Ο φυσικός ηγέτης του ΠΑΣΟΚ, Ανδρέας Παπανδρέου βρίσκεται για δεύτερο μήνα στο Ωνάσειο. Η κυβέρνησή του μοιάζει να βρίσκεται σε αποσύνθεση, με όλη την προσοχή να συγκεντρώνεται στην περίφημη «τέντα» του Ωνασείου όπου είχαν «κατασκηνώσει» οι δημοσιογράφοι που κάλυπταν την ειδησεογραφία γύρω από την υγεία του πρωθυπουργού της χώρας.
Σε λιγότερο πολυσύχναστα εκείνο τον καιρό μέρη, σε «πράσινα» πολιτικά γραφεία αλλά και στη Βουλή, η μάχη της διαδοχής του έχει ήδη φουντώσει για τα καλά.
Οι 3 + 1 «μονομάχοι»
Ο Άκης Τσοχατζόπουλος ως υπουργός Εσωτερικών είναι εκείνος που αντικαθιστά τον Ανδρέα στις επίσημες συναντήσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι μέλος της ισχυρής «τρόικας» του ΠΑΣΟΚ, όμως φαβορί για την διαδοχή του Ανδρέα σε επίπεδο Κοινοβουλευτικής, δεν είναι. Αντίθετα ο Τύπος της εποχής τον θεωρεί δεδομένα τρίτο στην κούρσα της διαδοχής και περιμένει να δει πού θα κατευθύνει τις ψήφους του, στον δεύτερο γύρο.
Ο Γεράσιμος Αρσένης έχει αφήσει πίσω του τα χρόνια της αποσκίρτησής του από το κόμμα για το θνησιγενές εγχείρημα του Ελληνικού Σοσιαλιστικού Κόμματος που η εκλογική του καταγραφή συγκρινόταν μόνο με εκείνες περιθωριακών κομμάτων και ήταν υπουργός Εθνικής Άμυνας. Φέρεται να είναι το φαβορί για τον α’ γύρο της εκλογής του διαδόχου του Ανδρέα στην Κοινοβουλευτική Ομάδα.
Απόλυτο αουτσάιντερ ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος άλλοτε στρατιωτικός και υπουργός στις πρώτες κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, που αν και ξεκίνησε από το κέντρο έγινε ένα από τα πιο αριστερά στελέχη του Κινήματος. Ο Χαραλαμπόπουλος δεν είχε πολλές ελπίδες να κερδίσει την ηγεσία του Κινήματος, ενώ θεωρήθηκε ότι η υποψηφιότητά του λειτούργησε εναντίον εκείνης του Άκη.
Τέλος, ο Κώστας Σημίτης, ο οικονομολόγος καθηγητής, που έχει αναγκαστεί στο παρελθόν δύο φορές σε παραίτηση από υπουργική και μια φορά από κομματική θέση, από τον Ανδρέα Παπανδρέου. Φαβορί για να βρεθεί στον β’ γύρο της εκλογής, όχι όμως και να καταφέρει να πάρει ψήφους που θα κατευθύνουν είτε ο Άκης είτε ο Αρσένης.
Η προετοιμασία
Οι «λοχαγοί» των τριών υποψηφίων, την προηγούμενη της εκλογής στους διαδρόμους του ξενοδοχείου που συνεδρίαζε η Κεντρική Επιτροπή του ΠΑΣΟΚ, υπολογίζουν τις ψήφους του α’ γύρου πάνω – κάτω στα ίδια. Οι επιτελείς του Άκη Τσοχατζόπουλου, του Κώστα Σημίτη και του Γεράσιμου Αρσένη υπολογίζουν να πάρουν περί τις 50 με 60 ψήφους στον α’ γύρο της εκλογής στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του κόμματος, ενώ φημολογείται έντονα η αποχώρηση του Γιάννη Χαραλαμπόπουλου πριν την έναρξη της κούρσας της διαδοχής.
Η 18η Ιανουαρίου, ημέρα γιορτής για τον Άκη Τσοχατζόπουλο, ξημερώνει και οι επίδοξοι πρωθυπουργοί έχουν περιθώριο να καταθέσουν την υποψηφιότητά της στον γραμματέα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας μέχρι τις 10 το πρωί. Στις 09.03, πρώτος καταθέτει ο Γεράσιμος Αρσένης. Στις 09:05 ακολουθεί ο Κώστας Σημίτης. Ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος κάνει την πρώτη έκπληξη, δεν αποσύρεται και υποβάλλει υποψηφιότητα στις 09:30. Ένα δεκάλεπτο αργότερα και 20 λεπτά πριν τη λήξη της προθεσμίας υποβάλλει υποψηφιότητα και ο Άκης Τσοχατζόπουλος.
Η Σύνοδος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ ξεκινά στις 11:30. Το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 1993, είχε καταφέρει να εκλέξει 170 βουλευτές όμως την απόφαση για τον νέο πρωθυπουργό θα έπαιρναν τρεις λιγότεροι. Ο Ανδρέας Παπανδρέου αδυνατούσε να παραστεί καθώς βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση στο Ωνάσειο. Ο σημιτικός Κυριάκος Σπυριούνης που είχε διαγραφεί το 1995 από την ΚΟ του ΠΑΣΟΚ για την κριτική του στη Δήμητρα Λιάνη, θέλησε να μπει στη Σύνοδο για να ψηφίσει, όμως δεν του επετράπη. Το ίδιο συνέβη και με τον Γιάννη Θωμόπουλο, αντικαταστάτη του Ανδρέα Ντούτσου που είχε πεθάνει μια μέρα νωρίτερα, ο οποίος δεν είχε προλάβει να ορκιστεί βουλευτής.
Οι πρώτες ψηφοφορίες
Πρώτη κατά σειρά η ψηφοφορία για τη μυστικότητα της ψήφου επί των διαδικαστικών. Με μεγάλη πλειοψηφία 87 υπέρ, 45 κατά και 35 αποχές αποφασίζουν υπέρ των φανερών διαδικασιών.
Η δεύτερη ψηφοφορία, αναμενόταν να έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Επρόκειτο για το επίσης διαδικαστικό θέμα που αφορούσε το σε πόσους γύρους θα προκύψει ο πρωθυπουργός. Η πλευρά Σημίτη τάσσεται υπέρ των δύο γύρων, ενώ αρχικά εκείνη του Άκη Τσοχατζόπουλου υποστηρίζει την επιλογή των πολλών γύρων. Κάθε φορά δηλαδή να αποκλείεται ο τελευταίος υποψήφιος και να προχωράμε στον επόμενο γύρο.
Η πλευρά Τσοχατζόπουλου δεν επιμένει για τη συγκεκριμένη διαδικασία, λέει «ναι» στους δύο γύρους και το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας δεν καταγράφεται καν καθώς η επιλογή των δύο γύρων είναι σχεδόν ομόφωνη.
Χωρίς να χρειαστεί ψηφοφορία η ΚΟ αποφασίζει ότι σε περίπτωση ισοψηφίας δεύτερου και τρίτου η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται και αν δεν προκύψει ούτε και τότε πλειοψηφία, ο δεύτερος φιναλίστ επιλέγεται με κλήρωση! Ευτυχώς η περίπτωση της κλήρωσης αποκλείεται για τον τελικό, όπου προβλέπεται σε περίπτωση ισοψηφίας η διαδικασία να επαναλαμβάνεται μέχρι να προκύψει πλειοψηφία. Αν βέβαια κάποιος από τους υποψήφιους πρωθυπουργός συγκέντρωνε 84 ψήφους δηλαδή το 50%+1 της ΚΟ, τότε θα αναδεικνυόταν πρωθυπουργός από τον πρώτο κιόλας γύρο.
Σε αίθουσες δίπλα από εκείνη της Γερουσίας, στήνονται οι δύο κάλπες για τους βουλευτές και η ψηφοφορία για τον πρώτο γύρο ξεκινά περίπου στις 15:00 το μεσημέρι. Λίγο πριν τις 17:00 οι φήμες για τα πρώτα αποτελέσματα κυκλοφορούν στους γεμάτους δημοσιογράφους διαδρόμους της Βουλής και δίνουν Σημίτης 62, Άκης 42, Αρσένης 41 και Χαραλαμπόπουλος 18. Λίγα λεπτά αργότερα όμως διαψεύδονται καθώς ανακοινώνεται το πραγματικό αποτέλεσμα.
Κώστας Σημίτης 53, Άκης Τσοχατζόπουλος 53, Γεράσιμος Αρσένης 50 και Γιάννης Χαραλαμπόπουλος 11. Τα πρώτα «κορναρίσματα» για τον νέο -ντόπιο- αρχηγό του ΠΑΣΟΚ έχουν ακουστεί στη Θεσσαλονίκη, ενώ οι «πέριξ» του Άκη προβάρουν πανηγυρικούς και οι προσκλήσεις για το γλέντι για την πρωθυπουργία αλλά και για τη γιορτή του έχουν ήδη γίνει.
Το ανέκδοτο του Γεράσιμου Αρσένη
Ο Γεράσιμος Αρσένης, αν και φαβορί για να προκριθεί στον δεύτερο και τελικό γύρο, έμεινε τελικώς εκτός νυμφώνος. Μαθαίνοντας το αποτέλεσμα αρκέστηκε σε ένα ανέκδοτο.
«Ήταν ένας χωρικός με περιουσία, που όμως άκουγε φωνές. Του έλεγε μια φωνή να τα ρευστοποιήσει όλα και να πάει στην Αθήνα να παίξει στον ιππόδρομο. Πήγε στον ιππόδρομο και άκουσε τη φωνή να του λέει να τα ποντάρει όλα στο άλογο με το νούμερο τρία. Τα πόνταρε. Το άλογο έτρεχε, αλλά δεν ήρθε πρώτο. Ο χωρικός έπεσε σε στενοχώρια, αλλά άκουσε τη φωνή να του λέει: Χάσαμε, Γιώργο». Για να συμπληρώσει «Η πολιτική όμως δεν είναι ρουλέτα».
Ο Κεφαλονίτης άλλοτε «τσάρος» της Οικονομίας, θα μπορούσε να γίνει έστω… υπηρεσιακός πρωθυπουργός το 2012, όταν ο Αλέξης Τσίπρας τον πρότεινε στο συμβούλιο πολιτικών αρχηγών ανάμεσα στις 2 εκλογικές αναμετρήσεις. Η πρόταση του αρχηγού του ΣΥΡΙΖΑ, θεωρήθηκε «μικροπολιτική» για να εγκολπώσει ακόμα περισσότερες ψήφους από το ΠΑΣΟΚ αλλά και την Κοινωνική Συμφωνία της συζύγου του Γεράσιμου Αρσένη, Λούκας Κατσέλη. Τελικώς όμως προτιμήθηκε ο σημερινός αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Μητσοτάκη, Παναγιώτης Πικραμμένος.
Η δεύτερη ψηφοφορία
Η αισιοδοξία στο «στρατόπεδο» του Άκη Τσοχατζόπουλου, λοιπόν, ήταν εμφανής καθώς ο υπουργός Εσωτερικών και πρωθυπουργεύων μέχρι εκείνη την ώρα περίμενε πως οι ψήφοι που πήγαν στον α’ γύρο στον Γεράσιμο Αρσένη θα κατευθύνονταν στον β’ γύρο στη δική του υποψηφιότητα.
Το πιο επίσημο αφήγημα λέει ότι οι ψηφοφόροι του Γεράσιμου Αρσένη θέλησαν να τιμωρήσουν τους «προεδρικούς» που πήραν το μέρος του Τσοχατζόπουλου και πήγαν με τον Σημίτη στον β’ γύρο. Γι αυτό όμως υπάρχει μια άλλη, πολύ πιο… ιντριγκαδόρικη θεωρία που τροφοδότησε ο σημιτικός Βασίλης Κεδίκογλου. Αλλά αυτά στη συνέχεια.
Η δεύτερη ψηφοφορία που θα αναδείξει τελικά τον νέο πρωθυπουργό της χώρας, ξεκινά στις 17:15. Υποψήφιοι ο Κώστας Σημίτης και ο Άκης Τσοχατζόπουλος. Στη μέση οι 61 ψήφοι των Αρσένη και Χαραλαμπόπουλου που καλούνται να μοιραστούν ανάμεσα στους δύο φιναλίστ. Στις 19:00 ο γραμματέας της ΚΟ έχει το αποτέλεσμα στα χέρια του και το ανακοινώνει.
Κώστας Σημίτης 86 ψήφους
Άκης Τσοχατζόπουλος 75 ψήφους
Λευκά 6.
Ο Κώστας Σημίτης είναι ο νέος πρωθυπουργός της χώρας. Πώς όμως συνέβη αυτό;
Το φημολογούμενο «μαγείρεμα»
Πολλοί ήταν εκείνοι που στο άκουσμα του αποτελέσματος «πάγωσαν». Κι αυτό καθώς εμφανίζονταν απόλυτα σίγουροι για την επικράτηση του Άκη. Σύμφωνα μάλιστα με τα ρεπορτάζ της εποχής κάποιοι «τσοχατζοπουλικοί» έπνεαν τα μένεα με τον Γεράσιμο Αρσένη και τους οπαδούς του λέγοντας δηλώνοντας πως «πρόδωσε το ΠΑΣΟΚ για δεύτερη φορά».
Το σενάριο που επικράτησε όμως ήταν εκείνο του «μαγειρέματος». Σύμφωνα λοιπόν με αυτό. Τα αποτελέσματα των ψηφοφοριών «μαγειρεύτηκαν» από το «θείο βρέφος» του ΠΑΣΟΚ, τον υπουργό ΠΕΧΩΔΕ της εποχής, Κώστα Λαλιώτη.
Συγκεκριμένα οι επικριτές του Λαλιώτη τον κατηγορούσαν ότι κατηύθυνε σχεδόν 20 βουλευτές να ψηφίσουν υπέρ του Τσοχατζόπουλου, ώστε να «πετάξει» εκτός του β’ γύρου τον Γεράσιμο Αρσένη. Στη δεύτερη ψηφοφορία τους οδήγησε και πάλι στην «αγκαλιά» του Κώστα Σημίτη, ενώ και ο ίδιος είχε δηλώσει πως υποστηρίζει τον Σημίτη.
Και αν και το δεύτερο σενάριο μοιάζει αρκετά συνωμοσιολογικό για να είναι πραγματικό, μια δήλωση του Βασίλη Κεδίκογλου, το κάνει κάπως πιο πιστευτό. Ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, εξηγώντας στους δημοσιογράφους την αναντιστοιχία του αποτελέσματος της πρώτης και της δεύτερης ψηφοφορίας, δήλωσε «Ηταν ζήτημα και κάποιας τακτικής να έχουμε το δίδυμο αυτό».
