Τα τεστ αυτά έχουν σχεδιαστεί για να αξιολογούν τις δεξιότητες συλλογισμού, συγκεκριμένα την ικανότητα εφαρμογής γενικών κανόνων σε συγκεκριμένες περιπτώσεις με λογικό τρόπο.
Στις ερωτήσεις αυτές πρέπει να εξάγετε συμπεράσματα με βάση αποκλειστικά τις πληροφορίες που δίνονται στην ερώτηση και όχι τις δικές σας γνώσεις. Εάν το συμπέρασμα δεν μπορεί να εξαχθεί από τις δεδομένες πληροφορίες, τότε δεν προκύπτει.
Υπάρχουν διάφοροι τύπου ερωτήσεων που αξιολογούν την ικανότητα παραγωγικού συλλογισμού. Ο πιο συνηθισμένος τύπος ερώτησης παραγωγικού συλλογισμού είναι εκείνος όπου ένα ζεύγος προτάσεων χρησιμεύει ως προκείμενες και μια τρίτη πρόταση χρησιμεύει ως συμπέρασμα.
Παράδειγμα:
Όλα τα κοράκια είναι μαύρα. Όλα τα μαύρα πουλιά είναι δυνατά. Όλα τα κοράκια είναι πουλιά.
Δήλωση: Όλα τα κοράκια είναι δυνατά
Α) Σωστό
Β) Λάθος
Γ) Δεν προκύπτει
Σωστή απάντηση: Α) Σωστό
Επεξήγηση σωστής απάντησης : Πρέπει να προσδιορίσουμε αν όλα τα κοράκια είναι δυνατά. Γνωρίζουμε ότι όλα τα κοράκια είναι πουλιά και ότι όλα τα κοράκια είναι μαύρα. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα κοράκια είναι μαύρα πουλιά. Γνωρίζουμε επίσης ότι όλα τα μαύρα πουλιά είναι δυνατά. Επομένως, όλα τα κοράκια είναι δυνατά – η δήλωση είναι σωστή.
Μια άλλη πολύ συνηθισμένη μορφή ερώτησης παραγωγικού συλλογισμού αφορά τις διατάξεις όπου σας δίνονται πληροφορίες σχετικά με τη σειρά των αντικειμένων ή των ανθρώπων μεταξύ τους. Σας ζητείται να τακτοποιήσετε νοερά αυτά τα αντικείμενα ή τους ανθρώπους σύμφωνα με τις δεδομένες πληροφορίες και στη συνέχεια να απαντήσετε σε μια ερώτηση με βάση τη διάταξη.
Αυτό το τεστ αξιολογεί την ικανότητα του ατόμου να εξάγει λογικά συμπεράσματα και να κατανοεί τις σχέσεις μεταξύ των στοιχείων που του δίνονται.
Τα κύρια χαρακτηριστικά αυτού του τύπου παραγωγικού συλλογισμού είναι:
- Περιορισμοί και κανόνες: Δίνονται συγκεκριμένες συνθήκες που καθορίζουν πως μπορούν να τοποθετηθούν ή να συνδυαστούν τα αντικείμενα.
- Χρονική ή χωρική οργάνωση: Μπορεί να απαιτείται ταξινόμηση αντικειμένων είτε χρονικά (πχ ποιο γεγονός συνέβη πρώτο) είτε χωρικά (πχ ποια είναι η σωστή διάταξη αντικειμένων σε μια σειρά).
- Λογική συνέπεια: Ο εξεταζόμενος πρέπει να εντοπίσει την πιο λογική τοποθέτηση των στοιχείων με βάση τις πληροφορίες που δίνονται.
- Εξαγωγή συμπερασμάτων: Μερικές ερωτήσεις ζητούν να καθοριστεί τι είναι σίγουρα αληθές, σίγουρα ψευδές ή πιθανό, με βάση τις δεδομένες συνθήκες.
Παράδειγμα 1ο:
Ο Μάικ τερμάτισε μπροστά από τον Πωλ. Ο Πωλ και ο Μπράιαν τερμάτισαν πριν από τον Λίαμ. Ο Όουεν δεν τερμάτισε τελευταίος.
Ποιος ήταν ο τελευταίος που τερμάτισε;
Σωστή απάντηση: Λίαμ
Επεξήγηση: Ο Μάικ τερμάτισε πριν από τον Πωλ, οπότε ο Μάικ δεν ήταν τελευταίος. Ο Πωλ και ο Μπράιαν τερμάτισαν πριν από τον Λίαμ, οπότε ο Πωλ και ο Μπράιαν δεν ήταν τελευταίοι. Αναφέρεται ότι ο Όουεν δεν τερμάτισε τελευταίος. Απομένει μόνο ο Λίαμ, άρα ο Λίαμ πρέπει να ήταν ο τελευταίος που τερμάτισε.
Παράδειγμα 2ο:
Τέσσερα γεγονότα (W, X, Y, Z) συνέβησαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Το γεγονός W συνέβη πριν από το γεγονός Χ. Το γεγονός Υ συνέβη τελευταίο. Το γεγονός Ζ συνέβη μετά το Χ αλλά πριν το Ψ.
Ποιο γεγονός συνέβη πρώτο;
Σωστή απάντηση: W
Επεξήγηση: Η 2η πρόταση μας λέει ότι το Υ είναι το τελευταίο. Άρα στο τέλος συνέβη το Υ γεγονός. Η 3η πρόταση μας λέει ότι το γεγονός Ζ συνέβη μετά το Χ αλλά όχι πριν το Υ. Άρα το Ζ είναι το προτελευταίο γεγονός. Η 1η πρόταση μας λέει ότι το W συνέβη πριν από το Χ. Άρα η μόνη λογική σειρά είναι: WXZY.
Ας προχωρήσουμε να δούμε πέντε (5) ερωτήματα παραγωγικού συλλογισμού προκειμένου να εξοικειωθείτε με το τεστ αυτό:
Ερώτηση 1η
Ποιες δύο δηλώσεις αποδεικνύουν ότι η Λίζα και ο Τζακ είναι παντρεμένοι;
Α) Η Λίζα είναι παντρεμένη με τον μοναδικό αδελφό του Μπράιαν.
Β) Η Λίζα είναι παντρεμένη με τον παιδικό της έρωτα.
Γ) Ο Τζακ και η Λίζα αγαπιούνται μεταξύ τους.
Δ) Ο Μπράιαν έχει τους ίδιους γονείς με τον Τζακ.
Ε) Η Λίζα και ο Τζακ πρωτοσυναντήθηκαν στο νηπιαγωγείο.
Σωστή απάντηση: Α και Δ
Επεξήγηση: Ο Τζακ και ο Μπράιαν έχουν τους ίδιους γονείς (βλ. Δ), οπότε είναι αδέλφια. Η Λίζα είναι παντρεμένη με τον μοναδικό αδελφό του Μπράιαν (βλ. Α), οπότε η Λίζα είναι παντρεμένη με τον Τζακ. Παρόλο που η Λίζα και ο Τζακ αγαπιούνται μεταξύ τους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και παντρεμένοι. Το ότι πρωτοσυναντήθηκαν στο νηπιαγωγείο δεν σημαίνει ότι ο Τζακ ήταν ο παιδικός της έρωτας.
Ερώτηση 2η
Ποιες δύο δηλώσεις αποδεικνύουν ότι η Λίλυ είναι ένα παιδί;
Α) Η Λίλυ ζει με τους γονείς της.
Β) Η Λίλυ είναι η μικρή αδελφή του Τζακ.
Γ) Η Λίλυ πιστεύει στον Άη Βασίλη.
Δ) Ο Τζακ είναι ακόμα στο σχολείο.
Ε) Ο Τζακ έχει μόλις γίνει 13 ετών.
Σωστή απάντηση: Β και Ε
Επεξήγηση: Η Λίλυ είναι η μικρή αδελφή του Τζακ (βλ. Β) η οποία πρέπει να είναι μικρότερη από 13 ετών (βλ. Ε). Το γεγονός ότι ο Τζακ είναι ακόμα στο σχολείο, το ότι η Λίλυ πιστεύει στον Άη Βασίλη και μένει με τους γονείς της δεν αποδεικνύουν τίποτα για τις ηλικίες τους.
Ερώτηση 3ο
Στο Πανεπιστήμιο, τρία κορίτσια, η Αν, η Σόφι και η Σόμερ, έχουν σχέση με τρία αγόρια, τον Μάικλ, τον Τίτο και τον Μόργκαν. Η Αν έχει σχέση με τον Μάικλ. Η Σόφι δεν έχει σχέση με τον αγόρι που είναι άριστος στη φυσική. Η Σόμερ δεν έχει σχέση με το αγόρι που είναι άριστος στις θεατρικές σπουδές. Ο Μάικλ είναι άριστος στη βιολογία. Ο Μόργκαν δεν είναι άριστος στις θεατρικές σπουδές.
Ποια από τις ακόλουθες δηλώσεις είναι ορθή, σύμφωνα με τις παραπάνω πληροφορίες;
Α) Η Σόφι έχει σχέση με τον Μόργκαν, ο οποίος είναι άριστος στη φυσική.
Β) Η Σόμερ έχει σχέση με τον Μόργκαν, ο οποίος είναι άριστος στις θεατρικές σπουδές.
Γ) Η Αν έχει σχέση με το αγόρι που είναι άριστο στη βιολογία.
Δ) Τίποτα από τα παραπάνω.
Σωστή απάντηση: Δ
Επεξήγηση: Από την παραπάνω παράγραφο, έχουμε τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: η Αν έχει σχέση με τον Μάικλ ο οποίος είναι άριστος στη βιολογία. Όπως ο Μόργκαν δεν είναι άριστος στις θεατρικές σπουδές, μένει μόνο η φυσική οπότε ο Μόργκαν είναι άριστος στη φυσική και ο Τίτο είναι άριστος στις θεατρικές σπουδές. Όπως η Σόμερ δεν έχει σχέση με το αγόρι που είναι άριστο στις θεατρικές σπουδές (Τίτο) και ο Μάικλ έχει σχέση με την Αν, η Σόμερ πρέπει να έχει σχέση με τον Μόργκαν τον άριστο μαθητή στη φυσική.
Ερώτηση 4ο
Πέντε αμάξια είναι έτοιμα στο ξεκίνημα για έναν αγώνα. Το Β αμάξι είναι δεξιά από το αμάξι Α αλλά δεν είναι δίπλα στο αμάξι Γ. Το αμάξι Γ είναι δίπλα στο αμάξι Δ, το οποίο έχει το αμάξι Β στην αριστερή του πλευρά. Το αμάξι Ε είναι μακριά από το αμάξι Γ.
Ποιο αμάξι δεν έχει κάποιο αμάξι στα αριστερά του;
Σωστή απάντηση: Το αμάξι Ε
Επεξήγηση: Σύμφωνα με την 2η πρόταση: το αμάξι Γ είναι δίπλα στο αμάξι Δ το οποίο έχει το αμάξι Β στην αριστερή του πλευρά. Άρα: Β-Δ-Γ. Σύμφωνα με την 1η πρόταση το αμάξι Β είναι δεξιά από το αμάξι Α αλλά δεν είναι δίπλα από το Γ. Άρα: Α-Β-Δ-Γ. Τέλος, σύμφωνα με την 3η πρόταση το αμάξι Ε είναι μακριά από το αμάξι Γ. Οπότε, Ε-Α-Β-Δ-Γ.
Ερώτηση 5ο
Η Μάρτζι και η Πίππα έχουν τέσσερα λαμπραντόρ κουτάβια. Δύο από τα κουτάβια τους είναι κίτρινα και δύο είναι σοκολατί. Τα μισά κουτάβια τους είναι θηλυκά.
Αν οι παραπάνω δηλώσεις είναι αληθής, ποια από τις προηγούμενες δηλώσεις πρέπει να είναι επίσης αληθής;
Α) Καμία
Β) Δύο από τα κουτάβια είναι αρσενικά
Γ) Τουλάχιστο ένα κουτάβι από τα θηλυκά είναι σοκολατί
Δ) Τα αρσενικά κουτάβια είναι κίτρινα
Σωστή απάντηση: Β
Επεξήγηση: Από την στιγμή που τα μισά κουτάβια είναι θηλυκά, τότε τα άλλα δύο θα πρέπει να είναι αρσενικά. Από τις παραπάνω προτάσεις δεν μπορούμε να αποδείξουμε και το χρώμα τους (κίτρινα ή σοκολατί).
