Ολόκληρος ο πλανήτης βρίσκεται εν μέσω τεράστιων γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Το παγκόσμιο πολιτικό κέντρο βάρους σταδιακά μετατοπίζεται από τον ατλαντικό στον ειρηνικό ωκεανό με τις ΗΠΑ να προσπαθούν με κάθε τρόπο, να διατηρήσουν την πρωτοκαθεδρία των κινήσεων στην διεθνή σκακιέρα(πόλεμοι δια αντιπροσώπων, εμπορικοί δασμοί, στροφή στην πολεμική οικονομία κλπ.).
Νέες διαιρετικές τομές ανιχνεύονται από άκρη σε άκρη της γης, που αντανακλούν στην πολιτική και εκλογική συμπεριφορά των πολιτών. Ο φόβος, η ανασφάλεια, η οργή και η απογοήτευση είναι τα βασικά συναισθήματα των ψηφοφόρων, όταν προσέρχονται στην κάλπη.
Η νέα πραγματικότητα γίνεται ήδη αντιληπτή από τις «ελίτ» που προσπαθούν να εγκλωβίσουν τους πολίτες και να τους οδηγήσουν στον ατομικισμό, στην απομόνωση, στην λογική της ατομικής ευθύνης και σε μια συγκεκριμένη πολιτική-πολιτισμική συμπεριφορά.
Από την άλλη, το δόγμα περί «μη ύπαρξης ενναλακτικής λύσης»(ΤΙΝΑ) κυριαρχεί όσο η παγκόσμια Αριστερά και το προοδευτικό κίνημα σε όλες τις εκφράσεις του αδυνατεί να πείσει τους πολίτες, ότι μπορεί να προκύψει μια άλλης μορφής οργάνωσης της κοινωνίας(ενναλακτική).
Η χώρα μας δεν μπορεί παρά να επηρεάζεται από την παγκόσμια «συντηρητική στιγμή» με περισσότερο έντονο τρόπο λόγω της μνημονιακής ένταξης της χώρας και της αναπτυσσόμενης-διευρυνόμενης σχέσης εξάρτησης με μεγάλες υπερεθνικές ολοκληρώσεις (ΝΑΤΟ-ΕΕ) και με τις ΗΠΑ.
Παρά ταύτα και αντίθετα με ότι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη, όπου η Αριστερά μοιάζει να έχει «ρίξει λευκή πετσέτα», η συζήτηση για το πώς θα προκύψει σοβαρή και συγκροτημένη αντιπολίτευση, που θα κοιτάξει στα μάτια τη Δεξιά και θα αρθρώσει εναλλακτική πρόταση, κερδίζει συνεχώς έδαφος. Η κυβέρνηση της ΝΔ βουτηγμένη στα σκάνδαλα και στη διαφθορά λειτουργεί υπέρ της ολιγαρχίας και των καρτέλ καταπατώντας παράλληλα κάθε δημοκρατικό θεσμό(δικαιοσύνη, ΜΜΕ, κοινοβούλιο). Η πραγματικότητα αυτή έχει εξοργίσει ακόμα και τους ψηφοφόρους της Δεξιάς που παροτρύνουν τους πάλαι ποτέ πολιτικούς τους αντιπάλους να …οργανωθούν, αντιλαμβανόμενοι την πολιτική αλαζονεία και το ανεξέλεγκτο των γαλάζιων πολιτικών επιλογών.
Η προοδευτική αντιπολίτευση πολυδιασπασμένη και κατακερματισμένη αδυνατεί να συνεννοηθεί στα στοιχειώδη και με ελάχιστες εξαιρέσεις, αντί να κερδίζει, χάνει σε εκλογική επιρροή.
Από τα κάτω όμως, η κοινωνική διεργασία δεν παύει να εξελίσσεται και να συγκροτεί όχι κομματικά αλλά συμπιεζόμενα με κάθε τρόπο κοινωνικοπολιτικά μπλοκ δυνάμεων, που αναζητούν πολιτική έκφραση. Τα μπλοκ αυτά ανιχνεύονται πάνω σε αντίστοιχες διαιρετικές τομές που επισυμβαίνουν στο εποικοδόμημα και διαμορφώνονται με βάση την συνεχώς μεταβαλλόμενη γεωπολιτική και κοινωνική-οικονομική-πολιτιστική πραγματικότητα:
1. Παρά το γεγονός, ότι η χώρα βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα απαιτητική γεωπολιτική θέση (με ένα αναθεωρητικό γείτονα στα ανατολικά της) και τελεί σε βαθιά σχέση εξάρτησης με τον δυτικό παράγοντα(άξονας ΗΠΑ-Ισραήλ-Κύπρος-Αίγυπτος κλπ.), η πλειοψηφία των πολιτών φαίνεται στις δημοσκοπικές μετρήσεις να παίρνει θέση κατά του πολέμου. Είτε στην Ουκρανία, είτε στην σφαγή στη Γάζα ο μέσος Έλληνας πολίτης που ξέρει από εισβολή, κατοχή και προσφυγιά, ζητάει ειρήνη, σταθερότητα και να σταματήσει η αιματοχυσία. Γύρω από το αίτημα για ειρήνη διαμορφώνονται και συνεπακόλουθα αιτήματα όπως η αποτροπή της στροφής στην πολεμική οικονομία, η καταγγελία του «ReArm Europe», οι ακτιβισμοί κατά των ισραηλινών τουριστών που επισκέπτονται τη χώρα ως μέσο πίεσης στο Ισραήλ και στην διεθνή κοινότητα, οι διαμαρτυρίες για τη συμμετοχή της χώρας σε πολεμικές επιχειρήσεις είτε στη μέση ανατολή, είτε στην Ουκρανία κλπ. Η Αριστερά οφείλει πέρα από αρχές και αξίες, να διαβάσει την συγκυρία και να αγωνιστεί για ένα αντιπολεμικό, φιλειρηνικό κίνημα που θα βάζει ως πρώτο στόχο να σταματήσει ο πόλεμος. Γύρω από το αίτημα αυτό μπορούν να συσπειρωθούν άνθρωποι από διαφορετικές κομματικές αφετηρίες και προελεύσεις είτε από τα κάτω (κινήματα) είτε σε επίπεδο κεντρικού πολιτικού υποκειμένου με κοινές πρωτοβουλίες(πχ πίεση για αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους).
2. Η κυβέρνηση της ΝΔ είναι η επιτομή της εξυπηρέτησης των συμφερόντων των ολιγαρχών και των καρτέλ. Η ακρίβεια και η αισχροκέρδεια δεν είναι φυσικό φαινόμενο, αλλά πολιτική επιλογή της κυβέρνησης Μητσοτάκη που έχει μετατρέψει τα λαϊκά νοικοκυριά σ ένα απέραντο ΑΤΜ προκαλώντας βίαιη αναδιανομή εισοδήματος από τα κάτω προς τα πάνω. Από τη μια λοιπόν βρίσκονται τα καρτέλ(τράπεζες, εταιρίες ενέργειας, μεγάλα σούπερ μάρκετ, κατασκευαστικές κλπ.) και ένα ολόκληρο μιντιακό και επιχειρηματικό σύστημα εξουσίας και από την άλλη ο κόσμος της εργασίας που στενάζει και «απολαμβάνει» 13ωρη εργασία, μισθούς Βουλγαρίας και τιμές Ελβετίας. Η Αριστερά οφείλει να συσπειρώσει τον κόσμο της εργασίας εν ευρεία έννοια, μαζί με τα αναδυόμενα στρώματα της επισφάλειας (praecariato) γύρω από αιτήματα που τους αφορούν και έρχονται από το μέλλον (π.χ. 35ωρο, συλλογικές συμβάσεις, αποκατάσταση δικαιώματος απεργίας, αυτοδιαχειριστικά-συνεταιριστικά εγχειρήματα, σταθεροί και ανθρώπινοι όροι εργασίας με κανόνες κλπ.).
3. Η κυβέρνηση της ΝΔ είναι η κυβέρνηση των απευθείας αναθέσεων, των σκανδάλων, της αδιαφάνειας (βλ. «λίστα Πέτσα», ΟΠΕΚΕΠΕ, υποκλοπές, συγκάλυψη στα Τέμπη κα). Απαξίωσε τους δημοκρατικούς θεσμούς(κοινοβούλιο, ΜΜΕ, δικαιοσύνη) και με τις στρατιές των μετακλητών σε δημόσιο αλλά και σε ιδιωτικό τομέα(βλ. «Ομάδα Αλήθειας») ελέγχει( και ενίοτε απαξιώνει)πλήρως κάθε θεσμικό αντίβαρο. Από τη μια λοιπόν υπάρχει το όραμα της ΝΔ για ένα «κράτος λάφυρο», όμηρο των κομματικών στοχεύσεών της και από την άλλη ο μέσος δημοκράτης πολίτης που τον ενδιαφέρει να λειτουργεί το κράτος απαλλαγμένο από τις γαλάζιες ρεμούλες, από τους «φραπέδες και χασάπηδες». Η Αριστερά οφείλει να μιλήσει για ένα άλλο δημόσιο τομέα μακριά από τις υπαρκτές παθογένειες του πελατειακού παρελθόντος με αξιοκρατία, διαφάνεια και αξιολόγηση δομών και υπηρεσιών που λειτουργούν προς το συμφέρον του πολίτη. Οφείλει να μιλήσει με τους «μαζί …δεν τα φάγαμε» που αποτελέι τιην πλειοψηφία του κόσμου της δουλειάς. Η βρώμα που ήρθε στην επιφάνεια με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ αηδίασε κάθε σκεπτόμενο πολίτη που θέλει ευημερία και προκοπή στην πατρίδα του και στοιχειώδη τήρηση της νομιμότητας που πια έχει γίνει πια ζητούμενο. Γύρω από τα αιτήματα αυτά συγκροτούνται κοινωνικές δυνάμεις που πρέπει να εκφραστούν μακριά από ιδεοληψίες και προκαταλήψεις μέσα από ένα κοινωνικό συμβόλαιο αναμόρφωσης του κράτους. Η θεσμική επαναφορά μπορεί να συσπειρώσει ευρύτερα κοινωνικά στρώματα ανεξάρτητα από το οικονομικό τους status ανταποκρινόμενη στο αίτημα που κατατέθηκε από εκατομμύρια πολίτες στις μεγάλες συγκεντρώσεις του προηγούμενου εξαμήνου.
4. Η κυβέρνηση της ΝΔ είναι η κυβέρνηση των ιδιωτικοποιήσεων και της απαξίωσης του κοινωνικού κράτους. Το ΕΣΥ δεινοπαθεί, παρά τα σκληρά μαθήματα που πήραμε στην πανδημία. Το δημόσιο σχολείο και πανεπιστήμιο, ο τελευταίος μοχλός κοινωνικής κινητικότητας σε λίγο θα είναι μακρινή ανάμνηση σε όφελος των ιδιωτικών κολλεγίων που θα λειτουργούν ως πανεπιστήμια «super market του ενός ορόφου». Οι υπηρεσίες των δήμων, η κοινωνική πρόνοια, ο ΟΑΕΔ(ΔΥΠΑ), τα ασφαλιστικά ταμεία απαξιώνονται συνεχώς και γίνονται μέρος του πάρτι των αναθέσεων. Από τη μια έχουμε λοιπόν της παρωχημένη κα αποτυχημένη αντίληψη του «μηδενικού-ελάχιστου-αποτυχημένου κράτους» που δεν μπορεί να εξασφαλίσει αξιοπρεπείς υπηρεσίες στους πολίτες και από την άλλη όσους επιθυμούν τα φορολογημένα χρήματά τους να πιάνουν τόπο.
5. Όσο υπάρχουν εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενοι θα υπάρχει και η διάκριση σε «Αριστερά και Δεξιά». Η ιστορία δεν έχει τελειώσει και η Αριστερά εκπροσωπεί κοινωνικές τάξεις. Οφείλουμε συνεπώς να επανασυνδεθούμε με τα λαϊκά στρώματα που αν και πλειοψηφικά απέχουν από την πολιτική διαδικασία, γιατί νιώθουν ότι κανείς δεν τους εκπροσωπεί. Η Αριστερά οφείλει να κοιτάξει(ναι να τολμήσουμε να το πούμε) πρώτα τα δικά της (από πλευράς κοινωνικής τάξης) παιδιά και ας αφήσει τις ανίερες και ατελέσφορες συμμαχίες με το ανύπαρκτο ή νεοφιλελεύθερο «πολιτικό κέντρο». Οι μετανάστες, η νεολαία, οι αόρατοι και περιθωριοποιημένοι πολίτες πρέπει να βγουν ξανά στο προσκήνιο, όπως έγινε εν μέρει το 2019. Αυτό απαιτεί μια εις βάθος ανάλυση της συγκυρίας(σε επίπεδο κοινωνικής διαστρωμάτωσης) για να βγουν κρίσιμα συμπεράσματα.
Η ίδια η κοινωνική πραγματικότητα θέτει πια το πλαίσιο και οι προοδευτικές δυνάμεις πρέπει να αποφασίσουν με ποιους θα πάνε και ποιους θα αφήσουν.
Οι νέες διαιρετικές τομές ήδη γίνονται ορατές και τα διλήμματα πρέπει να απαντηθούν έγκαιρα με συγκεκριμένο πολιτικό σχέδιο.
Αλλά και ο καθένας μας οφείλει, να κοιτάξει τον εαυτό του στον καθρέφτη και να απευθύνει ένα κρίσιμο ερώτημα με βάση την κοινωνική διαίρεση:
«Εσύ με ποιους είσαι»;
(O Διονύσης Τεμπονέρας είναι Δικηγόρος)
