Στο στόχαστρο των αμερικανικών αρχών έχει μπει μικρή ελληνική τράπεζα, καθώς ερευνάται εάν έχει οικονομικές συναλλαγές ή άλλες διασυνδέσεις με το Ιράν και οργανώσεις που στηρίζει η Τεχεράνη.
Η υπόθεση έγινε χθες γνωστή μέσα από ανακοίνωση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών και εντάσσεται στην επιχείρηση «Operation Economic Outcast», με την οποία η Ουάσιγκτον προσπαθεί να εντοπίσει τα οικονομικά δίκτυα που ενδεχομένως βοηθούν το Ιράν να παρακάμπτει τις διεθνείς κυρώσεις.
Την έρευνα έχει αναλάβει η Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN), η αμερικανική υπηρεσία που παρακολουθεί ύποπτες κινήσεις χρημάτων και υποθέσεις ξεπλύματος χρήματος, σε συνεργασία με ευρωπαϊκές αρχές, μεταξύ των οποίων και οι ελληνικές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι Αμερικανοί δεν δημοσιοποίησαν ποια είναι η ελληνική τράπεζα, ούτε έχουν ανακοινώσει ότι εντοπίστηκαν παράνομες συναλλαγές. Αυτό σημαίνει ότι, προς το παρόν, μιλάμε για έρευνα και όχι για αποδεδειγμένη εμπλοκή της τράπεζας σε παραβίαση κυρώσεων.
Πάντως το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών έχει ενημερωθεί ήδη για την έρευνα των ΗΠΑ στην μικρή τράπεζα που έχει παραδοσιακά στενή σχέση με την ναυτιλία και η οποία έχει σχετικά πρόσφατα αλλάξει χέρια.
Εφαρμογή της «διοικητικής κλήτευσης»
Εκείνο που κάνει την υπόθεση ιδιαίτερα σοβαρή είναι ότι στη συγκεκριμένη έρευνα η FinCEN χρησιμοποιεί ένα ισχυρό νομικό εργαλείο, το οποίο της επιτρέπει να ζητά τραπεζικά στοιχεία ακόμη και από τράπεζες που βρίσκονται εκτός Ηνωμένων Πολιτειών.
Πρόκειται για τη λεγόμενη διοικητική κλήτευση, βάσει του άρθρου 5318(k) της αμερικανικής νομοθεσίας. Με απλά λόγια, εάν μια ελληνική τράπεζα συνεργάζεται με αμερικανικές τράπεζες για να πραγματοποιεί διεθνείς πληρωμές, οι αμερικανικές αρχές μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να της ζητήσουν πληροφορίες για λογαριασμούς, συναλλαγές, εταιρείες και πρόσωπα που σχετίζονται με την έρευνά τους. Μάλιστα, τα στοιχεία αυτά δεν χρειάζεται να αφορούν αποκλειστικά χρήματα που πέρασαν από τις ΗΠΑ. Μπορούν να αφορούν και λογαριασμούς που τηρούνται στην Ελλάδα ή σε άλλες χώρες.
Το μεγάλο ερώτημα είναι τι θα συμβεί εάν η ελληνική τράπεζα δεν συνεργαστεί. Ο αμερικανικός νόμος προβλέπει πρόστιμο που μπορεί να φτάσει έως τις 50.000 δολάρια για κάθε ημέρα που δεν συμμορφώνεται με μια νόμιμη κλήτευση. Εάν επιβληθεί το ανώτατο ποσό, μέσα σε έναν μήνα το πρόστιμο μπορεί να φτάσει το 1,5 εκατ. δολάρια και μέσα σε δύο μήνες τα 3 εκατ. δολάρια. Δεν πρόκειται, βέβαια, για πρόστιμα που έχουν επιβληθεί ή θα επιβληθούν στην ελληνική τράπεζα, αλλά για τις κυρώσεις που προβλέπει ο νόμος εφόσον υπάρξει μη συμμόρφωση. Η τράπεζα έχει δικαίωμα να προσφύγει σε αμερικανικό δικαστήριο και να ζητήσει να περιοριστεί ή να ακυρωθεί το αίτημα, εάν θεωρεί ότι οι αρχές ζητούν περισσότερα στοιχεία από όσα επιτρέπει η νομοθεσία.
Αλλά και η μερική συνεργασία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα. Εάν, για παράδειγμα, οι Αμερικανοί ζητήσουν στοιχεία για συγκεκριμένες συναλλαγές και η τράπεζα παραδώσει μόνο ορισμένα έγγραφα, αφήνοντας έξω άλλα χωρίς νόμιμη αιτιολογία, υπάρχει κίνδυνος να θεωρηθεί ότι δεν έχει συμμορφωθεί. Αντίθετα, εάν εξηγήσει γιατί δεν μπορεί να παραδώσει ορισμένα στοιχεία, ζητήσει περισσότερο χρόνο ή αμφισβητήσει νόμιμα το αίτημα, η κατάσταση είναι διαφορετική. Το κρίσιμο είναι εάν η τράπεζα ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της και εάν τυχόν ελλείψεις στα στοιχεία που παραδίδει δικαιολογούνται. Το τραπεζικό απόρρητο και οι ευρωπαϊκοί κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων δεν αρκούν από μόνοι τους για να ακυρώσουν μια τέτοια αμερικανική κλήτευση.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα για μια τράπεζα δεν είναι απαραίτητα τα πρόστιμα. Είναι το ενδεχόμενο να χάσει την πρόσβασή της στις αμερικανικές τράπεζες μέσω των οποίων πραγματοποιούνται πολλές διεθνείς συναλλαγές σε δολάρια. Εάν οι αμερικανικές αρχές δώσουν, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, εντολή να διακοπούν αυτές οι συνεργασίες, η ελληνική τράπεζα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες στις πληρωμές προς το εξωτερικό, στις συναλλαγές επιχειρήσεων και στις σχέσεις της με άλλες τράπεζες.
Τέλος, εάν από την έρευνα προκύψουν πραγματικές παραβιάσεις της νομοθεσίας για το ξέπλυμα χρήματος ή των αμερικανικών κυρώσεων, η υπόθεση μπορεί να ανοίξει ακόμη περισσότερο, με πρόσθετες έρευνες και ενδεχομένως πολύ μεγαλύτερα πρόστιμα.
