Την έντονη ανησυχία του εκφράζει ο Συνήγορος του Πολίτη σχετικά με την τροπολογία που προβλέπει την τρίμηνη αναστολή υποβολής αιτήσεων ασύλου από άτομα που εισέρχονται παράνομα στη χώρα μέσω θαλάσσιων οδών από τη Βόρεια Αφρική.
Σε υπόμνημά του προς τον Πρόεδρο της Βουλής και αρμόδιους υπουργούς, η Ανεξάρτητη Αρχή επισημαίνει ότι το επίμαχο μέτρο, το οποίο εντάσσεται σε τροπολογία του Υπουργείου Ανάπτυξης, δεν συνάδει με τις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς και ενωσιακού δικαίου περί διεθνούς προστασίας.
Όπως αναφέρεται στο υπόμνημα, η σχεδιαζόμενη πρακτική επιστροφής ατόμων χωρίς προηγούμενη καταγραφή, αξιολόγηση των αιτημάτων και παροχή δυνατότητας πρόσβασης στη διαδικασία ασύλου, αντιβαίνει στην αρχή της μη επαναπροώθησης (non refoulement) και στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Παρότι η αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας επικαλείται κατάσταση ανάγκης και κίνδυνο «εργαλειοποίησης» των μεταναστευτικών ροών, ο Συνήγορος του Πολίτη υπογραμμίζει ότι ακόμη και στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο –το Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση που θα τεθεί σε ισχύ από τον Ιούλιο του 2026– δεν προβλέπεται αναστολή της πρόσβασης στη διαδικασία, αλλά μόνο ταχεία επεξεργασία των αιτήσεων και παράταση των προθεσμιών.
Η Αρχή σημειώνει επίσης ότι η Υπηρεσία Ασύλου είναι η μόνη αρμόδια να κρίνει το παραδεκτό και το βάσιμο κάθε αιτήματος διεθνούς προστασίας και να αξιολογεί αν η απομάκρυνση προς τρίτη χώρα διασφαλίζει τις εγγυήσεις που απαιτούνται. Επομένως, η ρύθμιση που προβλέπει μαζικές επιστροφές χωρίς κρίση παραβιάζει τις υποχρεώσεις της Ελλάδας. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι ανάλογη ρύθμιση είχε επιχειρηθεί και το 2020 μέσω Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, με καταγεγραμμένες τότε περιπτώσεις αλλοδαπών που έχρηζαν διεθνούς προστασίας και κινδύνευαν με επαναπροώθηση.
Σε σχέση με την Κρήτη, όπου παρατηρείται έξαρση αφίξεων με αύξηση 320% το πρώτο εξάμηνο του 2025, ο Συνήγορος θεωρεί θετική την εξαγγελία για δημιουργία Κέντρου Πρώτης Υποδοχής στο νησί, ενώ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις συνθήκες προσωρινής διαμονής που επικρατούν σήμερα, κάνοντας λόγο για απουσία βασικών υποδομών και ενδεχόμενο κοινωνικών εντάσεων. Τονίζει δε την ανάγκη άμεσης ενίσχυσης των δυνάμεων ασφαλείας και της διασφάλισης αξιοπρεπών συνθηκών φιλοξενίας και ειδικής φροντίδας για ευάλωτες ομάδες.
Καταλήγοντας, η Ανεξάρτητη Αρχή προειδοποιεί για τον κίνδυνο σοβαρών αποκλίσεων από τον πυρήνα του κράτους δικαίου και των ευρωπαϊκών αξιών, επισημαίνοντας ότι η αντιμετώπιση μεταναστευτικών κρίσεων δεν μπορεί να βασίζεται σε παρακάμψεις θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Δείτε αναλυτικά ΕΔΩ την ένσταση από τον Συνήγορο του Πολίτη.
