Σε δημόσια διαβούλευση τίθεται από σήμερα έως και τις 22 Νοεμβρίου, το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης που στοχεύει - όπως σημειώνεται - στην θωράκιση και τον εκσυγχρονισμό της διαδικασίας άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών, τη βελτιστοποίηση της δράσης της ΕΥΠ, την προστασία του απορρήτου των επικοινωνιών από λογισμικά παρακολούθησης, την αναβάθμιση του επιπέδου κυβερνοασφάλειας στη χώρα, αλλά και την αποτελεσματικότερη προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Το νομοσχεδίου με τον τίτλο: «Διαδικασία άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών, κυβερνοασφάλεια και προστασία προσωπικών δεδομένων πολιτών» έρχεται την ώρα που μαίνεται η πολιτική κρίση που προκάλεσαν οι αποκαλύψεις για υποκλοπές με χρήση παράνομου λογισμικού εις βάρος δημοσιογράφων και πολιτικών προσώπων.
Μπορείτε να συμμετέχετε στη δημοσία διαβούλευση εδώ.
Πιο αναλυτικά, αντικείμενο του νέου σχεδίου νόμου είναι:
α) η εξαντλητική ρύθμιση της διαδικασίας άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών,
β) η αναδιάρθρωση της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών,
γ) ο ποινικός κολασμός της εμπορίας, κατοχής και χρήσης απαγορευμένων λογισμικών παρακολούθησης,
δ) η σύσταση και λειτουργία Επιτροπής Συντονισμού για θέματα Κυβερνοασφάλειας, και
ε) η τροποποίηση των εθνικών ρυθμίσεων ενσωμάτωσης στην εθνική έννομη τάξη της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων ή της εκτέλεσης ποινικών κυρώσεων και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών.
Τι αλλαγές φέρνει στις νόμιμες παρακολουθήσεις πολιτικών προσώπων
Με το νομοσχέδιο προτείνεται ένα νέο τριπλό φίλτρο εγγυήσεων:
α) τη διαδικασία επισπεύδει μόνο η ΕΥΠ,
β) θα πρέπει να δώσει άδεια ο Πρόεδρος της Βουλής πριν την διπλή εισαγγελική κρίση και
γ) το αίτημα για την άρση οφείλει να στηρίζεται σε συγκεκριμένα στοιχεία που καθιστούν άμεση και εξαιρετικά πιθανή τη διακινδύνευση της εθνικής ασφάλειας.
Τι προβλέπει για την κατοχή και τι για την εμπορία κακόβουλων λογισμικών;
Έως το 2019 η παράνομη υποκλοπή ήταν κακούργημα και τιμωρείτο με κάθειρξη έως 10 έτη, ενώ η κατοχή και εμπορία παράνομων λογισμικών ήταν πλημμέλημα και τιμωρείτο με φυλάκιση έως 2 έτη.
Με την αλλαγή του Ποινικού Κώδικα πριν τις εκλογές του 2019, η μεν υποκλοπή πλέον τιμωρείται με φυλάκιση από 10 μέρες έως 5 έτη, η δε κατοχή και εμπορία αποποινικοποιήθηκε.
Με τις προτεινόμενες διατάξεις επανέρχεται ως είχε το κακούργημα για τη χρήση παράνομων λογισμικών και συσκευών και το πλημμέλημα της εμπορίας και κατοχής με ποινή 1-5 έτη.
Σημειώνεται πως σε αντιδιαστολή με το παλαιότερο νομικό πλαίσιο, πλέον προτείνεται καθολική απαγόρευση της κατοχής και εμπορίας κακόβουλων λογισμικών.
Η παλαιότερη διάταξη που καταργήθηκε:
- αναφερόταν σε κατοχή και χρήση «χωρίς δικαίωμα», χωρίς να προσδιορίζεται ποιος είχε δικαίωμα.
- απαιτούσε η κατοχή και εμπορία να γίνεται για «σκοπό» διάπραξης του εγκλήματος της υποκλοπής, που όμως στην πράξη ήταν αδύνατον να αποδειχθεί. Τρίτον, η διάταξη δε προσδιόριζε ποια πράγματι ήταν τα απαγορευμένα λογισμικά και συσκευές.
Με τη νέα διάταξη όποιος κατέχει ή εμπορεύεται τα αναγραφόμενα στον κατάλογο λογισμικά και συσκευές τιμωρείται με βαριές ποινές χωρίς να απαιτείται η συνδρομή οποιασδήποτε άλλης προϋπόθεσης, άρα καθολικά.
Tι αλλαγές φέρνει στην ΕΥΠ και τη λειτουργία της
Έως σήμερα ο διοικητής και οι υποδιοικητές της ΕΥΠ μπορούσαν να προέρχονται από τον δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα. Με το προτεινόμενο νομοσχέδιο, Διοικητής ορίζεται πρόσωπο προερχόμενο από το διπλωματικό σώμα ή απόστρατος ανώτατος αξιωματικός. Υποδιοικητές μπορεί να είναι κάποιοι από τους ανωτέρω, καθώς και υπάλληλοι και λειτουργοί του δημοσίου και του ευρύτερου δημοσίου τομέα. Επιπλέον, ο αριθμός των υποδιοικητών περιορίζεται από 3 που είναι σήμερα σε 2.
Παράλληλα, προστίθενται 3 νέα δομές στην ΕΥΠ:
α) Η Ακαδημία Πληροφοριών και Αντικατασκοπείας με αποστολή την εκπαίδευση, επιμόρφωση και εξειδίκευση του προσωπικού της ΕΥΠ για την αποτελεσματικότερη εκτέλεση των καθηκόντων του.
β) Η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, η οποία είναι αρμόδια μεταξύ άλλων για τον εσωτερικό έλεγχο της ΕΥΠ.
γ) Το Γραφείο Τύπου και Επικοινωνίας, με αρμοδιότητα για την προβολή του έργου της υπηρεσίας και για την ενημέρωση της κοινωνίας για τις δράσεις της και για τυχόν κινδύνους για την εθνική ασφάλεια.
To νομοσχέδιο, τέλος, προβλέπει αλλαγές και στη λειτουργία της ΕΥΠ:
Πρώτον, η Αρχή Ασφαλείας Πληροφοριών (INFOSEC) της ΕΥΠ καθίσταται αρμόδια για τη σύνταξη πολιτικών ασφαλείας και οδηγιών διαχείρισης των διαβαθμισμένων πληροφοριών σε όλα τα δίκτυα και τους χώρους της Προεδρίας της Κυβέρνησης και των Υπουργείων σε συνεργασία μαζί τους, καθώς και για τη συνεχή ενημέρωσή τους σε θέματα ασφάλειας.
Δεύτερον, καταργείται η δυνατότητα απόρρητων συμβάσεων στο Κέντρο Τεχνολογικής Υποστήριξης, Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΚΕ.Τ.Υ.Α.Κ.)
