Το ρήγμα που βαθαίνει στις σχέσεις της Ουάσινγκτον με το Κίεβο, εγείροντας ερωτήματα για το τι μέλλει γενέσθαι, με τη Μόσχα να επιχαίρει και την Ευρώπη να παρακολουθεί σαστισμένη τις εξελίξεις, έφερε στο φως η δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του ουκρανού ομολόγου του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, την Παρασκευή 28 Φεβρουαρίου στον Λευκό Οίκο.
Παρότι οι ευρωπαίοι σύμμαχοι του Ζελένσκι έσπευσαν να τον στηρίξουν, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε καθώς και ο Πολωνός πρόεδρος Αντρέι Ντούντα κάλεσαν τον Ουκρανό πρόεδρο να αποκαταστήσει τη σχέση του με τον Αμερικανό ομόλογό του και να επιστρέψει στο «τραπέζι» των συνομιλιών.
Όσο για το πώς αντέδρασαν οι Ουκρανοί στην άνευ προηγουμένου αντιπαράθεση, το BBC σχολιάζει πως ήταν μια «καταστροφική επίσκεψη για την Ουκρανία. Για όσους παρακολουθούν στο Κίεβο, το μέλλον της χώρας τους κρέμεται από μια κλωστή»
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Ήταν μια συναισθηματική συζήτηση, αλλά καταλαβαίνω τον πρόεδρό μας», λέει το βρετανικό μέσο η Γιούλια. «Ίσως δεν ήταν διπλωματικό, αλλά ήταν ειλικρινές. Έχει να κάνει με τη ζωή, θέλουμε να ζήσουμε», προσθέτοντας πως όσο περισσότερες επιθέσεις δέχεται η χώρα, τόσο περισσότερη ενότητα υπάρχει.
Πριν από τον πόλεμο το 2022, η εμπιστοσύνη στον Ουκρανό πρόεδρο ήταν 37% και στη συνέχεια, εκτοξεύτηκε στο 90%. Πριν επιστρέψει ο Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία στις αρχές του 2025, ήταν 52%. Αφού κατηγόρησε την Ουκρανία για την έναρξη του πολέμου, έφτασε το 65%.
«Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Τζέι Ντι Βανς ήταν τόσο αγενείς», λέει ο 30χρονος Άντριι. «Δεν σέβονται τον λαό της Ουκρανίας». «Φαίνεται ότι η Ουάσιγκτον υποστηρίζει τον Πούτιν και τη Ρωσία!» παρατηρεί ο Ντμίτρο, 26 ετών.
«Η αρχική αντίδραση ήταν αυτή του σοκ», λέει η βουλευτής της αντιπολίτευσης Inna Sovsun. «Ήταν δύσκολο να βλέπεις έναν πρόεδρο που έχει πέσει θύμα της ρωσικής επιθετικότητας να δέχεται επίθεση από τον ηγέτη του ελεύθερου κόσμου», προσθέτει. «Είναι οδυνηρό». «Τιμωρούμαστε επειδή μας επιτέθηκαν. Πρέπει να βρούμε ισχυρότερους συμμάχους στην Ευρώπη και τον Καναδά, την Αυστραλία και την Ιαπωνία, που όλοι μας υποστήριξαν»
Τα ουκρανικά τηλεοπτικά κανάλια σχολίασαν τις χθεσινές σκηνές με πιο ήπιο τρόπο, αναφέροντας ότι η συμφωνία ορυκτών μεταξύ Ουκρανίας και ΗΠΑ απλώς δεν υπογράφηκε. «Ίσως, δεδομένου ότι δεν περιλάμβανε τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας που θέλουν απεγνωσμένα το Κίεβο και η Ευρώπη, δεν ήταν τόσο δελεαστικό για τον Ζελένσκι όσο είχε προταθεί».
«Είναι σημαντικό να βρεθεί ο κατάλληλος μεσολαβητής. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να συμφωνήσουμε σε εκκλήσεις για παραίτηση του προέδρου, και το λέω ως βουλευτής της αντιπολίτευσης. Αυτό αψηφά την ίδια την ιδέα της δημοκρατίας».
Τι μέλλει γενέσθαι μετά την επεισοδιακή συνάντηση Τραμπ-Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο
Πάντως, οι τόνοι είχαν ανέβει εδώ και αρκετές εβδομάδες μεταξύ του αμερικανού προέδρου και του ουκρανού ηγέτη, τον οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε «δικτάτορα» προτού επιχειρήσει να υποβαθμίσει το σχόλιό του, χωρίς ωστόσο να ανακαλέσει. Οι σχέσεις τους επιδεινώθηκαν μετά την τηλεφωνική επικοινωνία της 12ης Φεβρουαρίου μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ και του ρώσου ομολόγου του Βλαντίμιρ Πούτιν, για τον οποίο ο Τραμπ δεν κρύβει τον θαυμασμό του.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, όπως και οι ευρωπαίοι σύμμαχοί του, φοβάται πως θα πληρώσει το τίμημα της θεαματικής προσέγγισης Ουάσινγκτον-Μόσχας και αναζητεί απεγνωσμένα εγγυήσεις ασφαλείας σε περίπτωση εκεχειρίας, τις οποίες οι ΗΠΑ αρνούνται επί του παρόντος να παράσχουν. Πολλώ δε μάλλον μετά την άνευ προηγουμένου συνάντηση στα μέσα Φεβρουαρίου μεταξύ αμερικανών και ρώσων αξιωματούχων στη Σαουδική Αραβία, οι οποίοι ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις με στόχο τον τερματισμό του πολέμου, χωρίς να προσκαλέσουν ούτε το Κίεβο ούτε τους Ευρωπαίους.
Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να έχει εμμονή με το γεγονός ότι η Ουκρανία δεν εκφράζει «ευγνωμοσύνη» προς τις ΗΠΑ για την παροχή τεράστιας στρατιωτικής βοήθειας στον πόλεμο εναντίον της Ρωσίας. Αυτή η μομφή ήταν που δυναμίτισε τη συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο.
Μετά την πρόωρη αποχώρηση του Ζελένσκι από τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ υπογράμμισε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίας θα μπορούσε να επιστρέψει «όταν είναι έτοιμος για ειρήνη».
Ο Μπράιαν Φίνουκαν του κέντρου μελετών International Crisis Group δήλωσε ότι «η εμφάνιση του προέδρου και του αντιπροέδρου των ΗΠΑ στο Οβάλ Γραφείο ήταν άνευ προηγουμένου, αλλά δεν προκαλεί έκπληξη, δεδομένων των γνωστών αισθημάτων του προέδρου Τραμπ για την στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ στην Ουκρανία και του αφηγήματός του για τη ρωσική εισβολή».
Ο αμερικανός πρόεδρος αρνείται να θεωρήσει τη Μόσχα υπεύθυνη για τον πόλεμο.
«Ο τρόπος με τον οποίο μας άσκησαν πίεση οι Αμερικανοί, η φρασεολογία που χρησιμοποιούσαν για τον Ζελένσκι και για την Ουκρανία πριν από μια εβδομάδα, η στάση τους σε ό,τι αφορά τις διαπραγματεύσεις, οι εκτιμήσεις τους για τον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο (…) όλα έδειχναν πως αυτή η ρήξη, αυτή η έκρηξη, ήταν αναπόφευκτη αργά ή γρήγορα», λέει ο ουκρανός πολιτικός αναλυτής Βολοντίμιρ Φεσένκο, διευθυντής του κέντρου μελετών Penta.
«Το τι μέλλει γενέσθαι είναι ασαφές», τονίζει ο Μπράιν Φίνουκαν, εκτιμώντας πως ενδεχομένως ο Ρεπουμπλικάνος Τραμπ να μειώσει τις παραδόσεις όπλων στην Ουκρανία που είχαν εγκριθεί από τον προκάτοχό του, τον Δημοκρατικό Τζο Μπάιντεν.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Fox News, ο πρόεδρος Ζελένσκι παραδέχτηκε πως θα ήταν «δύσκολο» για την Ουκρανία να αμυνθεί απέναντι στους ρώσους εισβολείς χωρίς την αμερικανική βοήθεια, εκτιμώντας ότι η σχέση του με τον Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να αποκατασταθεί.
Από την πλευρά τους, οι ευρωπαίοι ηγέτες βρίσκονται σε επιφυλακή και έσπευσαν να ταχθούν στο πλευρό του Κιέβου. «Η Ουκρανία μπορεί να βασίζεται στη Γερμανία και στην Ευρώπη», αντέδρασε ο γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς. Η ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι ζήτησε να συγκληθεί «χωρίς καθυστέρηση» μια σύνοδος κορυφής με τη συμμετοχή των ΗΠΑ, της ΕΕ και των συμμάχων τους για την Ουκρανία.
Από την πλευρά της, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας δεν δίστασε να αμφισβητήσει την αμερικανική ηγεμονία στη Δύση. «Σήμερα έγινε σαφές ότι ο ελεύθερος κόσμος χρειάζεται έναν νέο ηγέτη», έγραψε σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης Χ (πρώην Twitter).
Ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι «εάν κάποιος παίζει με τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο, αυτός είναι ο Βλαντίμιρ Πούτιν» και όχι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, όπως κατηγόρησε τον ουκρανό πρόεδρο ο Ντόναλντ Τραμπ.
Ευρωπαίοι ηγέτες θα συναντηθούν στο Λονδίνο την Κυριακή κατόπιν πρόσκλησης του βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, ο οποίος την Πέμπτη συναντήθηκε με τον Τραμπ στην Ουάσινγκτον. Είχε προηγηθεί η συνάντηση Μακρόν-Τραμπ τη Δευτέρα στον Λευκό Οίκο.
Επίσης, σύνοδο κορυφής για την Ουκρανία έχει συγκαλέσει στις 6 Μαρτίου ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
