Η έρευνα για τα βλαστοκύτταρα επεκτείνεται πέρα από τα γήινα όρια. Επιστήμονες από το Ιατρικό Κέντρο Cedars-Sinai στην Καλιφόρνια συνεργάστηκαν με την ιδιωτική εταιρεία Axiom Space για να παραγάγουν βλαστοκύτταρα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
Πρόκειται για την πρώτη διερευνητική προσπάθεια ανάπτυξης αυτών των κυττάρων πιο αποτελεσματικά σε περιβάλλον μικροβαρύτητας. Το αρχικό φορτίο που απαιτείται για τα σχετικά πειράματα διάρκειας δύο ετών θα παραδοθεί μέσω της διαστημικής πτήσης Axiom Mission 2, η οποία θα εκτοξευτεί στις αρχές του επόμενου μήνα.
Τα βλαστοκύτταρα θεωρούνται ως τα δομικά στοιχεία της ζωής. Αμέσως μετά τη δημιουργία του εμβρύου, αυτά τα κύτταρα αρχίζουν να διαιρούνται και στη συνέχεια να ωριμάζουν και να διαφοροποιούνται σε κάθε άλλο είδος κυττάρου και κατ’ επέκταση οργάνου του ανθρώπινου σώματος. Καθώς γερνάμε, συνεχίζουν να αναπληρώνουν διάφορους τύπους κυττάρων, βοηθώντας μας να θεραπευόμαστε από τραυματισμούς και ασθένειες.
Οι επιστήμονες έχουν ήδη μάθει πώς να εξάγουν και να μεταμοσχεύουν ορισμένα βλαστοκύτταρα για να βοηθούν τους ανθρώπους να αναρρώνουν από παθήσεις όπως η λευχαιμία. Αλλά ελπίζουν ότι η αναζωογονητική δυνατότητα των βλαστοκυττάρων θα τους επιτρέψει μια μέρα να αντιμετωπίσουν μια μεγάλη ποικιλία προβλημάτων υγείας.
Ωστόσο, επί του παρόντος βρισκόμαστε ακόμη στα αρχικά στάδια της θεραπείας με βλαστοκύτταρα και εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά εμπόδια για να εξελιχθεί σε μια ιατρική πρακτική ρουτίνας. Ένα από αυτά τα εμπόδια είναι οι πόροι που χρειάζονται συνήθως για να αναπτυχθεί μια υγιής και αρκετά μεγάλη σειρά βλαστοκυττάρων στο εργαστήριο.
Wikimedia commons
Τα τελευταία χρόνια, ορισμένοι επιστήμονες υποστήριξαν ότι το διαστημικό περιβάλλον θα μπορούσε να βοηθήσει στο συγκεκριμένο πρόβλημα. Κάποιες έρευνες έχουν προτείνει ότι το περιβάλλον μικροβαρύτητας του Διαστήματος ταιριάζει καλύτερα με τις συνθήκες στις οποίες αναπτύσσονται φυσικά τα βλαστοκύτταρα συγκριτικά με τις συνθήκες ενός τυπικού εργαστηρίου. Μια ελπίδα είναι ότι τα βλαστοκύτταρα που θα αναπτυχθούν στο διάστημα θα είναι ευκολότερα στην παραγωγή και πιθανώς ακόμη πιο υγιή από εκείνα που αναπτύσσονται στη Γη.
«Το να δούμε απλώς πώς μεγαλώνουν στο διάστημα μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα την εσωτερική τους λειτουργία, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου με τον οποίο μπορούν να γίνουν καρκινικά», λένε οι επιστήμονες.
Μεταξύ των πολλών ερευνητών που μελετούν τα βλαστοκύτταρα στο διάστημα είναι μια ομάδα στο Cedars-Sinai στην Καλιφόρνια. Αυτοί και άλλοι επιστήμονες έχουν στείλει στο παρελθόν δείγματα βλαστοκυττάρων στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό για σύντομες χρονικές περιόδους, συμπεριλαμβανομένων των επαγόμενων πολυδύναμων βλαστοκυττάρων (iPSCs), τα οποία προέρχονται από ενήλικα κύτταρα, τα οποία μπορούν στη συνέχεια να μετατραπούν σε οποιοδήποτε άλλο κύτταρο.
Τώρα φαίνεται πως διευρύνουν τις φιλοδοξίες τους επιδιώκοντας ένα νέο επίτευγμα: τη δημιουργία iPSC από την αρχή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
«Είναι η πρώτη φορά που επαγόμενα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα θα αναπτυχθούν εξ ολοκλήρου στο διάστημα», είπε στο Gizmodo ο βιολόγος Arun Sharma, ένας από τους κύριους ερευνητές του έργου και ειδικός στα βλαστοκύτταρα στο Ιατρικό Κέντρο Cedars-Sinai. «Αυτά τα κύτταρα είναι πολύ ισχυρά επειδή μπορούν να δημιουργηθούν από ένα μικρό δείγμα δέρματος ή αίματος μέσα από μια διαδικασία που ονομάζεται «επαναπρογραμματισμός» που διαρκεί μερικές εβδομάδες».
Η έρευνα της ομάδας χρηματοδοτείται από τη NASA, αλλά τα υλικά της θα μεταφερθούν με το Axiom Mission 2 (Ax-2), τη δεύτερη πτήση προς τον ISS που πραγματοποιεί η εταιρεία με έδρα το Τέξας, στις 9 Μαΐου. Το Axiom επιδεικνύει μια σημαντική παρουσία στα διαστημικά ταξίδια. Τον περασμένο Απρίλιο, η Axiom Mission 1 έγινε η πρώτη πλήρως ιδιωτική διαστημική πτήση προς τον ISS. Η NASA επέλεξε επίσης την εταιρεία ως έναν από τους εταίρους της στη δημιουργία της επόμενης γενιάς διαστημικών στολών που προορίζονται για την επιστροφή του ανθρώπου στη Σελήνη. Και η εταιρεία σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει το Ax-2 και τις μελλοντικές αποστολές ως σκαλοπάτι για τον απώτερο στόχο της: τη δημιουργία του πρώτου πραγματικά εμπορευματοποιημένου διαστημικού σταθμού, που προορίζεται ως διάδοχος του ISS.
Όσο για την ομάδα Cedars-Sinai, αυτή θα είναι η πρώτη από τις τρεις αποστολές της που έχουν προγραμματιστεί για τα επόμενα δύο χρόνια. Στην πορεία, οι επιστήμονες θα εξετάσουν εάν οι διαστημικές πτήσεις αλλάζουν ή ενισχύουν τον επαναπρογραμματισμό/παραγωγή των iPSC, καθώς και την ικανότητά τους να διαιρούνται και να διαφοροποιούνται μόλις γεννηθούν. Και αν αυτά και άλλα πειράματα που σχετίζονται με τα βλαστοκύτταρα αποδειχθούν καρποφόρα, τότε το διάστημα θα μπορούσε κάλλιστα να γίνει ένα κρίσιμο μέρος αυτού του αναπτυσσόμενου ερευνητικού πεδίου.
«Εάν πετύχουμε να δείξουμε ότι τα βλαστοκύτταρα μπορούν να αναπτυχθούν ή να παραχθούν καλύτερα στην τροχιά, μπορεί να είμαστε σε θέση να κλιμακώσουμε την παραγωγή μας για περαιτέρω ακαδημαϊκές και εμπορικές/βιομηχανικές εφαρμογές», κατέληξε ο Sharma.
