«Μπορεί να επιτραπεί η είσοδος τόσων ανθρώπων σε ένα κτήριο 1.500 ετών; Τι θα συμβεί αν δεν κλείσει; Φυσικά και δεν μπορεί να επιτραπεί η είσοδος. Γι’ αυτό πρέπει να κλείσει και να αποκατασταθεί. Αέναη αποκατάσταση. Αν είναι έξυπνοι, θα την κλείσουν. Αν δεν κλείσει θα καταρρεύσει», τόνισε ρητά και κατηγορηματικά ο τούρκος ιστορικός.
Ο Ιλμπέρ Ορταϊλί, σε άρθρο του στην εφημερίδα Hurriyet στις 17 Σεπτεμβρίου, είχε εκφράσει για ακόμη μια φορά την ανησυχία του για τις φθορές που έχουν προκληθεί στο μνημείο από τη μετατροπή του σε τέμενος, επισημαίνοντας ότι η Αγία Σοφία πρέπει να κλείσει για ορισμένο χρονικό διάστημα ώστε να γίνουν εργασίες αποκατάστασης. Μάλιστα, σημείωνε ότι θεωρεί καταστροφική την ετήσια είσοδο σε αυτήν τριών εκατομμυρίων προσκυνητών, πέραν του αριθμού των τουριστών.
«Η Αγία Σοφία δεν είναι ένας δρόμος από τον οποίο όλοι μπορούν να περάσουν ελαφρά τη καρδία, καθώς τα υπόγεια κτίσματα, και οι κατασκευές για τη διασφάλιση της ροής των υδάτων, των αποβλήτων, η υγρασία αλλά και το σύστημα εξαερισμού δεν είναι τόσο ανθεκτικά στην παρουσία τόσο πολυάριθμων επισκεπτών και πρέπει να επισκευαστούν, να καθαριστούν και να αποκατασταθούν επειγόντως. Πρόκειται για μια συνεχή διαδικασία που αφορά το ίδιο το κτήριο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Κατά τον καθηγητή, ακόμα και ο αριθμός των 20-30 χιλιάδων ανθρώπων ετησίως, από επιστήμονες, ιστορικούς, αρχαιολόγους, εκπρόσωπους της μουσουλμανικής θρησκείας, πολιτικούς και δημόσιους λειτουργούς θα μπορούσε να θεωρηθεί υπερβολικός για την αντοχή του μνημείου.
