Με αφορμή τη σημερινή ημέρα, ο κ.Παυλόπουλος ανέφερε ακόμη ότι αυτή «υπενθυμίζει πάντα την θυσία του τελευταίου Αυτοκράτορα του Βυζαντίου, του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, στον βωμό της ιστορίας και του διαρκούς αγώνα για την ελευθερία του έθνους των Ελλήνων». Πρόσθεσε δε ότι συμβολίζει επίσης, και μάλιστα με απαράμιλλο τρόπο, την ανεκτίμητη συνεισφορά του βυζαντινού πολιτισμού στην θεμελίωση του ευρωπαϊκού πολιτισμού.
«Και τούτο διότι συνιστά ιστορικώς αμαχήτως τεκμηριωμένο γεγονός το ότι ο βυζαντινός πολιτισμός, ιδίως μέσω της "Παλαιολόγειας Αναγέννησης", αφενός συντήρησε τους δύο πρώτους πυλώνες του ευρωπαϊκού πολιτισμού, ήτοι τον πυλώνα του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και τον πυλώνα των θεσμών της Αρχαίας Ρώμης και, αφετέρου, έθεσε τις βάσεις του τρίτου πυλώνα του ευρωπαϊκού πολιτισμού, ήτοι της χριστιανικής διδασκαλίας, ο οποίος εμπλούτισε τους δύο πρώτους με τις αρχές του ανθρωπισμού, της αλληλεγγύης και της δικαιοσύνης, προσδίδοντας έτσι στον ευρωπαϊκό πολιτισμό τα ουσιώδη ανθρωπιστικά χαρακτηριστικά του» υπογράμμισε.
Όπως τόνισε στην συνέχεια ο Προέδρος της Δημοκρατίας, αυτά τα χαρακτηριστικά πρέπει να κατευθύνουν, ιδίως σ΄ αυτή την εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο, τόσο τα ηγετικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και τις ηγεσίες των λαών της. Συμπλήρωσε δε ότι «δεν μπορεί παρά να συμφωνήσει καθένας μας, στο ακέραιο, με την Καγκελάριο κα Μέρκελ, όταν επισημαίνει ότι: "Εμείς, οι Ευρωπαίοι, πρέπει να πάρουμε τις τύχες μας στα χέρια μας» και ότι «πρέπει ν΄ αγωνισθούμε μόνοι μας για το μέλλον και τη μοίρα μας ως Ευρωπαίων". Για να επιτύχουμε όμως αυτόν τον, υπαρξιακό για την Ευρωπαϊκή Ένωση, στόχο, οφείλουμε να χτίσουμε μιαν ισχυρή Ευρωπαϊκή Ένωση στην βάση της οριστικής ευρωπαϊκής ενοποίησης».
Προηγουμένως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρέστη στη θεία λειτουργία που εψάλη στον μητροπολιτικό ναό του Αγίου Δημητρίου στον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά, προεξάρχοντος του μητροπολίτη Σπάρτης Ευστάθιος. Στη συνέχεια ο Προκόπης Παυλόπουλος κατέθεσε στεφάνι στον ανδριάντα του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου. Κατόπιν επισκέφθηκε το Ινστιτούτο Έρευνας Βυζαντινού Πολιτισμού και ενημερώθηκε για την λειτουργία του από την διευθύντριά του, Γ. Ξανθάκη - Καραμάνου.
Στις εκδηλώσεις στον Μυστρά παρευρέθηκαν μεταξύ άλλων ο δήμαρχος Σπάρτης, Βαγγέλης Βαλιώτης, ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου Πέτρος Τατούλης, βουλευτές, εκπρόσωποι αρχών και φορέων, καθώς και πλήθος πολιτών.
