Όπως ανέφερε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου ο κ. Βασίλειος Ρεγκούζας, πρόεδρος ΔΣ του ΣΕΣΜΑ, η έρευνα των συμβούλων μάνατζμεντ παρακολουθεί την πορεία της ελληνικής οικονομίας έως τα μέσα του 2016 και προσδιορίζεται από τα εξής:
- Από τη λήξη της πρώτης αξιολόγησης του τρίτου μνημονίου και την καταβολή της δόσης που έχει θετική επίπτωση στο οικονομικό κλίμα και ιδιαίτερα στην επιχειρηματική και καταναλωτική εμπιστοσύνη, στην προσδοκώμενη ταχεία αποκλιμάκωση των capital controls, στην πιο αποφασιστική αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων των τραπεζών και στην αποκατάσταση των θετικών ρυθμών πιστωτικής επέκτασης.
- Από τα αντιαναπτυξιακά δημοσιονομικά μέτρα ύψους 5,4 δισ. ευρώ τα οποία θα έχουν μεγαλύτερες αντιαναπτυξιακές και αντιμεταρρυθμιστικές επιπτώσεις, διότι ευνοούν την ανάπτυξης της παράλληλης οικονομίας και της παράλληλης εργασίας.
- Από την πορεία ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας όπου ειδικότερα σημειώνεται αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής, της απασχόλησης των εξαγωγών αγαθών αλλά και των επενδύσεων, καθώς και στη συνεισφορά του τουρισμού.
- Από το brexit το οποίο εκτιμάται ότι θα αφαιρέσει 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από την αύξηση του ΑΕΠ το 2016.
Με όλα αυτά τα δεδομένα, σύμφωνα με τον κ. Ρεγκούζα, εκτιμάται ότι το ΑΕΠ το 2016 θα είναι οριακά θετικό, περίπου στο 0,4%. Επίσης, τα δημοσιονομικά μέτρα ύψους 5,4 δισ. ευρώ εκτιμάται ότι θα έχουν επίπτωση 1,1% στο ΑΕΠ.
Σύμφωνα με τον κ. Ρεγκούζα, το οικονομικό και το επιχειρηματικό κλίμα θα επηρεαστεί περισσότερο θετικά από τη λήξη της αξιολόγησης και λιγότερο αρνητικά από τα δημοσιονομικά μέτρα.
Προβλέψεις για τα βασικά οικονομικά μεγέθη το επόμενο δωδεκάμηνο
Αναλυτικότερα, η έρευνα κατέγραψε σημαντική βελτίωση των προσδοκιών των συμβούλων μάνατζμεντ για τα βασικά οικονομικά μεγέθη κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2016, τόσο έναντι του προηγούμενου, όσο και έναντι του δευτέρου τριμήνου του 2015. Συγκεκριμένα, ο μέσος όρος του ισοζυγίου «θετικών» - «αρνητικών» απαντήσεων για τα πέντε μεγέθη του GMCCI - Οικονομική Συγκυρία, δηλαδή ρυθμός μεγέθυνσης, ανεργία, ιδιωτικές επενδύσεις, εξαγωγές και ρυθμός μεταβολής του γενικού επιπέδου των τιμών, παρέμενε μεν αρνητικός, αλλά περιορίστηκε στο -4,6%, έναντι -16,8% στο τέλος Μαρτίου 2016 και -32,9% στο τέλος Ιουνίου 2015.
Η άνοδος του δείκτη οφείλεται στη βελτίωση των προσδοκιών για όλα τα μεγέθη που περιλαμβάνει. Εξαίρεση αποτελούν οι εκτιμήσεις για την πορεία των εξαγωγών. Συγκεκριμένα, αναφορικά με τις προβλέψεις για το ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης, η σχετική διαφορά «θετικών» - «αρνητικών» απαντήσεων που καταγράφηκε στο τέλος Ιουνίου περιορίστηκε στο -20,4% από -30,0% που ήταν στο τέλος Μαρτίου. Η βελτίωση ήταν περισσότερο εντυπωσιακή σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο του 2015, όταν η διαφορά ήταν -56,5%. Σημειώνεται ότι η σχετική πλειονότητα των συμβούλων εκτιμά ότι η ύφεση θα γίνει εντονότερη κατά το επόμενο δωδεκάμηνο.
Αντίστοιχη είναι και η εικόνα των προσδοκιών για την ανεργία. Οι προσδοκίες για την οικονομική μεγέθυνση συσχετίζονται με αυτές για την ανεργία, δεδομένου ότι μεγάλο μέρος της οφείλεται στην ανεπαρκή ζήτηση. Έτσι, το «θετικό» - «αρνητικό» ισοζύγιο βελτιώθηκε από -36,0% το πρώτο τρίμηνο σε -10,4% τον Ιούνιο. Ακόμα εντονότερη είναι η βελτίωση σε ετήσια βάση. Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι η πλειονότητα των συμβούλων εκτιμά ότι το επόμενο δωδεκάμηνο το ποσοστό της ανεργίας θα παραμείνει στάσιμο.
Η μεγαλύτερη βελτίωση προσδοκιών κατεγράφη στις ιδιωτικές επενδύσεις παγίου κεφαλαίου. Η διαφορά «θετικών» και «αρνητικών» απαντήσεων εξακολούθησε να είναι αρνητική, αλλά περιορίστηκε στο -8,3% το δεύτερο τρίμηνο του 2016, το χαμηλότερο επίπεδο από το τέλος του 2014. Η περαιτέρω βελτίωση των προσδοκιών αυτών είναι καθοριστική, καθώς οι επενδύσεις αποτελούν σημαντικότατο παράγοντα οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.
Το ποσοστό των συμβούλων που προβλέπει αύξηση εξαγωγών το επόμενο δωδεκάμηνο παρέμεινε μεγαλύτερο από εκείνο που προβλέπει μείωση. Ωστόσο, η διαφορά μειώθηκε από 12,2% στο τέλος Μαρτίου σε μόλις 4,1% το δεύτερο τρίμηνο. Οι περισσότεροι σύμβουλοι προβλέπουν στασιμότητα εξαγωγών. Σημειώνεται ότι η βελτίωση είναι πολύ μεγαλύτερη σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο του 2015, που το ισοζύγιο αισιοδοξίας ήταν αρνητικό. Οι εξελίξεις αυτές σχετίζονται με την πορεία του τουρισμού και των εξαγωγών αγαθών.
Βελτίωση υπήρξε επίσης όσον αφορά στις προβλέψεις για την εξέλιξη του ρυθμού μεταβολής του γενικού επιπέδου των τιμών. Η διαφορά μεταξύ των ποσοστών εκείνων που προβλέπουν αύξησή του και εκείνων που προβλέπουν συνέχιση του αποπληθωρισμού διευρύνθηκε στο 12,2%. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τις τελευταίες εξελίξεις στο μέτωπο των τιμών. Στην πλειονότητά τους πάντως οι σύμβουλοι εξακολουθούν να αναμένουν ότι ο αποπληθωρισμός θα συνεχιστεί και δεν φαίνεται να θεωρούν ότι οι νέοι έμμεσοι φόροι θα επηρεάσουν σημαντικά τις τιμές.
Προβλέψεις για τους παραγωγικούς συντελεστές το επόμενο δωδεκάμηνο
Βελτίωση υπήρξε και όσον αφορά τις προσδοκίες για τους παραγωγικούς συντελεστές κατά το δεύτερο τρίμηνο. Ωστόσο, αυτή υπήρξε πολύ μικρότερη εκείνης που κατεγράφη όσον αφορά το δείκτη GMCCI - Οικονομική Συγκυρία. Συγκεκριμένα, ο μέσος όρος της διαφοράς «θετικών» - «αρνητικών» απαντήσεων για τους παραγωγικούς συντελεστές ήταν -20,2% στο τέλος Ιουνίου, ενώ το προηγούμενο τρίμηνο ήταν -23,6%. Πολύ μεγαλύτερη βελτίωση προκύπτει από τη σύγκριση με το δεύτερο τρίμηνο του 2015, όταν ο δείκτης είχε εκτιμηθεί σε -40,6%.
Βελτίωση υπήρξε σε όλους τους συντελεστές, εξαιρουμένων των δημοσίων υποδομών για τις οποίες επικρατεί περισσότερη απαισιοδοξία. Αναλυτικότερα, οι προσδοκίες για την τάση της αποτελεσματικότητας του ανθρώπινου δυναμικού στην Ελλάδα παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες το δεύτερο τρίμηνο. Η διαφορά «θετικών» και «αρνητικών» απαντήσεων αυξήθηκε ελαφρά από 4,0% σε 4,1%. Μεγάλη βελτίωση όμως υπήρξε έναντι του ίδιου τριμήνου του προηγουμένου έτους. Η μεγάλη πλειονότητα των συμβούλων εξακολουθούν να θεωρούν ότι η αποτελεσματικότητα θα παραμείνει στάσιμη.
Η τάση επιδείνωσης των προσδοκιών για τις δημόσιες υποδομές που είχε ξεκινήσει το προηγούμενο τρίμηνο συνεχίστηκε. Η αρνητική διαφορά «θετικών» - «αρνητικών» απαντήσεων διευρύνθηκε από -28,0% σε -33,3%. Ωστόσο, συγκρινόμενες με το δεύτερο τρίμηνο του 2015, οι προσδοκίες είναι περισσότερο αισιόδοξες. Υπογραμμίζεται επίσης ότι οι μισοί σύμβουλοι εκτιμούν ότι η κατάσταση των δημόσιων υποδομών θα παραμείνει στάσιμη το επόμενο δωδεκάμηνο.
Στον τομέα των προσδοκιών για τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων σημειώθηκε βελτίωση. Το ισοζύγιο «αισιοδοξίας» - «απαισιοδοξίας» παρέμεινε μεν αρνητικό, αλλά η διαφορά περιορίστηκε από -22,0% στο τέλος Μαρτίου σε μόλις -4,2% στο τέλος Ιουνίου. Η εξέλιξη αυτή πιθανώς είναι αποτέλεσμα της ολοκλήρωσης της πρώτης αξιολόγησης του προγράμματος και των θετικών αλλαγών που είχε για το τραπεζικό σύστημα.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα που προκύπτει για την ελληνική επιχειρηματικότητα το επόμενο δωδεκάμηνο. Η απαισιοδοξία περιορίστηκε το δεύτερο τρίμηνο του 2016, τόσο σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, αλλά πολύ περισσότερο σε σχέση με το ίδιο τρίμηνο του 2015.
Βελτίωση καταγράφηκε στις προσδοκίες για το θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο κατά το επόμενο δωδεκάμηνο. Η διαφορά «θετικών» - «αρνητικών» προσδοκιών μειώθηκε ελαφρά από -34,0% το πρώτο τρίμηνο σε -32,7% το δεύτερο. Σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο του 2015 η καταγραφόμενη βελτίωση ήταν σημαντικότερη.
Οι ανασχετικοί παράγοντες στην επιχειρηματική δράση
Τα δύο σημαντικότερα προσκόμματα συνδέονται με τη φορολογία. Το μεγαλύτερο παραμένει η μεταβλητότητα του φορολογικού συστήματος. Ακολουθεί με ίσο σχεδόν σκορ η υψηλή φορολογία. Τρίτες στην κατάταξη των προσκομμάτων είναι οι δυσκολίες χρηματοδότησης που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις και οι οποίες αντικατοπτρίζουν τα προβλήματα του τραπεζικού συστήματος και τις απαισιόδοξες επιχειρηματικές προσδοκίες που δυσχεραίνουν την εύρεση ιδίων κεφαλαίων.
Τα υπόλοιπα εμπόδια με σκορ μεγαλύτερο του 4, σε κλίμακα 1-5, προέρχονται από τη λειτουργία του κράτους. Πρόκειται για την ασυνέχεια της λειτουργίας του κρατικού μηχανισμού, τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, το σύστημα απονομής δικαιοσύνης και τη χαμηλή παραγωγικότητα του κράτους στην παραγωγή δημόσιων αγαθών. Από την άλλη πλευρά, οι ελλείψεις σε καταλλήλως εκπαιδευμένο προσωπικό εξακολουθούν να μη δημιουργούν σημαντικές δυσκολίες στην επιχειρηματική δράση.
