Η 14χρονη Αλόντρα Σαλίνας ετοιμαζόταν να επιστρέψει στο σχολείο για πρώτη φορά μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων – όμως δεν θα ξανακαθόταν ποτέ στο θρανίο της. Σύμφωνα με την αστυνομία, ανταποκρίθηκε σε μια αγγελία στο Snapchat για την αγορά μπλε χαπιών σε προσφορά. Τελικά, επρόκειτο για το οπιοειδές φαιντανύλη. Το επόμενο πρωί, η μητέρα της δεν θα κατάφερνε ποτέ να την ξυπνήσει.
Ο 17χρονος Ζάκαρι Ντίντιερ περίμενε απαντήσεις στις αιτήσεις του σε διάφορα πανεπιστήμια, όταν πέθανε από φάρμακα που υποτίθεται ότι ήταν Percocet. Ο Σάμι Μπέρμαν Τσάπμαν, ένας 16χρονος άριστος μαθητής, πέθανε στο κρεβάτι του, παίρνοντας ένα χάπι που πίστευε ότι ήταν Xanax.
Οι τραγωδίες αυτές δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά. Οι ΗΠΑ βιώνουν έκρηξη στους θανάτους εφήβων από ναρκωτικά, με τους ειδικούς να αποδίδουν το φαινόμενο σε χάπια που πωλούνται στα κοινωνικά δίκτυα ως διάφοροι τύποι φαρμάκων, όμως στην πραγματικότητα περιέχουν το ισχυρό οπιοειδές φαιντανύλη. Ορισμένες φορές, οι πωλητές της ουσίας την παραδίδουν στα ίδια τα σπίτια των παιδιών.
Εκτόξευση των θανάτων
Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία παρουσιάζουν τεράστια αύξηση των θανάτων από ναρκωτικά στη διάρκεια της πανδημίας, που ξεπέρασαν τους 93.000 στη διάρκεια του 2020 – ήταν, δηλαδή, 32% περισσότεροι σε σχέση με το 2019. Όμως η αύξηση δεν ήταν πουθενά πιο ραγδαία από ό,τι στην ηλικιακή ομάδα των νέων κάτω των 24 ετών, σύμφωνα με ανάλυση του Guardian επί των ομοσπονδιακών στοιχείων για το 2020.
Στη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα, οι ακούσιοι θάνατοι από ναρκωτικά αυξήθηκαν κατά 50% μέσα σε έναν μόλις χρόνο, κόβοντας το νήμα σε 7.337 νέους ανθρώπους εντός του 2020. Οι ειδικοί αναφέρουν ότι μεγάλο μέρος αυτής της αύξησης μπορεί να αποδοθεί στις μεγάλες ποσότητες φαιντανύλης που κυκλοφορούν στις ΗΠΑ.
Στην Καλιφόρνια, όπου οι θάνατοι από φαιντανύλη ήταν σπάνιοι πριν από μόλις πέντε χρόνια, πλέον ένας νέος κάτω των 24 ετών πεθαίνει κάθε 12 ώρες σύμφωνα με ανάλυση του Guardian επί των πολιτειακών δεδομένων για τον Ιούνιο του 2021. Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 1000% σε σχέση με το 2018, σύμφωνα με δεδομένα της υπηρεσίας δημόσιας υγείας της Καλιφόρνια για τους θανάτους από υπερβολική δόση.
Η φαιντανύλη είναι ένα φθηνό, συνθετικό οπιοειδές, έως και 100 φορές ισχυρότερο από την ηρωίνη, που, όπως λένε οι ομοσπονδιακές αρχές, αναμειγνύεται με ουσίες πέραν των «παραδοσιακών» ναρκωτικών, όπως η ηρωίνη, η κοκαΐνη, η μεθαμφεταμίνη και η μαριχουάνα: μετατρέπεται σε εκατομμύρια χάπια, με πανομοιότυπη εμφάνιση με εκείνη κλασικών φαρμάκων.
Όμως η ισχύς αυτών των πλαστών χαπιών έχει τεράστιες διακυμάνσεις. Ομοσπονδιακοί πράκτορες έχουν κατασχέσει σχεδόν 10 εκατομμύρια τέτοια χάπια στο πρώτο εννιάμηνο του 2021 περισσότερα από ότι στο σύνολο των δύο προηγούμενων ετών. Και τα τεστ που πραγματοποίησαν για να διαπιστώσουν από τι αποτελούνται, έδειξαν ότι δύο στα πέντε πλαστά χάπια περιέχουν αρκετή φαιντανύληώστε να αποδειχθούν θανατηφόρα, σύμφωνα με την Υπηρεσία Δίωξης Ναρκωτικών (DEA).
Το αγοράζουν μέσω social media
Την ίδια στιγμή, οι ειδικοί σημειώνουν ότι η διακίνηση ναρκωτικών δεν πραγματοποιείται πια σε σκοτεινά σοκάκια και γωνίες αλλά στα κοινωνικά δίκτυα, διευκολύνοντας τους νέους να αγοράσουν αυτό που πιστεύουν ότι είναι Xanax, Percocet ή Oxycodone από την άνεση των δωματίων τους.
«Δεν πρόκειται για θανάτους από υπερβολική δόση, αλλά για δηλητηριάσεις», υποστηρίζει μιλώντας στον Guardian ο Σαμπίρ Σαφντάρ, διευθυντής της Συνεργασίας για Ασφαλή Φάρμακα, μιας μη-κερδοσκοπικής οργάνωσης που μάχεται ενάντια στα πλαστά φάρμακα. «Κανείς δεν θα πεθάνει αν πάρει ένα Xanax. Κανείς δεν θα πεθάνει αν πάρει μόνο ένα Percocet. Πρόκειται για ψεύτικα χάπια».
Ο συγγραφέας Σαμ Κινόνες, που παρακολουθεί την άνοδο της φαιντανύλης στο βιβλίο του The Least of Us: True Tales of America and Hope in the Time of Fentanyl and Meth, σημειώνει ότι οι απίθανες ποσότητες που έχουν πλημμυρίσει τη χώρα, συνεπάγονται ότι «οι εποχές της χρήσης ναρκωτικών για ψυχαγωγία έχουν τελειώσει».
