Η Γερμανία με μια – υποτίθεται – προοδευτική κυβέρνηση (Σοσιαλδημοκρατών, Πρασίνων και Φιλελευθέρων) πλήττει καίρια το σχέδιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Η Ακροδεξιά του Βίλτερς στην Ολλανδία, του Μπαρτελά στη Γαλλία και του Ορμπαν στην Ουγγαρία πανηγυρίζουν. «Καλώς ήλθατε στο κλαμπ», ανακράζει ο Ορμπαν. Και έχουν δίκιο από την πλευρά τους. Η Γερμανία και προσωπικά ο καγκελάριος Σολτς υιοθέτησε την ακροδεξιά πολιτική τους για τη μετανάστευση με την ελπίδα ότι με τον τρόπο αυτό θα αντιμετωπίσει την άνοδο της ναζιστικής Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) ιδιαίτερα στις επικείμενες (22 Σεπτεμβρίου) εκλογές στο κρατίδιο του Βρανδεμβούργου. Πανικόβλητος από την επιτυχία της στις εκλογές της Θουριγγίας (πρώτο κόμμα) και Σαξονίας (δεύτερο κόμμα) την 1η Σεπτεμβρίου. Με άλλα λόγια, η προοδευτική κυβέρνηση Σολτς υιοθετεί την ακροδεξιά πολιτική της Εναλλακτικής προκειμένου να ανακόψει την άνοδό της, ουσιαστικά νομιμοποιώντας την πολιτική αυτή. Κάτι παρόμοιο επιχείρησαν Γαλλία και Ολλανδία, αλλά όχι μόνο δεν ανέκοψαν την ενίσχυσή της, ακριβώς το αντίθετο, την επιτάχυναν.
Και αυτός είναι ένας από τους λόγους που η εθνολαϊκιστική, ευρωσκεπτικιστική Ακροδεξιά στην Ευρώπη έχει εγκαταλείψει τον στόχο της εξόδου χωρών από την Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ). Καθώς διαπιστώνουν ότι μπορούν να αλλάξουν, να αποσαθρώσουν την Ενωση από μέσα. Γιατί η απόφαση του Βερολίνου να επιβάλει καθολικούς ελέγχους στα χερσαία σύνορα 3.700 χιλιομέτρων με τις εννέα όμορες χώρες με τη Γερμανία για έξι μήνες, αν και νομότυπη, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις της Ενωσης, είναι στην ουσία βαθύτατα υπονομευτική της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Αντιστρατεύεται έναν βασικό πυλώνα του ευρωπαϊκού σχεδίου: την εξάλειψη των εσωτερικών συνόρων της ΕΕ προκειμένου να επιτευχθεί η ελεύθερη διακίνηση ατόμων (αγαθών, κεφαλαίων και υπηρεσιών) για την οποία ρητά προβλέπει η Συνθήκη (Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη) από το 1985. Χωρίς βέβαια να συνιστά και λύση του προβλήματος η εκτροπή των αιτούντων άσυλο σε άλλες χώρες – μέλη της Ενωσης, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.
Επομένως δικαίως ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης όπως και οι πρωθυπουργοί Πολωνίας, Αυστρίας και άλλων χωρών διαμαρτύρονται έντονα. Το πιθανότερο σενάριο είναι ότι θα υπάρξει ένα ντόμινο κλεισίματος των συνόρων και από άλλες χώρες της Ενωσης, με αποτέλεσμα η ελεύθερη διακίνηση ατόμων να τιναχθεί στον αέρα και ο χώρος Σένγκεν να καταρρεύσει ολοσχερώς. Το μέτρο της γερμανικής κυβέρνησης παραβιάζει το γράμμα και πνεύμα του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση που υιοθετήθηκε μόλις τον περασμένο Μάιο. Και ας σημειωθεί ότι η προοδευτική γερμανική κυβέρνηση υιοθετεί την πολιτική αυτή με τη στήριξη της Δεξιάς (CDU), ενώ ο αριθμός των αιτούντων άσυλο στη Γερμανία μειώνεται (κατά 20% σε σχέση με πέρυσι). Οπως μειώνεται και στην ΕΕ συνολικά (513.000 το πρώτο εξάμηνο εφέτος, 520.000 πέρυσι). Και εννέα χρόνια μετά την υποδοχή από την Ανγκελα Μέρκελ 1 εκατ. προσφύγων με τη φράση «θα τα καταφέρουμε».
Το πρόβλημα της μετανάστευσης είναι υπαρκτό και οξύνεται. Τα εξωτερικά σύνορα της Ενωσης θα πρέπει να προστατευθούν με σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ανθρωπιστικές αξίες. Αλλά το πρόβλημα θα αντιμετωπιστεί στη ρίζα του με την εξάλειψη των γενεσιουργών αιτίων που το προκαλούν: πόλεμοι, συγκρούσεις, καταπίεση, φτώχεια, ανέχεια, κλιματική κρίση. Αλλά για όλα αυτά η Ευρώπη και ο κόσμος συνολικά αδιαφορούν.
Εν ολίγοις, η Ακροδεξιά επιβάλλει την ατζέντα της στο Μεταναστευτικό (και όχι μόνο) εις βάρος της Ευρώπης (βλέπε και Η. Hundnani «Europe takes a Trumpian turn», Foreign Affairs, 10 Σεπτεμβρίου 2024).
(Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)-Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Τα Νέα")
