Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν επιτάχυνε άθελά του την «πράσινη» μετάβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον πόλεμό του στην Ουκρανία. Το μπλοκ των 27 εθνών μείωσε την εξάρτησή του από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα και αύξησε τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας τον περασμένο χρόνο, δήλωσε, σύμφωνα με το Associated Press την περασμένη Τρίτη ο Φρανς Τίμερμανς.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταλαβαίνει τώρα ότι η ενεργειακή μας κυριαρχία, μπορεί να αυξηθεί μόνο μέσω των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, επειδή έχουμε πολύ λίγο φυσικό αέριο και δεν έχουμε σχεδόν καθόλου άνθρακα και πετρέλαιο», είπε.
Μιλώντας στο Associated Press με αφορμή την επέτειο ενός έτους από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ο Τίμερμανς είπε ότι ο Πούτιν υποτίμησε εντελώς την ανθεκτικότητα της ΕΕ όταν η Μόσχα διέκοψε τις περισσότερες ροές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη εν μέσω του πολέμου-μια στρατηγική που οι Ευρωπαίοι ηγέτες χαρακτήρισαν ενεργειακό εκβιασμό.
«Περηφανευόταν δημόσια ότι αυτό το χειμώνα οι Ευρωπαίοι θα πάγωναν και θα πεινούσαν», είπε ο Τίμερμανς. «Λοιπόν, ούτε παγώσαμε ούτε πεινάσαμε επειδή η παραγωγή τροφίμων μας ήταν σε υψηλά επίπεδα. Δεν υπήρχαν ελλείψεις. Αναφορικά με την ενέργειά μας, βεβαιωθήκαμε ότι αυτό το όπλο δεν χρησιμοποιήθηκε με τόσο αποτελεσματικό τρόπο».
Ο πόλεμος, ωστόσο, πυροδότησε μια κρίση των τιμών της ενέργειας στην ΕΕ που έστειλε τους λογαριασμούς των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων στο ταβάνι. «Ως ευρωπαίοι πολίτες υποχρεωθήκαμε να υποστούμε το βάρος των χειρισμών του», πρόσθεσε ο Τίμερμανς. «αλλά δεν μας δίχασε και σίγουρα δεν μας γονάτισε».
Ως απάντηση στις μειωμένες προμήθειες ρωσικής ενέργειας, η ΕΕ εισήγαγε πέρυσι αντίμετρα που περιλάμβαναν την έναρξη ενός προγράμματος σχεδόν 300 δισεκατομμυρίων ευρώ για την προώθηση της αποδοτικότερης χρήσης καυσίμων και την ταχύτερη διάδοση της ανανεώσιμης ενέργειας.
Η ΕΕ έκανε επίσης εμπάργκο στον ρωσικό άνθρακα και το πετρέλαιο, συνοδευόμενο από επιβολή ανώτατου ορίου τιμών στις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου. Επιπλέον, διαφοροποίησε τις πηγές ενέργειας της με τη σύναψη συμφωνιών για υγροποιημένο φυσικό αέριο για να αντισταθμίσει την απώλεια ρωσικού φυσικού αερίου και για να γεμίσει τα αποθέματά της για το χειμώνα, μειώνοντας παράλληλα τη χρήση φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Καθώς ο Πούτιν συνεχίζει να δικαιολογεί την εισβολή του στην Ουκρανία κατηγορώντας τις δυτικές χώρες ότι απειλούν τη Ρωσία, ο Τίμερμανς εκτιμά ότι η χρήση της ενέργειας από τον Ρώσο ηγέτη ως όπλο απέτυχε. Τον Ιανουάριο, οι τιμές του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά επέστρεψαν στα προπολεμικά τους επίπεδα.
«Χάνει πολλά έσοδα εξαιτίας αυτού», είπε ο Timmermans. «Πουλάει το πετρέλαιο του και μειώνει τις τιμές στην Ινδία και την Κίνα. Πρέπει να μειώσει την πώληση του φυσικού αερίου. Σκέφτηκε ότι θα μπορούσε να το χρησιμοποιήσει ως όπλο. Αλλά το όπλο πολύ γρήγορα στράφηκε εναντίον του».
Ορισμένες χώρες μέλη της ΕΕ μείωσαν την κατανάλωση φυσικού αερίου κατά περισσότερο από 20% φέτος, είπε ο Timmermans. Ο πόλεμος «αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με την ενέργεια και μας βοηθά να καταλάβουμε ότι πρέπει να κινηθούμε πιο γρήγορα όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η κατανάλωση φυσικού αερίου στην ΕΕ μειώθηκε κατά 19,3% την περίοδο Αυγούστου 2022-Ιανουαρίου 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση φυσικού αερίου για τους ίδιους μήνες μεταξύ 2017 και 2022.
Για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ να γίνει κλιματικά ουδέτερη έως το 2050, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει έναν στόχο 45% ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα του ευρωπαϊκού μπλοκ έως το 2030, καθώς οι χώρες προσβλέπουν στην αιολική και ηλιακή ενέργεια για να ενισχύσουν την ενεργειακή τους ασφάλεια.
Σύμφωνα με μια ανασκόπηση της παγκόσμιας ενεργειακής δεξαμενής σκέψης Ember, «μια μαζική αύξηση της καθαρής ενέργειας είναι καθ' οδόν» στην Ευρώπη. Η αιολική και η ηλιακή ενέργεια το 2022 παρήγαγαν το ποσοστό ρεκόρ του 22% της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη και για πρώτη φορά ξεπέρασαν το φυσικό αέριο, το οποίο αντιπροσώπευε το 20%, ενώ η ενέργεια από άνθρακα αντιπροσώπευε το 16%.
«Έχουμε μια μοναδική ευκαιρία να κινηθούμε προς καθαρές τεχνολογίες που δεν θα έχουν εκπομπές και που θα είναι κυκλικές, ώστε να μην χρειάζεται να ανακαλύπτουμε πρωτογενή υλικά», είπε ο Timmermans. «Αν κινηθούμε προς αυτή την κατεύθυνση, η “καθαρή” ανάπτυξη είναι εφικτή. Είμαι αισιόδοξος για τις δυνατότητες αυτού, αλλά πρέπει να κινηθούμε πιο γρήγορα από ό,τι προχωράμε τώρα».
Ο Τίμερμανς επέμεινε ότι ο χρόνος τελειώνει για τη διατήρηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Αυτός ο στόχος, που τέθηκε στη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα του 2015, εμφανίζεται όλο και πιο αμφίβολος καθώς οι θερμοκρασίες έχουν ήδη αυξηθεί κατά περισσότερο από 1,1 C.
«Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι πολιτικές μας θα μας κρατήσουν πολύ κάτω από 2 βαθμούς την αύξηση της θερμοκρασίας», πρόσθεσε. «Αν συνεχίσουμε με τις σημερινές πολιτικές, θα υπερβούμε τους 2 βαθμούς και θα βρεθούμε σε εντελώς διαφορετική περιοχή».
