκινάει από την ίδρυση της ΑΕΚ και φτάνει στις μέρες μας. Και θεματοφύλακες αυτής της ιστορικής συνέχειας δεν είναι άλλος, παρά ο κόσμος. Διοικήσεις, παίκτες, προπονητές έρχονται και παρέρχονται. Εκείνο που συνδέει μία ομάδα με την ιστορία της είναι ο κόσμος της.
Το παράδειγμα της Σέλτικ
Οι φίλοι της ΑΕΚ δεν είναι οι μοναδικοί που αντιστάθηκαν στους εκβιασμούς της ΟΥΕΦΑ. Τον Νοέμβριο του 2023 οι οπαδοί της Σέλτικ, αψήφησαν τις απειλές των διοικούντων την ευρωπαϊκή ομοσπονδία, και, σε αγώνα στο πλαίσιο του Τσάμπιονς Λιγκ γέμισαν με παλαιστινιακές σημαίες το γήπεδο της ομάδας τους. Η φωτογραφία του κατάμεστου «Σέλτικ Παρκ» με τις χιλιάδες παλαιστινιακές σημαίες έκανε το γύρο του κόσμου. Οι «Hoops» (αυτό είναι το παρατσούκλι των φίλων της Σέλτικ) υπερασπίστηκαν, με αυτόν τον τρόπο, την αξιοπρέπειά τους, αλλά και την ιστορία της ομάδας τους. Μίας ομάδας που ιδρύθηκε για να παρέχει αλληλεγγύη σε Ιρλανδούς μετανάστες.
Η βαλίτσα της μνήμης
Κραδαίνοντας τις σημαίες της Παλαιστίνης, οι φίλοι της ΑΕΚ δεν έκαναν κάποια ηρωική πράξη. Απλώς τίμησαν την ιστορία της ομάδας που υπεραγαπούν, σήκωσαν πιο ψηλά και πιο περήφανα τη σημαία της ομάδας τους. Θύμισαν σε όσους βρέθηκαν στην Νέα Φιλαδέλφεια εκείνο το βράδυ από πού προέρχεται η ΑΕΚ και ποιος είναι ο προορισμός της. Πρόσθεσαν στη βαριά βαλίτσα της μνήμης της «Ένωσης», μία ακόμα στιγμή ιστορίας. Διότι, όπως λέει και ο Μπουλμέτης στο υπέροχο «1968», τί είναι η ιστορία μας; «Μπροστά οι χαρές και πίσω το βαρύ φορτίο. Διότι ακόμα και αν κερδίζει ο θάνατος, ο μεγάλος αντίπαλος, έστω και μία φορά, εμείς θα τον κερδίζουμε πάντοτε με τις ιστορίες μας». «Γι’ αυτό παίζουμε παιδιά. Γιατί ανάμεσα στη νίκη και στην ήττα υπάρχουνε στιγμές, που πρέπει να ειπωθούν».
Το βράδυ της Πέμπτης, χιλιάδες άνθρωποι που καταδικάζουν τη γενοκτονία του επίσημου Κράτους του Ισραήλ, στην Παλαιστίνη, ανεξάρτητα από την ομάδα που υποστηρίζουν, ανεξάρτητα από το αν παρακολουθούν ποδόσφαιρο ή όχι, είπαν: «Είμαι κι εγώ ΑΕΚ». Όπως, τότε, στο μεγάλο ταξίδι της ΑΕΚ στο Βελιγράδι, τον Απρίλιο του 1999, όταν σύσσωμη η οικογένεια της ΑΕΚ, η επίσημη ΠΑΕ, οι παίκτες και ο προπονητής, απλοί φίλαθλοι και οργανωμένοι οπαδοί, ταξίδεψαν εν μέσω των Νατοϊκών βομβαρδισμών για να αγωνιστούν σε φιλικό αγώνα με την Παρτιζάν. Και τότε, η ΟΥΕΦΑ είχε αποκλείσει τις σερβικές ομάδες από τις διοργανώσεις της. Και τότε, το επίσημο ελληνικό κράτος (Υπουργείο Εξωτερικών, Εσωτερικών κ.ά), αλλά και οι πρεσβείες των Νατοϊκών χωρών στην Αθήνα (Μ.Βρετανία, πρώτη απ’ όλες) έκαναν υποδείξεις – συστάσεις να μην πάει η ΑΕΚ στο Βελιγράδι. Και η ΑΕΚ πήγε. Και τότε ο Μανώλης Γλέζος είχε πει: «Είμαι κι εγώ ΑΕΚ!».
Οι σημαίες της Παλαιστίνης που σηκώθηκαν στην «Αγιά Σοφιά» και τα συνθήματα κατά του Ισραήλ και υπέρ ενός λαού που μάχεται για την ελευθερία του και που πληρώνει βαρύ φόρο αίματος για να την κατακτήσει, θα περάσει στις ιστορίες που θα έχει να διηγείται αυτή η ομάδα, ανάμεσα στις νίκες και τις ήττες της στο γήπεδο. Μοναδικές περήφανες ιστορίες, τόσο μεγάλες και τόσο σπουδαίες, που κανείς δεν μπορεί να κουνήσει το δάχτυλο στην ΑΕΚ και τους οπαδούς της, για το αν έχουν κρατήσει ή αν κρατούν ελληνικές ή κυπριακές σημαίες. Στο τέλος της ημέρας, τιμωρίες τέτοιου τύπου, όπως αυτή που δέχθηκε η ΑΕΚ από την ΟΥΕΦΑ, όπως και επικριτικά σχόλια ακόμα και υπουργών της Κυβέρνησης συνιστούν Τιμή…
Κάποια «Όχι» μοιάζουν αυτονόητα. Είναι τα «Όχι» των λαών που αγωνίζονται για την Ελευθερία και την Ανεξαρτησία τους, τα «Όχι» των οπαδών της ΑΕΚ και της Σέλτικ, τα «Όχι» του Μπρεχτ και των ηρώων του. Τα «Όχι» εκείνων που αρνούνται να συμμορφωθούν προς τας υποδείξεις, γιατί μια τέτοια συμμόρφωση θα σήμαινε και το τέλος της ύπαρξής τους.
(Ο Κώστας Καρβουναρίδης είναι Δικηγόρος – Διεθνές Μάστερ Αθλητικού Δικαίου και Μάνατζμεντ / Διεθνές Κέντρο Αθλητικών Σπουδών – CIES –FIFA)
