Αρνητικές επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εξαγωγών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες προκαλεί η νέα εμπορική συμφωνία που επετεύχθη μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΗΠΑ και τίθεται σε ισχύ την 1η Αυγούστου. Η επιβολή δασμών 15% στα ευρωπαϊκά προϊόντα αναμένεται να επιβαρύνει σημαντικά το κόστος εισαγωγής ελληνικών προϊόντων στην αμερικανική αγορά, περιορίζοντας την ελκυστικότητά τους έναντι ανταγωνιστών από τρίτες χώρες, οι οποίοι απολαμβάνουν χαμηλότερους ή και μηδενικούς δασμούς.
Η συμφωνία συμπίπτει χρονικά με την υποχώρηση του δολαρίου έναντι του ευρώ, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω το κόστος των ευρωπαϊκών εξαγωγών στις ΗΠΑ και επιβαρύνει την τελική τιμή των ελληνικών προϊόντων. Σε μια αγορά όπου η τιμή παίζει κρίσιμο ρόλο, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετα εμπόδια για τη διατήρηση των μεριδίων των ελληνικών επιχειρήσεων.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στις άμεσες επιβαρύνσεις, αλλά επεκτείνονται και στην ευρύτερη οικονομική δραστηριότητα της Ε.Ε. Η επιβράδυνση της ανάπτυξης σε βασικές οικονομίες της Ευρώπης, λόγω της αύξησης του κόστους και της μείωσης των εξαγωγών, αναμένεται να περιορίσει τη ζήτηση και για τα ελληνικά προϊόντα, τόσο εντός της Ε.Ε. όσο και διεθνώς. Οι συνέπειες αφορούν επίσης τον τουρισμό, καθώς χώρες με μειωμένη οικονομική δυναμική ενδέχεται να στείλουν λιγότερους επισκέπτες στην Ελλάδα.
Ο κατάλογος των ελληνικών προϊόντων με υψηλό βαθμό εξάρτησης από την αμερικανική αγορά περιλαμβάνει βασικά εξαγώγιμα είδη, όπως επιτραπέζιες ελιές, ελαιόλαδο, φρούτα (ροδάκινα, ακτινίδια), κρασί, τσιμέντο και μάρμαρα. Πολλά από αυτά ενδέχεται να χάσουν μερίδιο αγοράς, καθώς θα επιβαρύνονται με δασμούς, την ώρα που ανταγωνιστές από χώρες όπως η Αίγυπτος και η Τουρκία δραστηριοποιούνται με ευνοϊκότερες εμπορικές συνθήκες.
Επιπλέον, αβεβαιότητα προκαλεί το γεγονός ότι δεν έχει ξεκαθαριστεί αν οι δασμοί θα ισχύσουν και για φορτία που έχουν ήδη αποπλεύσει από ευρωπαϊκά λιμάνια και βρίσκονται καθ’ οδόν προς τις ΗΠΑ. Το ζήτημα αυτό δημιουργεί ασάφεια ως προς την κοστολόγηση και την τελική τιμολόγηση των προϊόντων αυτών κατά την άφιξή τους.
Η συμφωνία, παρά την αποτροπή υψηλότερων δασμών, ανατρέπει τη δυναμική που είχαν αναπτύξει οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια. Την περίοδο 2020-2024, οι ελληνικές εξαγωγές προς την αμερικανική αγορά σημείωσαν μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 20,4%, ενώ το μερίδιό τους στο σύνολο των εξαγωγών αυξήθηκε από 3,75% το 2020 σε 4,89% το 2024. Η επιβολή δασμών, σε συνδυασμό με τις συναλλαγματικές εξελίξεις, αναμένεται να ανακόψει αυτή την πορεία, απαιτώντας προσαρμογές και νέες στρατηγικές από τις ελληνικές επιχειρήσεις.
