Την εκτίμηση ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν πρόκειται να εφαρμοστεί, καθώς είναι αντίθετο στο Διεθνές Δίκαιο, επανέλαβε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα θα κινητοποιήσει τους διπλωματικούς της μηχανισμούς για να αντιμετωπίσει τις νέες εξελίξεις. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι η χώρα θα προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών της υδάτων, ενώ αναφέρθηκε και στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου.
Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Mega News 104,6 και τον Παύλο Τσίμα, ο κ. Γεραπετρίτης απέρριψε τις αιτιάσεις περί αποτυχίας της ελληνικής διπλωματίας, τονίζοντας ότι η κύρωση του μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης δεν δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς τη νομική ισχύ του.
«Το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν θα εφαρμοστεί»
Ο υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο υπογράφηκε τον Νοέμβριο του 2019, δεν παράγει έννομα αποτελέσματα, καθώς αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα θα προχωρήσει σε ενέργειες για την καταγγελία του, ενώ εκτίμησε ότι θα υπάρξει ευρεία υποστήριξη από τους Ευρωπαίους εταίρους και τους συμμάχους της χώρας.
«Δεν πρόκειται να εφαρμοστεί, το μνημόνιο υπό καμία εκδοχή ακόμη και αν δεν είχε κυρωθεί, πάλι δεν θα είχε εφαρμοστεί», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Γεραπετρίτης επισήμανε ότι η Ελλάδα διαθέτει τη δυνατότητα να αναλάβει ουσιαστικές πρωτοβουλίες για να αποτρέψει την εφαρμογή του στην πράξη, αναφέροντας, μεταξύ άλλων, τη σημασία της ελληνικής συμμετοχής στα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα της Λιβύης και στις ευρωπαϊκές διαδικασίες.
«Δεν ήταν στο χέρι της Ελλάδας να το αποτρέψει»
Απαντώντας στο ερώτημα αν η κύρωση του μνημονίου συνιστά αποτυχία της ελληνικής διπλωματίας, ο υπουργός υποστήριξε ότι η εξέλιξη δεν ήταν κάτι που η Αθήνα μπορούσε να αποτρέψει.
«Δεν ήταν στο χέρι της Ελλάδας να το αποτρέψει», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η συμφωνία είχε υπογραφεί ήδη από το 2019 και ότι η κύρωσή της δεν προσθέτει νέα νομική ή πρακτική ισχύ.
Παράλληλα, κάλεσε όσους κάνουν λόγο για εθνική ήττα να είναι προσεκτικοί στις διατυπώσεις τους, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα έχει τη στήριξη των Ευρωπαίων εταίρων της και τη δυνατότητα να αντιδράσει διπλωματικά.
«Η Ελλάδα θα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα»
Σαφές μήνυμα για την επέκταση των χωρικών υδάτων έστειλε ο υπουργός Εξωτερικών, απαντώντας σε ερώτηση για το ενδεχόμενο επέκτασης στα 12 ναυτικά μίλια νότια και δυτικά της Κρήτης.
«Η Ελλάδα θα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα», δήλωσε, διευκρινίζοντας ότι η απόφαση θα ληφθεί από την ελληνική Πολιτεία με βάση τον σχεδιασμό της και τον χρόνο που η ίδια θα επιλέξει.
Όπως τόνισε, η επέκταση αποτελεί δικαίωμα που απορρέει από την ελληνική κυριαρχία και το Διεθνές Δίκαιο, ενώ υπογράμμισε ότι η εξωτερική πολιτική της χώρας δεν καθορίζεται από τις κινήσεις της Τουρκίας και της Λιβύης.
Τι είπε για την Αίγυπτο και την οριοθέτηση ΑΟΖ
Αναφερόμενος στις σχέσεις με την Αίγυπτο, ο κ. Γεραπετρίτης έκανε λόγο για στρατηγική και αδελφική σχέση, εκφράζοντας την εμπιστοσύνη του στη στάση του Καΐρου απέναντι στις εξελίξεις.
Επισήμανε ότι οι δύο χώρες έχουν κοινή κατανόηση για το ζήτημα της Λιβύης, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να συζητηθεί στο μέλλον η επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
«Είναι κάτι το οποίο θα το συζητήσουμε εν ευθέτω χρόνω, όταν θα το αξιολογήσουμε», ανέφερε.
Καλώδιο Ελλάδας - Κύπρου: «Η Ελλάδα είναι έτοιμη για κάθε σενάριο»
Στο επίκεντρο της συνέντευξης βρέθηκε και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου (GSI), με τον υπουργό Εξωτερικών να διαβεβαιώνει ότι η Αθήνα δεν έχει προχωρήσει σε καμία συνεννόηση με την Τουρκία για την πόντιση του καλωδίου.
«Κατηγορηματικά δεν υπάρχει τέτοια συνεννόηση», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα θα ακολουθήσει τις προβλεπόμενες διαδικασίες για την αδειοδότηση των εργασιών.
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει να εμποδίσει τις εργασίες, ο κ. Γεραπετρίτης ανέφερε ότι η Ελλάδα είναι προετοιμασμένη για κάθε πιθανό σενάριο, εκτιμώντας παράλληλα ότι δεν διαφαίνεται πρόθεση για μια τέτοια αντίδραση.
Υπογράμμισε, επίσης, ότι το έργο έχει γαλλικά συμφέροντα και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, σημειώνοντας ότι δεν θα ήταν συμβατό με την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας να απειληθεί ένα έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Για το ενδεχόμενο ενημέρωσης σχετικά με τις έρευνες και την πόντιση του καλωδίου, ο υπουργός διευκρίνισε ότι αυτή θα μπορούσε να γίνει, υπό την προϋπόθεση ότι θα είναι σαφές πως δεν συνιστά διαδικασία αδειοδότησης.
Η απάντηση στον Αντώνη Σαμαρά
Ο υπουργός Εξωτερικών απάντησε και στην κριτική του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος έχει ζητήσει την παραίτησή του.
Ο κ. Γεραπετρίτης χαρακτήρισε τη στάση του κ. Σαμαρά ως ένδειξη «βαθιάς μισαλλοδοξίας», υποστηρίζοντας ότι η κριτική του στρέφεται κατά της κυβέρνησης και όχι κατά του ίδιου του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Παράλληλα, απέρριψε τον χαρακτηρισμό της εξέλιξης ως εθνικής ήττας, επιμένοντας ότι το μνημόνιο δεν παράγει απτά αποτελέσματα και ότι η Ελλάδα διατηρεί ισχυρά διπλωματικά ερείσματα.
Τι απάντησε για τις σχέσεις με την Τουρκία και τις ΗΠΑ
Αναφερόμενος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ο κ. Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι η Ελλάδα επιδιώκει την επίλυση των διαφορών με βάση το Διεθνές Δίκαιο, σε αντίθεση με την Τουρκία, η οποία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Παράλληλα, σημείωσε ότι κατά την τελευταία τριετία αποφεύχθηκαν μείζονες κρίσεις, μειώθηκαν σημαντικά οι παραβιάσεις και περιορίστηκε το μεταναστευτικό πρόβλημα στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
Για τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο υπουργός υπεραμύνθηκε της επιλογής της κυβέρνησης να διατηρήσει ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την αμερικανική πρεσβεία, παρά την κριτική που έχει διατυπωθεί για τη διπλωματική συμπεριφορά της πρώην πρέσβειρας στην Αθήνα.
Όπως ανέφερε, η συνεργασία με τις ΗΠΑ έχει αποφέρει οφέλη σε ενεργειακό, εμπορικό και διπλωματικό επίπεδο, ενώ υποστήριξε ότι η θέση της Ελλάδας έχει αναβαθμιστεί ουσιαστικά.
Αναλυτικά ο διάλογος:
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ο Υπουργός Εξωτερικών, ο κ. Γιώργος Γεραπετρίτης, είναι μαζί μας και τον ευχαριστώ πραγματικά πάρα πολύ. Καλημέρα, κύριε Υπουργέ.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Καλημέρα, κύριε Τσίμα. Εγώ ευχαριστώ για την τιμή.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Λοιπόν, το ότι το μνημόνιο δεν είναι σύμφωνο με το διεθνές δίκαιο, ότι εμείς δεν το αναγνωρίζουμε, ότι καμία ευρωπαϊκή ή άλλη χώρα δεν το αναγνωρίζει, αυτό είναι δεδομένο. Στην πράξη όμως, το γεγονός ότι αυτό που επί 7 χρόνια προσπαθούσε η Ελλάδα να αποτρέψει έγινε. Είναι μια αποτυχία;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Να πάρουμε τα δεδομένα, κύριε Τσίμα, και στη συνέχεια ο κάθε ακροατής σας θα έχει την ευχέρεια να αξιολογήσει τα δεδομένα αυτά.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ναι, σας ακούω.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Να πούμε καταρχάς ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν είναι μια τωρινή ιστορία. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο υπογράφηκε το 2019.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Νοέμβριο του 2019, ναι.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Νοέμβριο του 2019. Και μάλιστα υπογράφηκε από μια κυβέρνηση στη δυτική Λιβύη, η οποία δεν είχε νομιμοποίηση να το πράξει, διότι η εντολή, την οποία είχε, ήταν μόνο μεταβατική και δεν μπορούσε να δεσμεύσει. Παρά ταύτα, υπεγράφη. Και γνωρίζουμε όλοι πώς υπεγράφη. Υπεγράφη επειδή η Τουρκία είχε εγκαταστήσει ένα σύστημα επιρροής στη Λιβύη, προσπαθώντας ουσιαστικά να περάσει τα δικά της συμφέροντα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αυτό που συνέβη στην πραγματικότητα τότε ήταν ότι η Λιβύη ήταν σε εμφύλιο, ο Haftar από την Ανατολική Λιβύη είχε κάνει εκστρατεία για να καταλάβει την Τρίπολη, και η Τουρκία βοήθησε τον Sarraj, τον επικεφαλής του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης, να αντισταθεί σε αυτή την πίεση, σε αντάλλαγμα του έδωσε το μνημόνιο. Κάπως έτσι.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είναι ακριβώς όπως τα λέτε, κύριε Τσίμα. Στον διαδραμώντα χρόνο, στα χρόνια που μεσολάβησαν, υπήρξε μια συστηματική προσπάθεια εκ μέρους της Τουρκίας να επιβάλει την κύρωση του μνημονίου από το Κοινοβούλιο. Το Κοινοβούλιο βρίσκεται στην ανατολική Λιβύη και δεν είναι προϊόν περιοδικών εκλογών, όπως αντιλαμβάνεστε. Πρέπει να λάβουν οι ακροατές υπόψη τους ότι η Λιβύη δεν είναι μια χώρα «συνήθης», είναι μια χώρα η οποία έχει μεγάλες ιδιαιτερότητες, είναι διαμελισμένη χώρα όπου ασκούνται δύο εξουσίες χωριστές, και υπάρχουν εντός της κάθε περιοχής χωριστοί πυλώνες εξουσίας. Άρα, σε κάθε περίπτωση, αυτό που εκκίνησε ως αρνητικό το 2019 ήταν μια μάχη οπισθοφυλακής για να μπορέσουμε να το κρατήσουμε. Πλην όμως, είναι προφανές ότι όταν οι ισορροπίες, οι ανθρωπογενείς, θα άλλαζαν, όπως συνέβη με την βίαιη έξωση του προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων πριν από δύο εβδομάδες και την εγκατάσταση ενός προσώπου το οποίο ήταν φίλα διακείμενο προς την Τουρκία, θα είχαμε και διαφορετικές εξελίξεις. Δεν ήταν απροσδόκητο. Τώρα, εάν με ρωτάτε ποιες είναι οι πραγματικές συνέπειες, η απάντηση είναι πάρα πολύ σαφής. Πρώτον, όπως σωστά είπατε, δεν υπάρχει καμία απολύτως συνέπεια σε ό,τι αφορά την εφαρμογή του μνημονίου αυτού. Το μνημόνιο αυτό δεν πρόκειται να εφαρμοστεί. Και δεν πρόκειται να εφαρμοστεί για τον απλούστατο λόγο, ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα ως απολύτως αντικείμενο στο διεθνές δίκαιο.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: το ερώτημα είναι απλό. Όντως δεν παράγει έννομα αποτελέσματα, και είχαμε χθες και τις σχετικές δηλώσεις από παράγοντες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από τον πρόεδρο του Συμβουλίου και από την πρόεδρο της Επιτροπής. Και, εν πάση περιπτώσει, δεν αναγνωρίζεται από καμία άλλη χώρα. Όμως, θα παράξει στην πράξη αποτελέσματα. Δηλαδή, όταν θα πάει να περάσει το πλοίο για τις έρευνες για το καλώδιο GSI, η Τουρκία θα πει: «Μισό λεπτό, αυτή η θάλασσα είναι δική μας, τη μοιραστήκαμε με τη Λιβύη».
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Αυτό η Τουρκία θα μπορούσε να το πει ανεξαρτήτως της ύπαρξης του τουρκολιβυκού, και θα μπορούσε να το πει ακόμη και αν δεν είχε κυρωθεί. Θα μπορούσε να το πει επικαλούμενη το τουρκολιβυκό, το οποίο υπεγράφη το 2019. Δεν είναι όμως αυτό το ζήτημα. Το ζήτημα είναι το ακόλουθο: ότι αυτή τη στιγμή η Τουρκία και η Λιβύη επιλέγουν να κάνουν μια συμφωνία η οποία είναι εκτός πλαισίου, αναλαμβάνοντας και τις όποιες συνέπειες αυτής της πράξης. Διότι όλες οι πράξεις οι οποίες γίνονται διμερώς έχουν συνέπειες. Και ποιες είναι οι συνέπειες; Ότι η Ελλάδα αυτή τη στιγμή θα κινητοποιήσει τους δικούς της μηχανισμούς, έτσι ώστε και να υπάρξει καταγγελία αυτού του μνημονίου. Δεν πρόκειται να εφαρμοστεί, κύριε Τσίμα, το μνημόνιο υπό καμία εκδοχή ακόμη και αν δεν είχε κυρωθεί, πάλι δεν θα είχε εφαρμοστεί. Εξάλλου, να σας θυμίσω ότι η Ελλάδα προκήρυξε οικόπεδα Νοτίως της Κρήτης, εκεί που είναι το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η Ελλάδα έχει πολύ περισσότερα συμφέροντα, έχει έργα διασυνδεσιμότητας τα οποία περνούν, άρα δεν πρόκειται να εφαρμοστεί. Και να σας πω και κάτι άλλο. Δύο επίπεδα. Επίπεδο πρώτο: κινητοποιήθηκε ο μεγαλύτερος μηχανισμός που θα μπορούσε να κινητοποιηθεί. Είχαμε δηλώσεις μέσα σε πολύ λίγες ώρες από την ψήφιση του τουρκολιβυκού μνημονίου, από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Θα ακολουθήσουν και άλλες δηλώσεις, διότι η Ελλάδα κινητοποίησε όλους τους συμμάχους και εταίρους της, οπότε θα υπάρχει ομόθυμη στήριξη αυτού του ζητήματος και καταγγελία του μνημονίου. Και το δεύτερο και σημαντικό επίπεδο είναι ότι η Ελλάδα έχει αυτή τη στιγμή τη δυνατότητα να κάνει πολύ ουσιαστικές ενέργειες για τη μη εφαρμογή, ούτως ή άλλως, και στην πράξη του ανυπόστατου μνημονίου.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Παράδειγμα;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Μέσα από την Ελλάδα περνάνε όλα τα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα της Λιβύης, περνάει η ειρηνευτική αποστολή η οποία βρίσκεται στη Λιβύη, μέσα από την Ελλάδα περνάει η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελλάδα είναι η πόρτα η οποία αυτή τη στιγμή στα διεθνή φόρα ανοίγει την εγκατάσταση για οποιονδήποτε. Άρα, αυτή τη στιγμή εμείς θα κινητοποιήσουμε τους μηχανισμούς μας, θα υπάρξουν ειδικές ενημερώσεις, όπως ήδη έχουν γίνει από χθες. Εγώ έχω μιλήσει και με ομολόγους μου και με ηγέτες αρχών, και θα υπάρξει μια ομόθυμη αντίδραση απέναντι στο ζήτημα αυτό.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Να γυρίσω στο αρχικό μου ερώτημα. Με όλα αυτά που λέτε, τα οποία είναι προφανώς σωστά, εννοώ σε ό,τι αφορά την εγκυρότητα ή την εφαρμοσιμότητα του μνημονίου. Δεν είναι μια αποτυχία της ελληνικής διπλωματίας το ότι μετά από 7 χρόνια αυτό που προσπαθούσε να αποτρέψει τελικά συνέβη;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν ήταν στο χέρι της Ελλάδας να το αποτρέψει. Να ξεκινήσουμε από τα βασικά. Η λογική θα ήταν ότι κάτι το οποίο περνά απολύτως από το χέρι μας, προφανώς και δεν πρέπει να το επιτρέψουμε. Κάτι όμως το οποίο δεν περνά από το χέρι μας, δεν είναι δυνατόν να το πράξουμε. Σας θυμίζω ότι δεν λειτουργεί εν κενώ η κύρωση. Είχαμε μια συμφωνία η οποία ανέτρεχε από το 2019. Το 2019, λοιπόν, μονομερώς, αντίθετα στο Διεθνές Δίκαιο και χωρίς καμία νομιμοποίηση, υπήρξε αυτή η συμφωνία. Η κύρωση δεν εισφέρει καμία απολύτως πρόσθετη αξία, ούτε θεωρητική ούτε πρακτική. Δεν έχουμε να περιμένουμε οτιδήποτε από την κύρωση του μνημονίου. Καλό είναι αυτοί οι οποίοι μιλούν για εθνικές ήττες κτλ., να είναι πολύ προσεκτικοί στον τρόπο με τον οποίο εκφέρουν τον λόγο τους.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Να ρωτήσω για τις αντιδράσεις. Περιγράψατε αντιδράσεις, που σημαίνει κινητοποίηση διπλωματική, ενημέρωση και προφανώς ενέργεια σε επίπεδο ευρωπαϊκό και χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων κλπ. Περιλαμβάνεται στον σχεδιασμό και η από καιρό συζητούμενη επέκταση των χωρικών μας υδάτων Νότια και Δυτικά της Κρήτης, στα 12 μίλια;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η Ελλάδα δεν αντιδρά σπασμωδικά. Η Ελλάδα αντιδρά βάσει σχεδίου και κυρίως για την εξυπηρέτηση των εθνικών συμφερόντων. Και αυτή είναι μια βασική διαφορά με ό,τι συνέβαινε τις προηγούμενες δεκαετίες. Όλα όσα έχουν γίνει τα τελευταία 7 χρόνια, οι συμφωνίες μας για οριοθέτηση, η επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο, τα θαλάσσια πάρκα, ο θαλάσσιος σχεδιασμός, η αξιοποίηση του κεφαλαίου μας, όλα έχουν γίνει πρωτίστως επειδή υπάρχει σχεδιασμός. Δεν θα επηρεαστούμε από μια ενέργεια η οποία είναι παντελώς άκυρη και δεν παράγει κανένα αποτέλεσμα. Αλίμονο, εάν καθοριζόμασταν από το πώς αντιλαμβάνεται η Λιβύη και η Τουρκία τη δική τους σχέση και να μπορούσαν να επηρεάσουν τη δική μας στρατηγική. Η απάντηση, λοιπόν, είναι: η Ελλάδα θα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα. Το έχω πει πολλές φορές. Είναι δικαίωμά της που προκύπτει από την κυριαρχία της, προκύπτει από το Διεθνές Δίκαιο, αλλά θα τον κάνει με τον τρόπο και στον χρόνο που η ίδια η ελληνική Πολιτεία θα επιλέξει.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Τώρα, δεύτερο συναφές ερώτημα. Συνομιλήσατε χθες με τον Αιγύπτιο ομόλογό σας. Η Αίγυπτος είναι μέρος, πώς να πω, άμεσα εμπλεκόμενο σε αυτό που συζητάμε, διότι έχουμε μια μερική οριοθέτηση αποκλειστικής οικονομικής ζώνης στη θάλασσα με την Αίγυπτο. Μπορείτε να - αν μπορείτε να το πείτε - είστε βέβαιος ότι η στάση της Αιγύπτου θα είναι αυτή που θα θέλαμε εμείς, αυτή που περιμένουμε ή αυτή που είναι νόμιμο να υπάρξει; Και μπορούμε να περιλάβουμε στο οπλοστάσιό μας μια επέκταση της οριοθέτησης με την Αίγυπτο;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η απάντησή μου είναι κατηγορηματική. Με την Αίγυπτο μας συνδέει στρατηγική και, θα μου επιτρέψετε να πω, αδελφική σχέση. Είναι μια σχέση, η οποία είναι χτισμένη όχι μόνο στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης, είναι δομημένη στρατηγικά. Και γι' αυτό τον λόγο έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στη δική μας κοινή κατανόηση, η οποία επιβεβαιώθηκε και από τις χθεσινές επικοινωνίες. Είναι προφανές ότι στο μέλλον θα συζητηθεί και το ζήτημα που έχει να κάνει με την επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας. Είναι κάτι το οποίο θα το συζητήσουμε εν ευθέτω χρόνω, όταν θα το αξιολογήσουμε. Πάντως, σε ό,τι αφορά το ζήτημα της Λιβύης, Ελλάδα και Αίγυπτος έχουν απολύτως κοινή κατανόηση. Όπως απολύτως κοινή κατανόηση, κύριε Τσίμα, έχουν και οι 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μηδεμίας εξαιρουμένης.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μάλιστα. Τώρα, μια πρακτική συνέπεια, ανεξάρτητα, μάλλον έχει - λογικά σκέφτεται κανείς - ότι η κύρωση του μνημονίου από την Βουλή της Ανατολικής Λιβύης, πίεσε η Τουρκία να γίνει, λίγες μέρες, ώρες πριν από την σχεδιαζόμενη έναρξη, επανέναρξη εργασιών για το περίφημο GSI, για το καλώδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Ελλάδας. Έχουμε σήμερα τις δηλώσεις που δημοσιεύονται στην εφημερίδα “TΑ ΝΕΑ” του κυρίου Fidan, ο οποίος λέει πολύ καθαρά, ότι “εμείς δεν θέτουμε θέμα αμφισβητούμενων υδάτων, ζητάμε όταν ένα πλοίο διεξάγει έρευνες στη θάλασσα, να μας αποστέλλει μια γραπτή ειδοποίηση, όχι απλώς προφορική, στην οποία θα λέει θα κάνουμε αυτό και αυτό σε αυτήν την περιοχή και αυτό - λέει ο κύριος Fidan - είναι το μόνο που ζητάμε.” Αυτό είναι κάτι με το οποίο μπορούμε να ζήσουμε; Δηλαδή μπορούμε να το κάνουμε;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Νομίζω είναι σαφής η απάντηση. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην οποία θα ζητηθεί άδεια και έχει ήδη ζητηθεί άδεια για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου. Κατά τούτο, εφόσον υπάρξει η αδειοδότηση εκ μέρους της Ελλάδος, η ενημέρωση σχετικά με την έρευνα και την πόντιση είναι κάτι το οποίο θα μπορούσε να είναι δυνατόν, με την σαφή αναφορά ότι δεν πρόκειται για αδειοδοτική διαδικασία.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Υπήρξαν και κάποιες, από ό,τι φαίνεται, και γαλλο-τουρκικές επαφές, συζητήσεις, καθώς είναι γαλλική η εταιρεία που έχει αναλάβει το έργο. Σήμερα δημοσιεύονται πληροφορίες ότι υπάρχει και ένα υπόγειο κανάλι διαπραγμάτευσης άτυπης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Δεν ξέρω αν…
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κατηγορηματικά δεν υπάρχει τέτοια συνεννόηση. Για πολλοστή φορά, θα πρέπει να το πω, αλλά πραγματικά, δυστυχώς, αναγκάζομαι κάθε φορά να απαντώ σε ευφάνταστα σενάρια. Δεν υπάρχει καμία επικοινωνία με την Τουρκία σε ό,τι αφορά την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου. Πρόκειται για κυριαρχικό δικαίωμα της Ελλάδας. Θα ακολουθηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες. Ήδη, όπως γνωρίζετε, εκκρεμεί στο Υπουργείο Εξωτερικών και θα περάσει από την αρμόδια διυπουργική επιτροπή το αίτημα για την άδεια εκτέλεσης εργασιών. Η Ελλάδα θα κάνει τα δέοντα με βάση το γεγονός ότι είναι η ίδια η οποία ασκεί θαλάσσια δικαιοδοσία στην περιοχή.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Και αν η Τουρκία επιχειρήσει, manu militari, που λέτε εσείς οι νομικοί, να εμποδίσει το πλοίο που θα περάσει, ποια θα είναι η αντίδρασή μας;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα μου επιτρέψετε να σας πω ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη για οποιοδήποτε πιθανό σενάριο. Δεν προκύπτει, από ό,τι αντιλαμβάνομαι, διάθεση να υπάρξει τέτοιου τύπου αντίδραση εκ μέρους της Τουρκίας. Και καλό θα ήταν να μην υπάρξει, υπό την έννοια ότι πρόκειται για ένα έργο το οποίο δεν είναι ελληνικό. Είναι ένα έργο το οποίο έχει γαλλικά συμφέροντα και έχει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Δεν μπορείς να απειλείς ένα έργο, το οποίο έχει ευρωπαϊκό προσανατολισμό και ταυτόχρονα να θέλεις να γίνεις μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας. Είναι προφανές αυτό. Εμείς προφανώς και είμαστε έτοιμοι για κάθε περίπτωση. Εκτιμώ όμως ότι δεν θα πρέπει να υπάρξει οποιαδήποτε αντίδραση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Άρα δεν αλλάζει το χρονοδιάγραμμα που είχατε για το καλώδιο;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κύριε Τσίμα, εμείς— σας είπα ότι εμείς δεν λειτουργούμε ούτε συγκυριακά ούτε περιπτωσιολογικά. Αυτά ανήκουν σε άλλες εποχές. Εμείς έχουμε ένα πάρα πολύ συγκεκριμένο σχέδιο. Το σχέδιο αυτό έχει να κάνει με την προάσπιση των συμφερόντων της πατρίδας, με την αύξηση του γεωπολιτικού της αποτυπώματος, με την ενίσχυση της διεθνούς της θέσης. Το κάνουμε συστηματικά, επαγγελματικά και με συνέπεια. Μ’ αυτόν τον τρόπο έχουμε φτιάξει συμμαχίες, οι οποίες είναι άρρηκτα δεμένες και πολύ ισχυρές. Έχουμε ενισχύσει την άμυνά μας και έχουμε αυτή τη στιγμή λόγο ισχυρό σε όλα τα διεθνή fora. Προεδρεύουμε αυτή τη στιγμή του Συμβουλίου Ασφαλείας. Την επόμενη εβδομάδα θα προεδρεύσω εγώ ο ίδιος σε σειρά συνεδριάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας, πολύ κρίσιμων για την Ελλάδα. Θα έχω ενδεχομένως την ευκαιρία να αναφερθώ και στα ζητήματα θαλάσσιας ασφάλειας και Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Άρα, αυτή τη στιγμή, η Ελλάδα έχει τον ισχυρότερο διεθνή λόγο. Δεν ετεροκαθορίζεται ούτε η οποιαδήποτε συγκυρία καθορίζει την εξωτερική της πολιτική.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Να έρθω τώρα στα εσωτερικά. Έχετε δει τις αντιδράσεις. Υπήρξαν έντονες αντιδράσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Υπήρξε μια εντονότερη από τον κύριο Σαμαρά, ο οποίος επανέλαβε ότι πρέπει να παραιτηθείτε.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ο κύριος Σαμαράς προφανώς και μπορεί να ζητεί ό,τι κρίνει. Εξάλλου, είναι ένας πρώην πρωθυπουργός, ένας εν δυνάμει πολιτικός αρχηγός. Εγώ εκείνο το οποίο οφείλω να πω είναι ότι είναι αυτονόητο, νομίζω, στον καθένα, ο οποίος αντιμετωπίζει με τη λογική τις δηλώσεις του κυρίου Σαμαρά, ότι διέπεται από μια βαθύτατη μισαλλοδοξία. Δεν έχω την αίσθηση ότι πρόκειται περί κριτικής. Εάν ήταν κριτική, κύριε Τσίμα, το πρώτο που θα έλεγε θα ήταν να καταδικάσει καθεαυτό το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Αντ' αυτού, είχαμε όλες τις ευρωπαϊκές αρχές, τις υψηλότερες αρχές της Ευρώπης, να έρχονται και να καταδικάζουν την τουρκολιβυκή συμφωνία και τον κύριο Σαμαρά να καταδικάζει την ελληνική κυβέρνηση. Με συγχωρείτε πάρα πολύ, αλλά αυτό αποδεικνύει ότι εδώ δεν εμφορούμαστε από κάποια εθνικά ιδεώδη. Εμφορούμαστε από μια εχθροπάθεια, πολιτική εχθροπάθεια, η οποία δεν συνδέεται με τα συμφέροντα της χώρας. Και να πω αυτό που ξεκίνησα να λέω: ότι όταν αναφερόμαστε σε εθνικές ήττες ή εθνικές νίκες, καλό είναι να έχουμε μέτρο της ιστορίας. Δεν μπορείς να ταυτίζεις την περίπτωση του τουρκολιβυκού μνημονίου που δεν παράγει αποτελέσματα -και καλό είναι αυτό να το λέμε και να το εννοούμε. Πράγματι δεν παράγει. Δεν είναι σχήμα λόγου, ούτε είναι νομικίστικη προσέγγιση. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν έχει κανένα απτό αποτέλεσμα και αυτό θα αποδειχθεί στην πράξη. Άρα, όταν έρχεται ένας πρώην πρωθυπουργός ή πολιτικοί αρχηγοί ή τα κόμματα και αναφέρονται σε εθνικές ήττες, το πρώτο που παρανοούν είναι ότι η εθνική μας υποχρέωση είναι πρώτα απ' όλα να βλέπουμε τα πράγματα αντικειμενικά. Και εδώ έχουμε ένα ανυπόστατο μνημόνιο. Δεν έχουμε καμία εθνική ήττα. Έχουμε στην πραγματικότητα μια πλήρη υποστήριξη από όλους τους εταίρους. Έχουμε μια ισχυρή φωνή της Ελλάδας και έχουμε πολλά να κάνουμε για να αντιδράσουμε σε τέτοιες ενέργειες, οι οποίες είναι αντίθετες στο Διεθνές Δίκαιο.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Να μείνω στα εσωτερικά και να επανέλθω στον κύριο Fidan. Λέει κάτι ο κύριος Fidan στις απαντήσεις που έδωσε στα “Νέα” στη Μαρία Βασιλείου. Λέει ότι κάθε φορά που συναντιόμαστε με ελληνικές κυβερνήσεις, και δεν εννοεί μόνο τη δική σας, αλλά και προηγούμενες υποθέτω, διαπιστώνουμε ότι ξέρουν πως να προσεγγίσουν το ζήτημα, αλλά αδυνατούν να επωμιστούν το πολιτικό κόστος γιατί η Τουρκία στην ελληνική πολιτική σκηνή είναι κάτι σαν ασπιρίνη. Χωρίς την Τουρκία, η ελληνική εσωτερική πολιτική δεν θα μπορούσε να υπάρξει. Σας λέει δηλαδή ότι δεν κάνετε μια συμφωνία με την Τουρκία ή δεν προχωράτε σε έναν συμβιβασμό γιατί σας πιέζει ο Σαμαράς, ο Βελόπουλος σήμερα ή κάποιος άλλος αύριο ή κάποιος άλλος χθες.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Νομίζω ότι ο κύριος Fidan το πρώτο που θα πρέπει να κάνει είναι να κάνει κριτική στην τουρκική πολιτική, διότι η Ελλάδα είναι εκείνη η οποία επιδιώκει πάντοτε την επίλυση των διαφορών βάσει Διεθνούς Δικαίου. Η Ελλάδα είναι εκείνη, η οποία έχει υπογράψει και κυρώσει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, την UNCLOS και όχι η Τουρκία. Και η Ελλάδα είναι εκείνη, η οποία επιδιώκει και την παραπομπή σε διεθνή δικαιοδοσία. Η Τουρκία είναι εκείνη που δεν έχει υπογράψει και δεν δέχεται την υπαγωγή στη διεθνή δικαιοδοσία. Και να πω και κάτι, μια και αναφέρθηκε και ο κύριος Fidan στο ζήτημα της ασπιρίνης. Εγώ αλλιώς τα βλέπω τα πράγματα. Εγώ αυτό που βλέπω είναι ότι το τελευταίο διάστημα, τα τελευταία ένα-δύο χρόνια, είναι τα τουρκικά μέσα τα οποία ασκούν πίεση στην τουρκική κυβέρνηση. Βλέπω γενικώς μια αναβάθμιση του πολύ εχθρικού λόγου απέναντι, στην Τουρκία, απέναντι στην Ελλάδα από τα τουρκικά μέσα. Βλέπω διαρκώς δημοσιεύματα τα οποία πιέζουν την τουρκική κυβέρνηση να γίνει ακόμα πιο επιθετική. Άρα νομίζω ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει σήμερα. Μπορεί ίσως στο παρελθόν πράγματι να υπήρχε αυτός ο τουρκοκεντρισμός, αυτός ο ετεροκαθορισμός στην ελληνική εξωτερική πολιτική. Σήμερα όμως ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Η Ελλάδα πορεύεται με πυξίδα, η οποία είναι αυτόνομη, αυτοτελής, αυτάρκης. Έχει τέτοιου τύπου ερείσματα και συμμαχίες που δεν έχει ανάγκη αυτή τη στιγμή να καθορίζεται από την πολιτική της Τουρκίας. Αντιθέτως, βλέπω όλο και περισσότερο η ελληνική εξωτερική πολιτική, η ελληνική πολιτική γενικώς, να αποτελεί αντικείμενο των τουρκικών μέσων που ασκούν ανάλογες πιέσεις. Άρα, καλό είναι να ελεγχθεί και εκ των έσω το θέμα της ασπιρίνης.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Και έτσι να είναι, πάλι καλό δεν είναι. Δηλαδή, θέλω να πω δεν κάνει καλό στις διμερείς σχέσεις.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Α, έχετε δίκιο. Βέβαια, για να πούμε και αυτό, εμείς πάντοτε κάναμε την προσπάθεια έτσι ώστε να μπορέσουμε να έχουμε μια λειτουργική σχέση και εν πολλοίς το καταφέραμε. Δηλαδή καταφέραμε να μην έχουμε μείζονες κρίσεις την τελευταία τριετία. Καταφέραμε να μειώσουμε, σχεδόν να μηδενίσουμε το τεράστιο μεταναστευτικό πρόβλημα το οποίο υπήρχε στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Καταφέραμε να μειώσουμε σημαντικά τις παραβιάσεις, να υπάρχει μια σχέση, η οποία εν πάση περιπτώσει να είναι ανεκτή και να δημιουργεί κανάλια επικοινωνίας, να προλαμβάνει τις κρίσεις. Αυτό δεν σημαίνει βεβαίως ότι θα πρέπει να υποχωρήσουμε και στα θεμελιώδη. Τα εθνικά μας συμφέροντα είναι οι απόλυτες γραμμές υποστήριξης. Δεν είναι κάτι από το οποίο μπορούμε να αποστούμε και αυτό το καταλαβαίνουν όλοι.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αν δεν κάνω κατάχρηση, ένα τελευταίο ερώτημα γιατί το θέμα που συζητήθηκε περισσότερο από όλα τις προηγούμενες 15 μέρες, εννοώ την περίπτωση της Αμερικανίδος πρέσβειρας στην Αθήνα. Υπάρχει μια κριτική στην κυβέρνηση, την οποία δεν βρίσκω άδικη, ότι και ανέχθηκε μια διπλωματική συμπεριφορά εντελώς ασυνήθιστη εκ μέρους της και η ανάκλησή της στην Ουάσιγκτον πέρασε ασχολίαστη και άνευ αντιδράσεων από την ελληνική πλευρά.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θεωρείτε ότι η ελληνική πλευρά θα έπρεπε να αντιδράσει στο ζήτημα του διορισμού ή της ανάκλησης πρέσβεως ξένης χώρας; Κοιτάξτε, κύριε Τσίμα, υπάρχουν πολύ συγκεκριμένα διπλωματικά πρωτόκολλα, υπάρχει μια εθιμοτυπία και υπάρχουν και οι βασικές διπλωματικές σχέσεις και τα κανάλια. Εκείνο το οποίο η ελληνική κυβέρνηση έπραξε ήταν να έχει έναν δίαυλο επικοινωνίας με την αμερικανική πρεσβεία, όπως το κάνει και για όλες τις ξένες πρεσβείες οι οποίες έχουν την έδρα τους στην Αθήνα. Και τούτο διότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι μια απλή χώρα, είναι μια σύμμαχος χώρα, μια πολύ ισχυρή δύναμη στο παγκόσμιο στερέωμα και εξ αυτού του λόγου θέλαμε και θέλουμε ακόμη να έχουμε ανοικτούς τους διαύλους. Αυτό λειτούργησε επ' ωφελεία της χώρας και σας το λέω αυτό απολύτως εντίμως. Βοήθησε έτσι ώστε να έχουμε μια εξαιρετική ενεργειακή συνεργασία, μια εξαιρετική εμπορική συνεργασία, να έχουμε συνεργασία στους διεθνείς οργανισμούς. Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες πορεύονται σε ένα μονοπάτι το οποίο είναι αμοιβαία επωφελές. Είχαμε την επίσκεψη του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών, η οποία ήταν, κατά τη γενική ομολογία, απολύτως επιτυχής. Εάν με ρωτάτε, πολύ ορθώς δεν υπήρξε αντίδραση εκ μέρους της ελληνικής πλευράς. Υπήρξε ρητή διάψευση στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου ότι ουδέποτε υπήρξαν απειλές σε βάρος της Ελλάδας και της ελληνικής κυβέρνησης.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Είναι πολλά τα επεισόδια, αλλά ναι, αυτό που λέτε.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κοιτάξτε, κύριε Τσίμα, εκείνο το οποίο αφορά την ελληνική κυβέρνηση δεν είναι το πώς λειτουργεί η σχέση μεταξύ της κεντρικής αμερικανικής διοίκησης και της πρεσβείας στην Αθήνα. Εκείνο που εμάς μας αφορά είναι να υπάρχει μια σχέση μεταξύ Ελλάδος και Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία να διέπεται κυρίως από μια ισότητα στην προσέγγιση. Και αυτή τη στιγμή είμαστε ισότιμα μέλη σε αυτή τη συζήτηση. Άρα στο μέτρο που απαντήθηκε το ερώτημα ότι δεν υπήρξε ποτέ απειλή, η Ελλάδα πολύ ορθώς έπραξε και συνεργάστηκε με την πρώην πρέσβη. Θα συνεργαστεί και με τον νυν πρέσβη, με τον οποίο άλλωστε εγώ προσωπικά έχω μια άριστη σχέση. Και στο τέλος της ημέρας, εκείνο το οποίο πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας είναι ότι στη σούμα μετράει πόσο βελτιώνονται οι εθνικές μας θέσεις από την ελληνοαμερικανική σχέση. Και η πραγματικότητα είναι ότι η θέση της Ελλάδας έχει αναβαθμιστεί ουσιωδώς.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, σας ευχαριστώ πάρα πολύ.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ήταν μεγάλη μου χαρά.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Για αυτή την πρώτη, για τη συζήτηση αυτή, γιατί εν πάση περιπτώσει όλοι νομίζω οι ακροατές και οι ακροάτριες καταλαβαίνουν την επικαιρότητά της. Σας ευχαριστώ πολύ. Κάναμε κατάχρηση του χρόνου σας και του χρόνου του ραδιοφώνου, οπότε ζητώ συγγνώμη. Καλημέρα.
