Η Μη Κυβερνητική Οργάνωση (ΜΚΟ), Praksis βήμα – βήμα προσπαθεί να δημιουργήσει τις δομές εκείνες που θα βοηθήσουν όσους χτυπήθηκαν βάναυσα από την κρίση, αλλά και τον πόλεμο και βρέθηκαν στον δρόμο. Ο πρόεδρος της Praksis, κ. Τζανέτος Αντύπας, έχει πετύχει, μέσα από ένα δίκτυο street workers να κερδίσει την εμπιστοσύνη των άστεγων και να τους παρέχει τα βασικά, αλλά απολύτως απαραίτητα: πρωτοβάθμια περίθαλψη υγείας, να μπορεί ο άστεγος « να κάνει μπάνιο, να πλύνει τα ρούχα του, να του δώσουμε καινούργια ρούχα, να τον δουν κοινωνικοί λειτουργοί, εργασιακοί σύμβουλοι». Ήδη τα αποτελέσματα είναι πολύ σημαντικά. «Η ανταπόκριση φτάνει γύρω στο 80-85% από τον κόσμο που συναντάμε. Το 10 – 15% που δεν βλέπουμε ήταν και ο λόγος που μας οδήγησε στη δημιουργία της κινητής μονάδας», παραδέχεται ο κ. Αντύπας. Προσθέτει μάλιστα ότι με βάση τα κριτήρια αστεγίας που υπάρχουν, σε αυτή την κατηγορία βρίσκονται περισσότεροι από 20.000 συμπολίτες μας. Συνεπώς, το πρόβλημα είναι μεγάλο, διαρκώς εντεινόμενο και η ανάγκη για άμεσες και ουσιώδεις παρεμβάσεις, απαραίτητη.
Στη συνέντευξη που παραχώρησε στα «dikaiologitika.gr» ο κ. Αντύπας επισημαίνει πρέπει η κινητή μονάδα να είναι έτοιμη εντός διμήνου, όπως υποσχέθηκε και η Πολιτεία. Άλλωστε το ζήτημα της εμπιστοσύνης για τους άστεγους είναι πολύ σημαντικό. «Όταν δημιουργείς προσδοκία πρέπει να είσαι έτοιμος να ανταποκριθείς στην προσδοκία», τονίζει με νόημα.
Αυτή είναι και η τακτική που ακολουθεί η Praksis όλα τα χρόνια λειτουργίας της. Αποκορύφωμα το μεταναστευτικό – προσφυγικό πρόβλημα, που βρήκε τη χώρα απροετοίμαστη. Η Praksis είναι παρούσα στη Χίο, στη Λέρο, στη Σάμο, στη Μυτιλήνη, στην Κω και στην Ειδομένη. «Παρέχουμε μια γκάμα υπηρεσιών, που ξεκινάει από την παραλία και από τη διάσωση των ανθρώπων οι οποίοι έρχονται με τις βάρκες μισοπνιγμένοι, μέσα στα νησιά που διατηρούμε φιλικούς χώρους για την προστασία και την κάλυψη των παιδιών των προσφύγων με δομές ενδιάμεσες για τη φιλοξενία των ανθρώπων αυτών». Πιο αναλυτικά η συνέντευξη του κ. Αντύπα:
Πώς θα βοηθήσει η λειτουργία του λεωφορείου τους άστεγους;
Το λεωφορείο θεωρούμε ότι είναι ένας βραχίονας, ένας άξονας, της δουλειάς που ήδη κάνουμε στα Κέντρα Ημερήσιας Υποδοχής Αστέγων. Είναι δομές όπου δίνουν τη δυνατότητα στον άστεγο να κάνει μπάνιο, να πλύνει τα ρούχα του, να του δώσουμε καινούργια ρούχα, να τον δουν κοινωνικοί λειτουργοί, εργασιακοί σύμβουλοι. Να ξεκινήσει δηλαδή μια συστηματική δουλειά με τον άστεγο πληθυσμό έτσι ώστε να τον βγάλουμε στην ανοιχτή αγορά εργασίας και να του εξασφαλίσουμε και μία προσωρινή στέγη, με προοπτική να γίνει μόνιμη.
Πότε δημιουργήθηκαν τα Κέντρα Ημερήσιας Υποδοχής Αστέγων.
Τα δημιούργησε η Praksis τον Μάρτιο του 2012. Μέχρι τότε δεν υπήρχε κανένα κέντρο. Το μοντέλο το φέραμε εμείς από τη Νέα Υόρκη και το ξεκινήσαμε με ιδιωτική χρηματοδότηση από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Τα Κέντρα Ημερήσιας Υποδοχής Αστέγων αποτελούν έναν άξονα τον πρώτο ενός προγράμματος που λέγεται «Συν στο Πλην». Ο ένας άξονας είναι παρεμβατικός και ο άλλος προληπτικός. Στον παρεμβατικό άξονα συνομολογήσαμε ότι τον άστεγο πληθυσμό δεν τον προλάβαμε, δηλαδή κάποιους άστεγους τους βρήκαμε τον Μάρτιο του 2012, στον δρόμο. Επεξεργαστήκαμε κάποιες παρεμβάσεις που γίνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και υιοθετήσαμε το μοντέλο των day centers της Νέας Υόρκης. Στην ουσία δημιουργήθηκαν δομές, μία στην Αθήνα (Δελληγιώργη 26 - 28), μία στον Πειραιά (κτίριο αντιπεριφέρειας Πειραιά, πίσω από την πυροσβεστική όπου ήδη υπήρχε δομή δημιουργημένη και εμείς συνεργαστήκαμε με την περιφερειακή ενότητα του Πειραιά για να την λειτουργήσουμε, επειδή υπολειτουργούσε λόγω κρίσης, λόγω οικονομικής αδυναμίας κτλ) και μία στη Θεσσαλονίκη (οδό Μοναστηρίου). Ο άστεγος δεν μπορεί να ξέρει πού βρίσκεται το Κέντρο μας. Επομένως, για να μπορέσουμε να τον ενημερώσουμε πού βρίσκονται τα Κέντρα μας, «χτενίζουμε» την Αθήνα με street workers. Με ανθρώπους δηλαδή, στελέχη και εθελοντές της Praksis, οι οποίοι κάνουν το λεγόμενο street work. Εκεί τους ενημερώνουμε πού μπορούν να λάβουν τις υπηρεσίες και για τα Κέντρα μας.
Ποια είναι η ανταπόκριση έως τώρα;
Η ανταπόκριση φτάνει γύρω στο 80-85% από τον κόσμο που συναντάμε. Το 10 – 15% που δεν βλέπουμε ήταν και ο λόγος που μας οδήγησε στη δημιουργία της κινητής μονάδας. Δηλαδή στο παιχνίδι του βουνού και του Μωάμεθ. Υπάρχουν δικαιολογίες γιατί δεν θέλουν να αφήσουν τις καβάτζες τους. Γιατί δεν θέλουν να αφήσουν τον ήδη διαμορφωμένο χώρο που έχουν. Θεωρούν ότι κάποιοι άλλοι θα πάνε να τους το καταπατήσουν ακόμα και αν φύγουν για ένα συγκεκριμένο μικρό χρονικό διάστημα προκειμένου να έρθουν στα Κέντρα μας.
Το ζήτημα της εμπιστοσύνης σε αυτή την κατηγορία των ανθρώπων είναι πολύ ρευστό.
Όταν δημιουργείς την προσδοκία πρέπει να είσαι έτοιμος να ανταποκριθείς στην προσδοκία. Μετά από δύο μήνες θα είμαστε έτοιμοι να ανακοινώσουμε τα δέκα σημεία, που θα περνάει το λεωφορείο. Δεν θα εξαρτηθεί μόνο από το πού υπάρχει ανάγκη, αλλά και από τεχνικής φύσης θέματα, δηλαδή να περνάει το λεωφορείο, να υπάρχει σύνδεση με την ΕΥΔΑΠ.
Έχετε κάνει κάποιο «σκανάρισμα» εσείς και έχετε εντοπίσει τα σημεία που θέλετε;
Ναι και θα είναι στην ευρύτερη Αττική. Τη μονάδα θα την βλέπουμε και στη Δυτική Αττική, θα την βλέπουμε και στο κέντρο της Αθήνας, θα την βλέπουμε και στη Νότια Αττική, θα την βλέπουμε δηλαδή σε σημεία που μπορεί σήμερα οι συμπολίτες μας να περνάνε και να βλέπουν άστεγους ακόμα και πάνω σε νησίδες δρόμων ή να βλέπουν αστέγους έξω από μεγάλα κτίρια – πολυκαταστήματα κλπ. Σε αυτούς τους αστέγους θα απευθυνθούμε. Και βέβαια, λέμε μετά από δύο μήνες θα προσδιοριστούν τα σημεία, γιατί δεν ξέρουμε πώς θα είναι το τοπίο για τις προσφυγικές μεταναστευτικές ροές και πού θα υπάρχουν ανάγκες.
Έχουμε στοιχεία για το πώς έχει επιδεινωθεί η κατάσταση στην Ελλάδα, από το 2009 και μετά;
Στα στοιχεία είμαι πάρα πολύ προσεκτικός γιατί δημιουργείται η τρομολαγνεία των αριθμών. Όταν μιλάμε για άστεγο πληθυσμό θα πρέπει να εκπαιδεύσουμε λίγο τον κόσμο, ποιους αφορά. Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες. Υπάρχουν οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν πρόβλημα στέγασης, αυτοί λέγονται homeless και διέπονται από κριτήρια αστεγίας και είναι και οι ruff sleepers, αυτοί είναι όσοι δεν έχουν ούτε ένα κλαδί δέντρου πάνω από το κεφάλι τους, που κοιμούνται στα παγκάκια κλπ. Όταν μιλάμε στην Αθήνα για ruff sleepers, αυτοί δεν ξεπερνάνε τα 1.500 άτομα. Όταν μιλάμε για έλλειψη στέγης, δηλαδή μιλάμε για homeless, τότε μιλάμε για ανθρώπους που έχουν κριτήρια αστεγίας. Αυτά έχουν καθιερωθεί από το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο για τους άστεγους, στο οποίο συμμετέχει η Praksis. Τι είναι κριτήριο αστεγίας; όταν 20 άτομα ζουν σε ένα σπίτι 20 τμ, αυτό είναι κριτήριο αστεγίας. Όταν ζει κάποιος σε ένα εγκαταλελειμμένο κτίριο, αυτό είναι κριτήριο αστεγίας. Όταν κάποιος ζει σε έναν ξενώνα, είτε για άστεγους, είτε για κακοποιημένες γυναίκες, όπου η παραμονή έχει έχει χρονικό ορίζοντα, αυτό είναι κριτήριο αστεγίας. Όταν ένας ζει σε ένα σπίτι όπου δεν υπάρχει τουαλέτα, αυτό είναι κριτήριο αστεγίας. Όταν κάποιος ζει σε ένα σπίτι που έχει χαρακτηριστεί από την πολεοδομία ως επισφαλές, αυτό είναι κριτήριο αστεγίας. Εκεί εκτινάσσεται το νούμερο. Μπορεί να ξεπερνάει τις 20.000. Όταν κάποιος ζει χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα ενώ κατά τα άλλα είναι εντάξει το σπίτι του, είναι κριτήριο αστεγίας. Στο Κέντρο Ημερήσιας Υποδοχής Αστέγων της Αθήνας μόνο, έχουμε καταγράψει σε απόλυτο αριθμό, 6.500 διαφορετικά άτομα που έχουν έρθει. Από αυτά, δεν είναι όλοι ruff sleepers, είναι και άτομα που δεν έχουν ηλεκτρικό ρεύμα στο σπίτι τους και έχουν μωρό για το οποίο δεν μπορούν να πλύνουν σε υψηλές θερμοκρασίες τα ρούχα του. Είναι θέμα υγιεινής του παιδιού. Επομένως έρχονται με τον μπόγο τα άπλυτα, προκειμένου να πλύνουν τα ρούχα τους στα πλυντήρια – στεγνωτήρια που διαθέτουμε. Έχουμε βιώσει περιπτώσεις που είναι άνθρωποι που έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους, προέρχονται από επαρχιακές πόλεις, δεν πληρούν το πρότυπο του κουβαλητή συζύγου και είναι πάρα πολύ εύκολο να στιγματιστούν στην πόλη τους την επαρχιακή, επομένως προτιμούν να εγκαταλείψουν την πόλη τους, για να μην γίνονται «βαρίδι» για την οικογένειά τους. Επομένως πού θα εξαφανιστούν; Στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Σε ποιες πόλεις, εκτός από τα μεγάλα αστικά κέντρα, έχετε εντοπίσει αύξηση των άστεγων;
Στην Πάτρα έχει παρατηρηθεί, στην Κεντρική Ελλάδα έχει παρατηρηθεί, αλλά όταν ξεφεύγεις από τα μεγάλα αστικά κέντρα που πολύ εύκολα μπορεί να χαθεί ο πληθυσμός, στις επαρχιακές πόλεις ακόμη την αστεγία δεν μπορούμε να την παρατηρήσουμε γιατί λειτουργεί το μοντέλο της εκτεταμένης οικογένειας. Αν κάτι μας έχει σώσει στην Ελλάδα είναι, ακόμη και στα μεγάλα αστικά κέντρα, είναι αυτή η νοοτροπία και φιλοσοφία, που ξεκινάει από την πυρηνική οικογένεια και καταλήγει στην εκτεταμένη οικογένεια είναι το «σωσίβιο» του Έλληνα. Στον Έλληνα υπάρχουν θεσμοί που έχουν λειτουργήσει ευεργετικά στα χρόνια της κρίσης. Υπάρχει ακόμα η φροντίδα αυτή που λειτουργεί ως σωσίβιο ασφάλειας.
Πόσους έχετε βοηθήσει έως τώρα;
Στα Κέντρα Ημερήσιας Υποδοχής Αστέγων σε Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη έχουμε βοηθήσει γύρω στα 8.500 χιλιάδες άτομα σε πάνω από 200.000 επισκέψεις
Έχετε καταφέρει κάποιους από αυτούς να τους επαναφέρεται στην αγορά εργασίας;
Ναι έχουμε κατορθώσει όχι μόνο να τους επαναφέρουμε στην αγορά εργασίας, αλλά να μπορέσουν να εργαστούν κανονικά για να πιάσουν το δικό τους σπίτι. Πολλοί από τους πωλητές του περιοδικού «Σχεδία» προέρχονται από τα Κέντρα της Praksis. Αυτές οι γέφυρες συνεργασίας που κάνουμε με τις άλλες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, είναι ωφέλιμες για τον πληθυσμό. H Praksis συμμετέχει σε ένα πολύ μεγάλο πρόγραμμα σε όλη την Ελλάδα, το λεγόμενο «Στέγαση και Επανένταξη». Στην ουσία έχουμε αναλάβει γύρω στα 110 άτομα, από Αττική και Θεσσαλονίκη, άστεγο πληθυσμό, να τους βάλουμε σε διαμερίσματα με επιδότηση ενοικίου και με επιδότηση εργασίας, προκειμένου να βγουν ομαλά στην αγορά εργασίας και να διατηρήσουν το σπίτι τους.
Ποιοι είναι οι στόχοι για φέτος και ποιες είναι οι πρωτοβουλίες που θα αναλάβετε;
Οι στόχοι καταρχήν είναι η συνέχιση των όσων κάνει η Praxis. Αυτό σημαίνει δωρεάν παροχή πρωτοβάθμιας υγείας στα πολυϊατρεία μας σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, η συνέχιση των προγραμμάτων δημόσιας υγείας όπου παρέχουμε δωρεάν το τεστ για τον HIV και τις ηπατίτιδες B και C, το τεστ με το σάλιο ή με την σταγόνα του αίματος από το δάχτυλο. Πρέπει να βλέπουμε και αυτό το κομμάτι της υγείας. Υπάρχουν οι ξενώνες για τα ανήλικα που είναι τρεις ένας στην Πάτρα και δύο στην Αθήνα. Το πρόγραμμα που υπάρχει για τους ηλικιωμένους που είναι μοναχικοί και το κάνουμε σε συνεργασία με το «Βοήθεια στο Σπίτι» των διάφορων δήμων όπου επισκευάζουμε τις κατοικίες τους και τις κάνουμε προσβάσιμες ασφαλείς και δυνατές να μπορέσουν να διατηρήσουν τον ηλικιωμένο μοναχικό άνθρωπο στο σπίτι χωρίς να κινδυνεύει. Το κάνουμε ασφαλές και εξωτερικά γιατί από τα στοιχεία της αστυνομίας φαίνεται ότι οι ηλικιωμένοι είναι εύκολος στόχος για επιθέσεις, ληστείες και κλοπές.
Έχετε όμως ενεργό παρουσία και στο προσφυγικό – μεταναστευτικό πρόβλημα της χώρας;
Από τον Αύγουστο του 2015 η Praksis βρίσκεται στις πύλες εισόδου και στο σημείο εξόδου με τις προσφυγικές – μεταναστευτικές ροές. Βρισκόμαστε στη Χίο, στη Λέρο, στη Σάμο, στη Μυτιλήνη, στην Κω και στην Ειδομένη. Παρέχουμε μια γκάμα υπηρεσιών, που ξεκινάει από την παραλία και από τη διάσωση των ανθρώπων οι οποίοι έρχονται με τις βάρκες μισοπνιγμένοι και συνεχίζεται μέσα στα νησιά που διατηρούμε φιλικούς χώρους για την προστασία και την κάλυψη των παιδιών των προσφύγων με δομές ενδιάμεσες για τη φιλοξενία των ανθρώπων αυτών και των πολύ ευάλωτων. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν αντιμετωπίσει ναυάγια, έχουν χάσει συγγενικά πρόσωπα, ή είναι θύματα κακοποίησης από τη χώρα προέλευσής τους, επομένως έχουν πολλά τραυματικά και μετατραυματικά σοκ. Στα νησιά και στις πύλες εισόδου, ασχολούμαστε με τη διανομή υλικού προκειμένου να προφυλαχθούν από τις δύσκολες συνθήκες του χειμώνα, υλικά που έχουν να κάνουν με είδη υγιεινής, αλλά και με τρόφιμα μακράς διάρκειας. Στην Ειδομένη η Praksis, σε συνεργασία με άλλες Οργανώσεις και αλληλέγγυα κινήματα προσπαθούμε να επισιτίσουμε όλο τον κόσμο που προσπαθεί να περάσει τα σύνορα.
Πόσοι δραστηριοποιούνται γύρω από την Praxis, που έχει μαζί της και το ξεχωριστό κομμάτι των εθελοντών;
Ένα άλλο μεγάλο κομμάτι, που είναι και ουσιαστικό και έχει μια άλλη βαρύτητα και έναν άλλο αντίκτυπο. Υπάρχει και εκεί μια λαγνεία καταστροφική ότι οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις εκμεταλλεύονται τη δουλειά των ανθρώπων κτλ. Ο εθελοντής δεν έχει μια μόνιμη συνεργασία με μια Οργάνωση. Μάλιστα, στην Praksis, παρακινούμε τους ανθρώπους οι οποίοι έρχονται με πολύ μεγάλη ζέση και πολύ μεγάλο αυθορμητισμό, προκειμένου να παρέχουν τις εθελοντικές τους ώρες, να τους βάλουμε σε πιο λογικά πλαίσια. Τους λέμε ότι καλύτερα να ξεκινήσετε με το λιγότερο δυνατό χρόνο που διαθέτετε ώστε και να μην καείτε αλλά ταυτόχρονα και η δουλειά που μας δίνετε μέσα από τον ελεύθερό σας χρόνο να είναι και παραγωγική και να έχει και διάρκεια. Οι εθελοντές στην Praksis είναι γύρω στα 1.000 άτομα σε όλη την Ελλάδα σε όλα τα προγράμματα τα οποία τρέχουμε και έχουν να κάνουν και με τα ζητήματα της δημόσιας υγείας, με το προσφυγικό, με τις δομές, τα πολυϊατρεία και τους ξενώνες για να ασυνόδευτα ανήλικα. Βέβαια ένα άλλο μεγάλο κομμάτι είναι και το στελεχιακό δυναμικό που πρέπει να έχει παρουσία, ευθύνη γι' αυτό το οποίο κάνει για όλα τα προγράμματα. Aυτή την στιγμή αν συμπεριλάβουμε και όλο αυτό το κομμάτι των στελεχών που έχουμε βάλει το τελευταίο διάστημα από τον Αύγουστο και τούδε στα σημεία εισόδου και εξόδου, όλοι οι εργαζόμενοι στην Praxis είναι γύρω στα 360 άτομα σε όλη την Ελλάδα.
Για να ενημερωθεί και ο κόσμος για όλες τις δράσεις μπορεί και στο site στο www.praksis.gr, τηλέφωνο στην Οργάνωση εδώ στο 210 – 5205200 που είναι το κεντρικό μας τηλέφωνο ή και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (facebook, twitter).
