Το πακέτο αυτό είναι ένα σημαντικό βήμα υλοποίησης της στρατηγικής για την Ενεργειακή Ένωση μέσω μιας μακρόπνοης πολιτικής για την κλιματική αλλαγή, η οποία συγκαταλέγεται στις πολιτικές προτεραιότητες που έθεσε η Επιτροπή Γιούνκερ τον Φεβρουάριο 2015. Οι σημερινές προτάσεις δίνουν έμφαση στην αρχή «προτεραιότητα στην ενεργειακή απόδοση» και θέτουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις ως καταναλωτές στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς.
Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ενεργειακή Ένωση, Μάρος Σέφτσοβιτς δήλωσε: «Με τη στρατηγική για την Ενεργειακή Ένωση δεσμευόμαστε να ισχυροποιήσουμε τους Ευρωπαίους καταναλωτές, μέσα από τη δημιουργία μιας ενιαίας και εύρυθμα λειτουργούσας ενεργειακής αγοράς, την ανάδειξη της ενεργειακής απόδοσης σε πρώτη προτεραιότητα και την κατάκτηση της πρώτης θέσης παγκοσμίως στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Σήμερα, πέντε μήνες μετά την έγκριση της στρατηγικής για την Ενεργειακή Ένωση, το θερινό πακέτο δείχνει την αποφασιστικότητά μας να απαλλάξουμε την οικονομία μας από τις ανθρακούχες εκπομπές και να δώσουμε στους καταναλωτές καίριο ρόλο στη διαδικασία της ενεργειακής μετάβασης της Ευρώπης. Αυτό το πακέτο δημιουργεί νέα δεδομένα όχι μόνο για τους καταναλωτές, αλλά και για όλο το ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης.»
Ο επίτροπος Δράσης για το Κλίμα και Ενέργειας, Μιγκέλ Αρίας Κανιέτε, δήλωσε: «Τα έργα μιλούν περισσότερο από τα λόγια. Σήμερα κάναμε ένα αποφασιστικό βήμα για τη μετατροπή σε νόμο του στόχου που έχει θέσει η ΕΕ για περικοπή κατά 40% τουλάχιστον των ανθρακούχων εκπομπών μέχρι το 2030. Το μήνυμά μου στους παγκόσμιους εταίρους μας ενόψει της διάσκεψης του Παρισιού για το κλίμα: η ΕΕ τηρεί τις διεθνείς δεσμεύσεις της. Και το μήνυμά μου προς τους επενδυτές, τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία: επενδύστε στην καθαρή ενέργεια· είναι εδώ για να μείνει και θα συνεχίζει να αναπτύσσεται. Με τις προτάσεις αυτές, η Ευρώπη δείχνει για μια ακόμη φορά τον δρόμο και προπορεύεται στην παγκόσμια διαδικασία μετάβασης προς μια κοινωνία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.»
Ένα ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών που καλύπτει τις μελλοντικές ανάγκες
Το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) της ΕΕ είναι το εμβληματικό εργαλείο της Ευρώπης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την μετάβαση της ΕΕ προς μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Η σημερινή πρόταση στέλνει ένα ισχυρό σήμα στη διεθνή κοινότητα εν όψει της διάσκεψης του Παρισιού για το κλίμα. Η πρόταση έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή που και άλλοι σημαντικοί παράγοντες, όπως η G7 και η Κίνα, επιδεικνύουν επίσης μεγάλη αποφασιστικότητα. Η Επιτροπή αναθεώρησε το σύστημα εμπορίας των δικαιωμάτων εκπομπών για να διασφαλίσει ότι θα εξακολουθεί να είναι ο αποτελεσματικότερος και οικονομικά αποδοτικότερος τρόπος μείωσης των εκπομπών για την επόμενη δεκαετία. Πρόκειται για το πρώτο νομοθετικό μέτρο προς την υλοποίηση της δέσμευσης της ΕΕ να μειώσει στο εσωτερικό της τις εκπομπές ανθρακούχων εκπομπών κατά 40% τουλάχιστον μέχρι το 2030. Η φιλόδοξη δράση για το κλίμα δημιουργεί επιχειρηματικές ευκαιρίες και ανοίγει νέες αγορές για καινοτομία και χρήση τεχνολογιών χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Η προτεινόμενη προσέγγιση θέτει σαφέστερους στόχους, αφενός, να διασφαλίσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα όσων κλάδων της βιομηχανίας αντιμετωπίζουν μεγάλο κίνδυνο να δουν τη μετεγκατάσταση της παραγωγής τους εκτός ΕΕ, σε χώρες με λιγότερους περιορισμούς όσον αφορά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, και, αφετέρου, να προωθήσει τις επενδύσεις του ενεργειακού κλάδου σε καινοτόμες και εναλλακτικές ιδέες. Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει στα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν τα έσοδα από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών για να χρηματοδοτούν δράσεις προσαρμογής τρίτων χωρών στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Αλλαγή του σήματος ενεργειακής απόδοσης για μεγαλύτερη σαφήνεια
Η «Προτεραιότητα στην ενεργειακή απόδοση» είναι μια κύρια αρχή της στρατηγικής για την Ενεργειακή Ένωση διότι είναι αποτελεσματική στη μείωση των ανθρακούχων εκπομπών, του κόστους για τους καταναλωτές και της εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Η επιτυχία που είχε η επισήμανση της ενεργειακής απόδοσης, αφότου καθιερώθηκε πριν από είκοσι χρόνια, ενθάρρυνε την ανάπτυξη προϊόντων όλο και πιο ενεργειακά αποδοτικών, με αποτέλεσμα, όμως, το σήμα ενεργειακής απόδοσης να είναι σήμερα πολύπλοκο. Η Επιτροπή προτείνει την επιστροφή στο αρχικό σύστημα επισήμανσης, με κλίμακα από το Α έως το G, το οποίο ήταν απλούστερο και πιο ευδιάκριτο για τους καταναλωτές.
Η προτεινόμενη από την Επιτροπή αναθεώρηση της οδηγίας για την επισήμανση της ενεργειακής απόδοσης διασφαλίζει τη συνοχή και τη διάρκεια και εγγυάται ότι οι καταναλωτές θα μπορούν να ενημερώνονται καλύτερα πριν επιλέξουν τις αγορές τους, ώστε να εξοικονομούν ενέργεια και χρήματα.
Ισχυροποίηση των καταναλωτών ενέργειας
Αναγνωρίζοντας ότι οι πολίτες πρέπει να είναι στο επίκεντρο της Ενεργειακής Ένωσης, η Επιτροπή παρουσιάζει ανακοίνωση σχετικά με μια νέα συμφωνία για τους καταναλωτές ενέργειας, βάσει μιας στρατηγικής τριών πυλώνων: 1) να βοηθηθούν οι καταναλωτές ώστε να εξοικονομούν ενέργεια και χρήματα μέσω της καλύτερης ενημέρωσής τους 2) να προσφέρονται στους καταναλωτές περισσότερες δυνατότητες όταν επιλέγουν τη συμμετοχή τους στις ενεργειακές αγορές και 3) να διατηρηθεί το υψηλότερο δυνατό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών.
Οι καταναλωτές πρέπει να είναι εξίσου ενημερωμένοι και σε ίδια θέση ισχύος με τους αγοραστές και τους πωλητές που δραστηριοποιούνται στις αγορές χονδρικής· αυτό θα επιτευχθεί με σαφέστερους κανόνες τιμολόγησης και διαφήμισης, αξιόπιστα εργαλεία σύγκρισης τιμών και με την αξιοποίηση της μεγάλης διαπραγματευτικής ισχύος που διαθέτουν αυτοί μέσω συλλογικών καθεστώτων (όπως η ομαδική αλλαγή προμηθευτή και οι ενεργειακοί συνεταιρισμοί).
Τέλος, οι καταναλωτές πρέπει να είναι ελεύθεροι να παράγουν και να καταναλώνουν τη δική τους ενέργεια υπό θεμιτούς όρους, ώστε να εξοικονομούν χρήματα, να συμβάλλουν στην προστασία του περιβάλλοντος και στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.
Νέος σχεδιασμός της ενεργειακής αγοράς
Σκοπός της στρατηγικής για την Ενεργειακή Ένωση είναι να βοηθήσει στην επίτευξη των κλιματικών και ενεργειακών στόχων που θέσαμε για το 2030 και να διασφαλίσει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα γίνει ο παγκόσμιος πρωταθλητής στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η επίτευξη αυτών των στόχων προϋποθέτει μια ριζική μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και τον επανασχεδιασμό της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Με τη σημερινή ανακοίνωση ξεκινά δημόσια διαβούλευση σχετικά με το πώς θα πρέπει να μοιάζει η νέα αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των καταναλωτών, να αξιοποιεί επωφελώς τη νέα τεχνολογία, να διευκολύνει τις επενδύσεις, κυρίως σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές, όπως, και να αναγνωρίζει την αλληλεξάρτηση των ευρωπαϊκών κρατών μελών όταν πρόκειται για την ενεργειακή ασφάλεια.
Έτσι, θα αποκομίσουμε τα μέγιστα δυνατά οφέλη από τον διασυνοριακό ανταγωνισμό και θα ανοίξουμε τον δρόμο για μια αποκεντρωμένη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, και για αυτοκατανάλωση, ενώ παράλληλα θα στηρίξουμε την εμφάνιση καινοτόμων επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών στον τομέα της ενέργειας.
