Πληροφορίες αναφέρουν ότι στους 120.000 περίπου ανέρχονται οι ασφαλισμένοι με 12ετία έως 20ετία που «γλιτώνουν» μέσα από 18 «κλειδιά», που παρουσιάζονται στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία», καθώς αν ισχύσει το νέο ασφαλιστικό, τότε όλα αλλάζουν.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα της εφημερίδας, οι αλλαγές και συγχωνεύσεις των λογαριασμών θα προβλέπονται σε σχέδιο νόμου, μαζί με την αύξηση των ελάχιστων προϋποθέσεων συνταξιοδότησης, από τα 15 έτη που είναι σήμερα σε όλα τα Ταμεία, στα 20 έτη. Σύμφωνα με πληροφορίες, για όσους έχουν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις ελάχιστες προϋποθέσεις, ιδιαίτερα γυναίκες με ανήλικα τέκνα, θα υπάρχει σταδιακή αύξηση κατά 6μηνο ή 8μηνο.
Ωστόσο, υπάρχουν σήμερα δεκάδες διατάξεις στους ασφαλιστικούς νόμους που δίνουν το «πράσινο φως» για νωρίτερη συνταξιοδότηση έως 10 χρόνια.
Οι διατάξεις αυτές δίνουν λύση στο αδιέξοδο των υποψηφίων συνταξιούχων, που δεν έχουν πολλές ημέρες ασφάλισης λόγω ανεργίας, μερικής ή προσωρινής απασχόλησης.
Οι διατάξεις που μπορούν να αξιοποιήσουν όσοι ασφαλισμένοι δεν έχουν μεγάλο αριθμό ενσήμων:
Ασφαλισμένοι με 4.500 ημέρες ασφάλισης. Το όριο ηλικίας είναι σε άμεση συνάρτηση με το έτος θεμελίωσης δικαιώματος, με κερδισμένους όσους κλείδωσαν το δικαίωμα μέχρι το τέλος του 2012. Συγκεκριμένα, το όριο ηλικίας για μειωμένη σύνταξη κυμαίνεται από το 55ο έτος μέχρι το 62ο για τις γυναίκες και από το 60ό έως το 62ο για τους άντρες.
Σε περίπτωση που οι ασφαλισμένοι έχουν 15ετία και το 65ο έτος μέχρι το τέλος του 2012 δικαιούνται πλήρη σύνταξη. Από το 2013 και μετά το όριο για πλήρη σύνταξη πάει στα 67. Προσοχή, καθώς για τη λήψη μειωμένης σύνταξης είναι απαραίτητο να συμπληρώνονται 100 ημέρες ασφάλισης κάθε έτος την τελευταία 5ετία πριν απ’ την αίτηση. Οι εν λόγω ημέρες μπορούν να συμπληρωθούν μόνο με πραγματική εργασία, αυτασφάλιση ή τη χρήση επιδοτούμενου χρόνου ανεργίας από τον ΟΑΕΔ.
Παράλληλα, πρέπει να τονιστεί πως στην πλειονότητα των περιπτώσεων της κατηγορίας αυτής δεν είναι δυνατή η συμπλήρωση με πλασματικούς χρόνους των 4.500 ημερών ασφάλισης. Για παράδειγμα, οι άντρες δεν μπορούν να εξαγοράσουν χρόνο παρά μόνο τον στρατό και να χρησιμοποιήσουν 200 ημέρες από επιδοτούμενη από τον ΟΑΕΔ ανεργία.
Τέλος, ακόμη και οι νέοι ασφαλισμένοι που μπήκαν στην αγορά εργασίας μετά το 1993 μπορούν να πάρουν μειωμένη σύνταξη στα 62 και πλήρη στα 67. Στις περιπτώσεις αυτές για τη λήψη της μειωμένης σύνταξης είναι απαραίτητο να υπάρχουν 750 ημέρες ασφάλισης την τελευταία 5ετία.
Θεμελίωση δικαιώματος
Μητέρες ανηλίκων (ή χήροι πατέρες ανηλίκων). Με τη συμπλήρωση 5.500 ημερών ασφάλισης μέχρι το τέλος του 2012 και την ταυτόχρονη ύπαρξη ανήλικου τέκνου θεμελιώνεται δικαίωμα. Εδώ πρέπει να σημειωθεί πως στην περίπτωση που οι μητέρες συνταξιοδοτούνται με μειωμένη σύνταξη αλλά είχαν ιδιαίτερα χαμηλές αποδοχές θα λάβουν ακόμα και στα 50 το κατώτατο όριο του ΙΚΑ χωρίς καμιά ποινή μείωσης. Για τον υπολογισμό της σύνταξης ακόμη και μετά το 2015 θα χρησιμοποιηθεί ο παλιός τρόπος υπολογισμού και όχι ο νέος, που αφορά τη βασική και την αναλογική σύνταξη. Ετσι ακόμα και σοβαρές μειώσεις στις αποδοχές ή ανεργία δεν θα επηρεάσουν την εν λόγω κατηγορία εφόσον η συνταξιοδότηση επέλθει κάποια στιγμή μέχρι το 2018 με 2019.
Με 3.600 ένσημα στα βαρέα: Οι ασφαλισμένοι με 4.500 ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων 3.600 στα βαρέα, δικαιούνται πλήρη σύνταξη. Τα όρια ηλικίας για τις γυναίκες διαμορφώνονται από τα 55 μέχρι τα 62 και για τους άνδρες στα 62 (ανάλογα με το έτος θεμελίωσης). Αντίστοιχα, στην περίπτωση συνταξιοδότησης με το ίδιο καθεστώς αλλά με οικοδομικά ένσημα και όριο ηλικίας το 60ό απαιτούνται 500 ένσημα οικοδομικά την τελευταία 13ετία. Εφόσον δεν συμπληρώνονται και σε αυτή την περίπτωση, πρέπει η συμπλήρωση να γίνει με πραγματική ασφάλιση. Ειδικά για τους άνδρες των βαρέων και των οικοδομικών, το σύνολο των 4.500 δεν μπορεί να συμπληρωθεί με εξαγορές πλασματικών.
Ανδρες στο ΙΚΑ με τουλάχιστον 4.500 ημέρες ασφάλισης και συμπληρωμένο το 65ο έτος μέχρι το τέλος του 2012. Δικαιούνται πλήρη σύνταξη. Ανδρες στο ΙΚΑ με τουλάχιστον 4.500 ημέρες ασφάλισης και συμπληρωμένο το 60ό έτος μέχρι το τέλος το 2012, δικαιούνται μειωμένη σύνταξη, εφόσον έχουν 100 ημέρες ασφάλισης την τελευταία 5ετία.
Γυναίκες στο ΙΚΑ με τουλάχιστον 4.500 ημέρες ασφάλισης και συμπληρωμένο το 60ό έτος μέχρι το τέλος του 2010, δικαιούνται πλήρη σύνταξη. Γυναίκες στο ΙΚΑ με τουλάχιστον 4.500 ημέρες ασφάλισης και συμπληρωμένο το 55ο έτος μέχρι το τέλος του 2010, δικαιούνται μειωμένη σύνταξη εφόσον έχουν 100 ημέρες ασφάλισης ανά έτος την τελευταία 5ετία.
Γυναίκες στο ΙΚΑ με τουλάχιστον 4.500 ημέρες και συμπληρωμένο το 60ό έτος μέσα στο 2011 δικαιούνται πλήρη σύνταξη στα 61. Γυναίκες στο ΙΚΑ με τουλάχιστον 4.500 ημέρες ασφάλισης και συμπληρωμένο το 55ο έτος της ηλικίας τους το 2011 δικαιούνται μειωμένη σύνταξη στα 56, εφόσον έχουν 100 ημέρες ασφάλισης ανά έτος την τελευταία 5ετία.
Γυναίκες στο ΙΚΑ με τουλάχιστον 4.500 ημέρες και συμπληρωμένο το 60ό έτος μέσα στο 2012, δικαιούνται πλήρη σύνταξη στα 62. Γυναίκες στο ΙΚΑ με τουλάχιστον 4.500 ημέρες ασφάλισης και συμπληρωμένο το 55ο έτος της ηλικίας τους το 2012, δικαιούνται μειωμένη σύνταξη στα 57, εφόσον έχουν 100 ημέρες ασφάλισης ανά έτος την τελευταία 5ετία.
Ανδρες στο ΙΚΑ με 4.500 ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων 3.600 στα βαρέα και συμπληρωμένο το 60ό έτος μέχρι το τέλος του 2012, δικαιούνται πλήρη σύνταξη.
Γυναίκες στο ΙΚΑ με 4.500 ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων 3.600 στα βαρέα το 2010, μπορούν να λάβουν σύνταξη πλήρη με τη συμπλήρωση του 55ου έτους της ηλικίας τους. Γυναίκες στο ΙΚΑ με 4.500 ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων 3.600 στα βαρέα το 2011, μπορούν να λάβουν σύνταξη πλήρη με τη συμπλήρωση του 56ου έτους της ηλικίας τους.
Γυναίκες στο ΙΚΑ με 4.500 ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων 3.600 στα βαρέα το 2012, μπορούν να λάβουν σύνταξη πλήρη με τη συμπλήρωση του 57ου έτους της ηλικίας τους.
Αντρες και γυναίκες στο ΙΚΑ με 4.500 ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων 3.600 στα βαρέα, μετά την 1η Ιανουαρίου 2013 δικαιούνται πλήρη σύνταξη στα 62. Ανδρες και γυναίκες στο Δημόσιο με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης και συμπληρωμένο το 65ο έτος μέχρι το τέλος του 2012 δικαιούνται πλήρη σύνταξη. Ανδρες και γυναίκες ασφαλισμένοι στα Ταμεία των ΔΕΚΟ και των τραπεζών με τουλάχιστον 15 έτη και συμπληρωμένο το 65ο έτος μέχρι το τέλος του 2012 δικαιούνται πλήρη σύνταξη.
Μητέρες στο ΙΚΑ που μέχρι το τέλος του 2010 είχαν ταυτόχρονα ανηλικότητα τέκνου και 5.500 ημέρες ασφάλισης. Αφορά γυναίκες που μπήκαν στην αγορά εργασίας μέχρι το τέλος του 1992. Δικαιούνται πλήρη σύνταξη στα 55 και μειωμένη στα 50, ενώ τις διατάξεις αυτές μπορούν -εφόσον το επιθυμούν- να αξιοποιήσουν και οι ασφαλισμένες στα ειδικά ταμεία (ΔΕΚΟ – τράπεζες). Μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο 200 ημέρες από επιδοτούμενο χρόνο ανεργίας και 200 ημέρες επιδότησης ασθένειας εφόσον έχουν διανυθεί εντός 10ετίας από την ενηλικίωση του τέκνου. Επίσης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι χρόνοι κύησης και λοχείας.
Μητέρες στο ΙΚΑ που μέσα στο 2011 είχαν ταυτόχρονα ανηλικότητα τέκνου και 5.500 ημέρες ασφάλισης. Δικαιούνται πλήρη σύνταξη στα 57 και μειωμένη στα 52, ενώ τις διατάξεις αυτές μπορούν -εφόσον το επιθυμούν- να αξιοποιήσουν και οι ασφαλισμένες στα ειδικά ταμεία (ΔΕΚΟ – τράπεζες). Μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι πλασματικοί χρόνοι του ν. 3996/2011 έως 1.200 ημέρες. Η ρύθμιση αφορά γυναίκες που ασφαλίστηκαν πριν από το 1993.
Μητέρες στο ΙΚΑ που μέσα στο 2012 είχαν ταυτόχρονα ανηλικότητα τέκνου και 5.500 ημέρες ασφάλισης. Πλήρης σύνταξη δίνεται στα 60 και μειωμένη στα 55, εφόσον πρόκειται για ασφαλισμένες μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1992. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι πλασματικοί χρόνοι του ν. 3996/2011 έως 1.500 ημέρες. Και στην περίπτωση αυτή τις διατάξεις μπορούν -εφόσον το επιθυμούν- να αξιοποιήσουν και οι ασφαλισμένες στα ειδικά ταμεία.
Μητέρες με 3 και περισσότερα τέκνα στο Δημόσιο με τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης το 2010, μπορούν να συνταξιοδοτηθούν χωρίς όριο ηλικίας. Η ρύθμιση αφορά ασφαλισμένες μέχρι το τέλος του 1992.
Ανδρες και γυναίκες με 3 και άνω τέκνα στο Δημόσιο με τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης το 2011. Η «έξοδος» γίνεται με 21 έτη ασφάλισης στα 52 και αφορά όσους μπήκαν στην αγορά εργασίας μέχρι το τέλος του 1992. Ανδρες και γυναίκες με 3 και περισσότερα τέκνα στο Δημόσιο με τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης το 2012, σύνταξη καταβάλλεται με τουλάχιστον 23 έτη ασφάλισης στα 55 . Η ρύθμιση αφορά ασφαλισμένους μέχρι το τέλος του 1992.
Μητέρες ανηλίκων που ασφαλίστηκαν μετά το 1993 και πρόλαβαν να συμπληρώσουν 20ετία και το 50ό έτος μέχρι το τέλος του 2012. Μειωμένη σύνταξη δίνεται από τα 50 και μετά, με το «πέναλτι» να είναι 6% για κάθε έτος ταχύτερης εξόδου.
Με 12 έτη ασφάλισης από τα οποία λείπουν τρία χρόνια για τη συμπλήρωση της 15ετίας μπορούν να συμπληρωθούν είτε με την εξαγορά πλασματικών ετών ασφάλισης είτε με αυτασφάλιση. Ωστόσο, εδώ πρέπει να σημειωθεί πως το απαιτούμενο όριο ηλικίας για τη συνταξιοδότηση είναι υψηλό. Συγκεκριμένα, για να έχει ο ασφαλισμένος τη δυνατότητα της εξαγοράς πρέπει το όριο ηλικίας για τη συνταξιοδότησή του να έχει επηρεαστεί από τις αλλαγές του ν. 3863/2012. Η ρύθμιση αυτή ισχύει για τους ασφαλισμένους στα Ταμεία αρμοδιότητας του υπουργείου Εργασίας, ενώ αντιθέτως στο Δημόσιο δεν υφίσταται κάποια σχετική προϋπόθεση και η εξαγορά μπορεί να γίνει κανονικά.
Στα Ταμεία του ιδιωτικού τομέα σε συνταξιοδότηση με εξαγορά μπορούν να βγουν οι μητέρες ανηλίκων, οι γυναίκες με μειωμένη ή πλήρη, ανάλογα με το πότε συμπληρώνουν το όριο ηλικίας θεμελίωσης (τα 55 ή τα 60). Αντίθετα, για τις περισσότερες περιπτώσεις ανδρών που επιθυμούν να συνταξιοδοτηθούν με τις κατώτατες προϋποθέσεις (π.χ. 15ετίας) δεν είναι δυνατή η εξαγορά πλασματικών ετών για συμπλήρωση του εν λόγω χρόνου.
Εργασία και μετά την αίτηση
Μπορεί κάποιος να συνεχίσει να εργάζεται ενώ έχει υποβάλει αίτημα συνταξιοδότησης. Το μυστικό είναι να μην αιτηθεί προσωρινής σύνταξης και στη συνέχεια να ζητήσει με την έκδοση της συνταξιοδοτικής πράξης την προσμέτρηση των ενσήμων που έκτοτε έχει στο μεταξύ κολλήσει. Το όφελος είναι τριπλό, καθώς θα έχει εισόδημα από την εργασία μέχρι να εκδοθεί η συνταξιοδοτική πράξη. Θα έχει μικρότερη μείωση, καθώς φτάνουν πιο κοντά στο όριο της πλήρους σύνταξης και θα κερδίσει μια καλή προσαύξηση μέσω των νέων ενσήμων που έχουν επικολληθεί.
Στο σημείο αυτό να υπενθυμίσουμε ότι κάθε 300 ημέρες ασφάλισης ο ασφαλισμένος ανεβαίνει στην επόμενη κλίμακα κερδίζοντας μια μικρή προσαύξηση στη σύνταξή του. Οι κλίμακες από τις 4.500 και μετά ανεβαίνουν ανά 300 (4.500, 5.100, 5.400, 5.700, 6.000 κ.ο.κ.). Η προσαύξηση μπορεί να είναι από 10 ευρώ για τις χαμηλές κλίμακες μέχρι 70 ευρώ στη μηνιαία σύνταξη για τις μεγαλύτερες στην ανώτατη ασφαλιστική κλάση.
Τα ένσημα που θα κολλήσει για αυτήν την περίοδο θα του προσαυξήσουν κανονικά τη σύνταξη. Επιπρόσθετα από τα ποσά της σύνταξης (που πρέπει να πάρει) θα λάβει και το υπόλοιπο ποσό της ονομαστικής σύνταξης που καταβάλλεται μειωμένο κατά 70%.
