Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) διαπίστωσε ότι στις περιπτώσεις των γεωργικών ταμείων που τελούν υπό επιμερισμένη διαχείριση και για τα οποία την πρωταρχική ευθύνη φέρουν τα κράτη μέλη, τα ποσοστά ανάκτησης είναι γενικά χαμηλά, αν και με σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ.
Από το 2014 έως το 2022, σε όλους τους τομείς, καταγράφηκαν παράτυπες δαπάνες, δηλαδή ποσά που δαπανήθηκαν κατά παράβαση των κανόνων, συνολικού ύψους 14 δισ. ευρώ. Η ανάκτησή τους αποτελεί βασική συνιστώσα της χρηματοοικονομικής ακεραιότητας και του συστήματος εσωτερικών δικλίδων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Με τον όρο «ανάκτηση» κεφαλαίων της ΕΕ νοείται η διεκδίκηση της επιστροφής μέρους ή του συνόλου των ποσών που καταβλήθηκαν σε φορέα υλοποίησης ή δικαιούχο, ο οποίος στη συνέχεια κρίθηκε ότι δεν είχε συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις που ορίζει η ΕΕ για τη χρηματοδότηση. Ωστόσο, αφότου τα χρήματα καταβληθούν, για την ανάκτησή τους, αν ποτέ γίνει κάτι τέτοιο, ο απαιτούμενος χρόνος είναι υπερβολικός.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο διαπίστωσε ότι συνήθως απαιτούνται 14 με 23 μήνες από την ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτήθηκαν μέχρι την έκδοση του εντάλματος είσπραξης και, στη συνέχεια, άλλοι τρεις με πέντε μήνες μέχρις ότου τα σχετικά ποσά πράγματι επιστραφούν. Μάλιστα, η ΕΕ παραιτείται τελικά από την είσπραξη ποσοστού μεταξύ 1 και 8 % των ποσών αυτών.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 2022, μεταξύ του 2021 και του 2022, το ποσοστό των παράτυπων δαπανών αυξήθηκε από 3 % σε 4,2 % του προϋπολογισμού. Το γεγονός αυτό καθιστά επιτακτικότερη την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της διαδικασίας ανάκτησης. Δεδομένου, ωστόσο, ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαχειρίζεται άμεσα μόλις το 20 % του προϋπολογισμού, η εξάλειψη των σφαλμάτων και η ανάκτηση των σχετικών κονδυλίων δεν είναι εύκολη υπόθεση.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο διαπίστωσε ότι τα σημαντικότερα εμπόδια για την ανάκτηση κεφαλαίων υπό άμεση και έμμεση διαχείριση οφείλονται στον υπερβολικό χρόνο που μεσολαβεί από τη στιγμή του εντοπισμού μιας οικονομικής παρατυπίας και της έκδοσης του εντάλματος είσπραξης. Σημείωσε επίσης ότι, στον τομέα των εξωτερικών δράσεων, οι πληροφορίες σχετικά με τον αντίκτυπο ορισμένων παράτυπων δαπανών είναι ελλιπείς
Η τήρηση των προθεσμιών στον τομέα των εξωτερικών δράσεων
Προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση των προθεσμιών στον τομέα των εξωτερικών δράσεων, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο συνιστά να μειωθεί όχι μόνον ο χρόνος που απαιτείται για τη διαπίστωση της παρατυπίας, αλλά και το διάστημα μέχρι την κίνηση της διαδικασίας ανάκτησης. Για τον σκοπό αυτό, προτείνει να βελτιωθεί ο σχεδιασμός των ελεγκτικών εργασιών και να εξεταστεί η οικονομική επίπτωση των συστημικών παράτυπων δαπανών.
Συνιστά επίσης να επανεισαχθούν τα κίνητρα που ίσχυαν για τα κράτη μέλη κατά τον προηγούμενο κύκλο χρηματοδότησης, με σκοπό την ανάκτηση κονδυλίων στον τομέα της γεωργίας. Ειδικότερα, κατά τον προηγούμενο κύκλο, τα κράτη μέλη υποχρεώθηκαν να επιστρέψουν στον προϋπολογισμό της ΕΕ το ήμισυ των ποσών που δεν είχαν κατορθώσει να ανακτήσουν μέσα σε 4-8 χρόνια.
Τέλος, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο συνιστά στην Κομισιόν να παρέχει σε ετήσια βάση ακριβή και πλήρη στοιχεία σχετικά με τις δαπάνες που έχουν κριθεί παράτυπες και με τα μέτρα που λαμβάνονται για τη διόρθωσή τους, με απώτερο στόχο τη βελτίωση της διαδικασίας.
