Η πανδημία όχι μόνο αποθάρρυνε την πρόσβαση στις μονάδες υγειονομικής περίθαλψης, αλλά και τους εμβολιασμούς.
«Άμεση απειλή σε κάθε περιοχή του κόσμου»
Ως αποτέλεσμα, με την εκπνοή του χρόνου, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) προσδιορίζει την ιλαρά ως «άμεση απειλή σε κάθε περιοχή του κόσμου», αναφέροντας έναν αριθμό ρεκόρ -σχεδόν 40 εκατομμυρίων παιδιών-να έχουν χάσει τουλάχιστον μία δόση εμβολίου ιλαράς το 2021.
Τί ειναι η Ιλαρά
Η ιλαρά είναι μια ιογενής ασθένεια του αναπνευστικού με μετάδοση παρόμοια με της COVID, κυρίως αερογενώς από άτομο σε άτομο με σταγονίδια και σπανιότερα με αντικείμενα που μολύνθηκαν πολύ πρόσφατα από ρινικές και φαρυγγικές εκκρίσεις.
Η μόλυνση σε ήπιες περιπτώσεις προκαλεί εξάνθημα και πυρετό, αλλά σε πιο σοβαρές μπορεί να περιλαμβάνει εγκεφαλίτιδα (πρήξιμο εγκεφάλου), τύφλωση και πνευμονία. Ετησίως καταγράφονται παγκοσμίως περίπου 9 εκατομμύρια κρούσματα και 128.000 θάνατοι.
Το εμβόλιο για την Ιλαρά
Το εμβόλιο της ιλαράς, το οποίο μπορεί να χορηγηθεί μόνο του ή σε συνδυασμό με άλλα εμβόλια όπως της παρωτίτιδας και της ερυθράς (το συνδυαστικό εμβόλιο MMR), είναι πολύ αποτελεσματικό.
Οι περισσότερες χώρες έχουν ένα πρόγραμμα εμβολιασμού δύο δόσεων, με την πρώτη δόση να χορηγείται συνήθως σε ηλικία 12 μηνών και τη δεύτερη όταν το παιδί γίνει τεσσάρων ετών. Η ιλαρά είναι μια από τις νόσους «που προλαμβάνονται με εμβόλιο», καθώς το πρόγραμμα των δύο δόσεων παρέχει περίπου 99% προστασία από τη μόλυνση.
«1 στους 10 που νοσούν από ιλαρά, πεθαίνει»
Στις αναπτυσσόμενες χώρες με χαμηλό ποσοστό εμβολιασμού ο 1 στους 10 που νοσούν από ιλαρά, πεθαίνει. Στις ανεπτυγμένες χώρες, οι θάνατοι μη εμβολιασμένων ατόμων υπολογίζονται περίπου 1 στα 1.000-5.000 κρούσματα.
Σε ζώνες συγκρούσεων και μεταξύ των προσφυγικών πληθυσμών η παρουσία νέων κρουσμάτων της ασθένειας μπορεί να προληφθεί με εμβόλια. Προβλήματα όπως ο υποσιτισμός αυξάνουν σημαντικά τους κινδύνους σοβαρών ασθενειών και οι μολυσματικές ασθένειες του αναπνευστικού προκαλούν τεράστια ανησυχία για τις ανθρωπιστικές ομάδες που υποστηρίζουν ευάλωτους πληθυσμούς όπως είναι οι Ουκρανοί πρόσφυγες.
Η ιλαρά είναι απίστευτα μολυσματική
Ο βασικός αριθμός αναπαραγωγής του ιού (R0) δηλαδή, πόσα άτομα κατά μέσο όρο θα μολύνει ένα μολυσμένο άτομο σε έναν ευαίσθητο πληθυσμό, εκτιμάται ότι είναι μεταξύ 12 και 18-συγκριτικά με το R0 της παραλλαγής της όμικρον της COVID που είναι γύρω στο 8,2.
Το ποσοστό ενός πληθυσμού που χρειάζεται να εμβολιαστεί για να διατηρήσει τις επιδημίες υπό έλεγχο και να ελαχιστοποιήσει την περαιτέρω μετάδοση σε μια κοινότητα είναι γνωστό ως ανοσία αγέλης (HIT).
Για την ιλαρά, η εμβολιαστική κάλυψη κατά 95% θεωρείται τυπικά ως ο μαγικός αριθμός HIT.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου βρίσκεται κάτω από αυτό το όριο, με την παγκόσμια κάλυψη να βρίσκεται περίπου στο 71% για δύο δόσεις και στο 81% για τη μία. Στο Ηνωμένο Βασίλειο τα στοιχεία 2021-2022 δείχνουν ότι το 89% των παιδιών είχε λάβει μόνο μία δόση του εμβολίου ιλαράς.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στη μείωση των θανάτων από όλες τις αιτίες σε παιδιά κάτω των πέντε ετών. Ενδεικτικά, οι ετήσιοι θάνατοι μειώθηκαν από 12,5 εκατομμύρια το 1990 σε 5,2 εκατομμύρια το 2019.
Ωστόσο, η χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη θα μπορούσε να αναστρέψει αυτά τα νούμερα.
«Ακόμα κι αν τα παιδιά επιβιώσουν από την ιλαρά, υπάρχει πιθανότητα μακροχρόνιας βλάβης στο ανοσοποιητικό»
Ακόμα κι αν τα παιδιά επιβιώσουν από την ιλαρά, υπάρχει πιθανότητα μακροχρόνιας βλάβης στο ανοσοποιητικό τους σύστημα, που περιγράφεται ως «μορφή ανοσολογικής αμνησίας». Έρευνες δείχνουν ότι σε μη εμβολιασμένους πληθυσμούς, ένα σοβαρό κρούσμα ιλαράς έχει ως αποτέλεσμα μια μέση απώλεια 40% των αντισωμάτων που κανονικά θα αναγνώριζαν τα μικρόβια. Μετά από ένα ήπιο κρούσμα ιλαράς, τα μη εμβολιασμένα παιδιά χάνουν το 33% αυτών των αντισωμάτων. Συγκριτικά, οι μετρήσεις σε υγιείς πληθυσμούς ελέγχου δείχνουν απώλεια αντισωμάτων 10% σε παρόμοια ή μεγαλύτερη διάρκεια.
Οι αντιεμβολιαστές, η ψευδοεπιστήμη και η παραπληροφόρηση έχουν οδηγήσει σε ψευδείς φήμες και τρομακτικές ιστορίες.
Η παραπληροφόρηση από την έναρξη της πανδημίας της COVID είναι εκτεταμένη και υπάρχει κίνδυνος να μεταφραστεί περαιτέρω σε μεγαλύτερα ποσοστά δισταγμού και άρνησης εμβολιασμού για συνήθη ανοσοποίηση.
Η ιλαρά εξαπλώνεται εύκολα και είναι μια σοβαρή λοίμωξη με βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους κινδύνους σε μη εμβολιασμένους πληθυσμούς. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη για εκστρατείες ανοσοποίησης, για ολοένα και μεγαλύτερη προστασία από ασθένειες που μπορούν να προληφθούν με εμβόλια σε όλο τον κόσμο.
Η ανάγκη είναι ιδιαίτερα επιτακτική για τις αναπτυσσόμενες χώρες και για ευάλωτους πληθυσμούς, όπως είναι οι πρόσφυγες και οι άνθρωποι που ζουν σε περιοχές συγκρούσεων.
