Όσοι βρέθηκαν τις προηγούμενες μέρες στο Κρυονέρι Κορινθίας πιθανώς να είδαν δυο κοντέινερ να ανηφορίζουν στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ).
Τα κοντέινερ που έφτασαν από την Ολλανδία μετέφεραν την πρώτη σειρά επιστημονικών οργάνων του Ευρωπαϊκού Oργανισμού Διαστήματος (ESA) που είναι απαραίτητα για την συμμετοχή του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) στην διαστημική αποστολή PSYCHE της ΝASA. H εγκατάσταση των οργάνων θα γίνει σε ειδικά κατασκευασμένες πλατφόρμες που ολοκληρώθηκαν πρόσφατα από τοΕΑΑ με την συνδρομή της Περιφέρειας Πελοποννήσου.
Το σκάφος της αποστολής Psyche εκτοξεύτηκε τον Οκτώβριο του 2023 με στόχο να ταξιδέψει στο εσωτερικό του ηλιακού μας συστήματος για να συναντήσει τον αστεροειδή 16 Psyche, να τον πλησιάσει και να τον μελετήσει. Οι απόψεις για το τι διαθέτει ο αστεροειδής είναι αμφιλεγόμενες. Μερικές μελέτες εκτιμούν ότι διαθέτει ορυκτό πλούτο της τάξης μερικών τετράκις ή πεντάκις εκατομμυρίων, ενώ κάποιες άλλες εκφράζουν την αντίθετη άποψη.
Στην αποστολή δοκιμάζονται συστήματα τηλεπικοινωνιών όχι μέσω ραδιοκυμάτων, όπως συνηθίζεται, αλλά με τη νέα τεχνολογία του οπτικού λέιζερ που αναπτύσσει η NASA σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA). Τα μοναδικά ευρωπαϊκά τηλεσκόπια που συμμετέχουν στο πείραμα είναι του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Το ΕΑΑ επιλέχτηκε από τον ESA για να υλοποιήσει οπτική ζεύξη με laser μεταξύ του δορυφόρου PSYCHE και της Γης στην εκπληκτική απόσταση των 300 εκατομμυρίων χιλιομέτρων – μέσω των ειδικών οργάνων που τοποθετούνται στο αστεροσκοπείο Κρυονερίου και στο τηλεσκόπιο Αρίσταρχος στο Χελμό.
Στο πλαίσιο αυτό τόσο το αστεροσκοπείο Χελμού όσο και το αστεροσκοπείο Κρυονερίου, βασικές ερευνητικές υποδομές του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) του ΕΑΑ, αναβαθμίζονται και εξοπλίζονται με σύγχρονα όργανα αιχμής, ενώ οι νέες κτιριακές υποδομές και ο εξοπλισμός τελευταίας τεχνολογίας που χρηματοδοτούνται από το
Ταμείο Ανάκαμψης και την Περιφέρεια Πελοποννήσου, μετατρέπουν το αστεροσκοπείου Κρυονερίου στον μεγαλύτερο Διαστημικό Κόμβο (Space Hub) στην Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Αξίζει να αναφερθεί ότι το Αστεροσκοπείο Χελμού επιλέχθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) ως ο πρώτος επίγειος Ευρωπαϊκός Σταθμός στην ανάπτυξη νέων γρήγορων και ασφαλών οπτικών (laser) τηλεπικοινωνιών μεταξύ Γης και δορυφόρων στα πλαίσια του προγράμματος Scylight αντικαθιστώντας την παρούσα τεχνολογία χρήσης ραδιοκυμάτων.
Η σύζευξη του τηλεσκοπίου Αρίσταρχος με τον δορυφόρο Alphasat δημιούργησε νέες προοπτικές και οδήγησε στην επιλογή του ΕΑΑ από τoν ESA να συμμετάσχει στην εμβληματική διαστημική αποστολή Psyche της NASA. Για τον σκοπό αυτό ένα ισχυρότατο laser θα τοποθετηθεί στο Αστεροσκοπείο Κρυονερίου μέσω του οποίου θα δοκιμαστεί για πρώτη φορά μια γιγάντια γέφυρα επικοινωνίας μήκους 300 εκατομμυρίων χιλιομέτρων μεταξύ του Αστεροσκοπείου και της διαστημικής συσκευής, η οποία βρίσκεται καθοδόν προς τον αστεροειδή 16-Psyche.
Η σύζευξη αυτή θα καλύψει μία απόσταση δύο φορές μεγαλύτερη της απόστασης Ήλιου-Γης και θα αποτελέσει – μαζί με μια αντίστοιχη που θα γίνει από τις ΗΠΑ - την βαθύτερη ευρυζωνική ζεύξη στο διάστημα που έχει επιτύχει η ανθρωπότητα, ανοίγοντας έτσι νέους ορίζοντες στον τομέα των τηλεπικοινωνιών.
Αλλά και στον τομέα της διαστημικής ασφάλειας το ΕΑΑ συντονίζει το εθνικό πρόγραμμα GR SST (Space Surveillance and Tracking) καθώς και την συμμετοχή της Ελλάδας στο πανευρωπαϊκό δίκτυο συνεργασίας EU SST Partnership. Το πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί στην παρακολούθηση των διαστημικών αποστολών για να διασφαλίσει την αποφυγή πιθανής σύγκρουσης με διαστημικά αντικείμενα.
Η παρακολούθηση γίνεται με τη χρήση επίγειων αισθητήρων (τηλεσκόπια, radars, range lasers, RF δέκτες και επίγειες κάμερες) αλλά και με διαστημικούς αισθητήρες που έχουν τοποθετηθεί σε ειδικές διαστημικές αποστολές (Space Based SST) που καλύπτουν όλο το φάσμα των τροχιών (χαμηλή τροχιά, μεσαία τροχιά, γεωστατική τροχιά).
Απώτερος στόχος του SST είναι η συνεισφορά στο παγκόσμιο πρόγραμμα Δορυφορικής Κυκλοφορίας (Space Traffic Management) που θα λειτουργήσει προς όφελος της ασφάλειας των διαστημικών αποστολών αλλά και του ίδιου του πλανήτη.
