Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Brain είναι η πρώτη που προσφέρει κυτταρικά και μοριακά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο διαταραγμένος ύπνος προκαλεί άμεσα βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου και στη ροή του αίματος.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα που κοιμούνταν ανήσυχα και ξυπνούσαν πολλές φορές μέσα στη νύχτα, είχαν μια αλλαγή στην ισορροπία των περικυττάρων τους, ενός είδους αγγειακών μυϊκών κυττάρων στο τοίχωμα των αιμοφόρων αγγείων του εγκεφάλου που παίζουν σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της ροής του αίματος στον εγκέφαλο, στη διατήρηση της ακεραιότητας των αιμοφόρων αγγείων και στη συμμετοχή στην ανάπτυξη και αναδιαμόρφωσή τους, αλλά και στην είσοδο και έξοδο ουσιών στον εγκέφαλο (αιματοεγκεφαλικός φραγμός).
«Ο διακεκομμένος ύπνος με τη σειρά του συσχετίστηκε με μια ταχύτερη μείωση της γνωστικής λειτουργίας κατά τη δεκαετία που προηγήθηκε του θανάτου τους», δήλωσε ο Andrew Lim, κύριος ερευνητής της μελέτης και νευρολόγος στο Sunnybrook Health Sciences Centre, στο Τορόντο.
Οι ερευνητές εφάρμοσαν αισθητήρες που μοιάζουν με φορετά smartwatch σε περισσότερους από 600 ηλικιωμένους για να μετρήσουν τον ύπνο τους και χρησιμοποίησαν νέες τεχνολογίες αλληλούχησης γονιδίων για να υπολογίσουν τα επίπεδα των περικυττάρων στον εγκέφαλο. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα δώρισαν τους εγκεφάλους τους για ανάλυση μετά την αποβίωσή τους.
«Γνωρίζουμε ότι σε ορισμένα άτομα, η διαταραχή του ύπνου μπορεί να προηγηθεί της εμφάνισης της γνωστικής εξασθένησης κατά χρόνια, με αναδυόμενα στοιχεία να υποδηλώνουν μια αμφίδρομη σύνδεση μεταξύ της διαταραχής του ύπνου και της νόσου Αλτσχάιμερ», προσθέτει ο Lim, ο οποίος είναι επίσης αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα ιατρικής της Ιατρικής Σχολής Temerty του Πανεπιστημίου του Τορόντο.
«Ωστόσο, μέχρι τώρα δεν είχαμε επαρκή στοιχεία για τους μηχανισμούς που διέπουν αυτή τη σύνδεση».
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ευρήματα της μελέτης υποδεικνύουν συνοπτικά πως ο διακεκομμένος ύπνος μπορεί να είναι ένας σημαντικός παράγοντας που οδηγεί σε εγκεφαλική νόσο των μικρών αγγείων (Cerebral small vessel disease, CSVD) και πως τα περικύτταρα μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικά σε αυτές τις επιδράσεις.
Η στόχευση του διακεκομμένου ύπνου μπορεί να βελτιώσει την υγεία των εγκεφαλικών αγγείων, ενώ η στόχευση των περικυττάρων μπορεί να προλάβει τις επιβλαβείς επιπτώσεις στη ροή του αίματος στον εγκέφαλο και στη συνέχεια στην εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων μορφών άνοιας.
«Αυτή η μελέτη ενισχύει την πιθανότητα οι αλλαγές στα περικύτταρα να αποτελούν έναν μηχανισμό που συνδέει τον διακεκομμένο ύπνο με τη νόσο των μικρών αγγείων και τη γνωστική παρακμή », λέει ο Lim.
«Εάν η μελέτη επιβεβαιωθεί σε κλινικές δοκιμές παρεμβάσεων ύπνου με τη χρήση βιοδεικτών περικυττάρων», προσθέτει ο Lim, «θα ενισχύσει την υπόθεση ότι οι παρεμβάσεις ύπνου μπορεί να είναι ένα αποτελεσματικό μέσο για την αλλαγή της βιολογίας των μικρών εγκεφαλικών αγγείων και της γνωστικής παρακμής. Πιθανότατα επίσης, μια επιθετική θεραπεία άλλων παραγόντων κινδύνου για εγκεφαλική νόσο των μικρών αγγείων να βοηθήσει στην πρόληψη των επιβλαβών επιπτώσεων του διακεκομμένου ύπνου στη βιολογία των μικρών αγγείων».
