Τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση της απότομης ανόδου των τιμών ηλεκτρικού ρεύματος στις χονδρεμπορικές αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, που παρατηρήθηκε το περασμένο καλοκαίρι, εξαιτίας εξωγενών παραγόντων, ζητούν οι Υπουργοί Ενέργειας της Ελλάδας, της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας από την Κομισιόν.
Ειδικότερα, με πρωτοβουλία του Έλληνα Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Θόδωρου Σκυλακάκη, απεστάλη (27/9) σχετική, κοινή επιστολή, προς την Επίτροπο Ενέργειας της ΕΕ, κυρία Kadri Simson, η οποία συνυπογράφεται από τον Υπουργό Ενέργειας της Ρουμανίας, κ. Sebastian - Ioan Burduja και τον Υπουργό Ενέργειας της Βουλγαρίας, κ. Vladimir Malinov.
Στο πλαίσιο της επιστολής, οι τρεις Υπουργοί επισημαίνουν πως η αστάθεια των τιμών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη έχει ασκήσει σημαντική πίεση στις οικονομίες των χωρών, απειλώντας τόσο την ενεργειακή ασφάλεια όσο και τη σταθερότητα της αγοράς σε ολόκληρη την περιοχή.
Στα βασικά ζητήματα που θίγουν συμπεριλαμβάνονται:
• H ανεπάρκεια χωρητικότητας διασυνδέσεων: Η έλλειψη διασυνοριακών διασυνδέσεων εμποδίζει τις αποδοτικές ροές ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης σε κρίσιμες περιόδους, επιδεινώνοντας τις αυξήσεις των τιμών, ειδικά κατά τις βραδινές ώρες αιχμής, όταν μειώνεται η παραγωγή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Η ανάπτυξη αυτών των συνδέσμων διασύνδεσης που λείπουν, είναι ζωτικής σημασίας για την άμβλυνση της συμφόρησης και τη σύγκλιση των διασυνοριακών τιμών.
• O κατακερματισμός των αγορών ενέργειας: Η περιορισμένη ενοποίηση των περιφερειακών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας με το ευρύτερο σύστημα της ΕΕ έχει οδηγήσει σε σημαντικές αποκλίσεις τιμών, με ανισότητες που συχνά υπερβαίνουν τα 50-100 ευρώ/MWh. Για να αποκατασταθεί η συνοχή της αγοράς και να βελτιωθεί η σταθερότητα των τιμών, είναι απαραίτητο να επιταχυνθούν οι επενδύσεις σε υποδομές και να ενοποιηθούν οι αγορές μας πιο στενά με την αγορά της ΕΕ.
• H μειωμένη ευέλικτη δυναμικότητα παραγωγής: Η διαθεσιμότητα ευέλικτων πηγών παραγωγής, ιδιαίτερα υδροηλεκτρικής ενέργειας, έχει περιοριστεί λόγω παρατεταμένων ξηρασιών, οδηγώντας σε μεγαλύτερη εξάρτηση από μονάδες που λειτουργούν με άνθρακα και φυσικό αέριο. Αυτή η κατάσταση υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για επενδύσεις σε ευέλικτες και καθαρές δυνατότητες παραγωγής.
• Oι γεωπολιτικοί παράγοντες και η ασφάλεια εφοδιασμού: Η αντιστροφή των παραδοσιακών ροών ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της μετατροπής της Ουκρανίας σε καθαρό εισαγωγέα από την περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης πιέζει περαιτέρω το σύστημα, ανεβάζοντας τις τιμές.
Προτεινόμενα μέτρα για την αντιμετώπιση της κατάστασης
Δεδομένων αυτών των προκλήσεων, στην επιστολή τονίζεται η αναγκαιότητα λήψης των εξής μέτρων για την αντιμετώπιση της κατάστασης:
* Βραχυπρόθεσμα μέτρα: Θα πρέπει να εξεταστούν άμεσα μέτρα, όπως η φορολόγηση των υπερεσόδων των παραγωγών και των εμπόρων ηλεκτρικής ενέργειας. Τα έσοδα που προκύπτουν από τη φορολόγηση αυτή θα μπορούσαν να αναδιανεμηθούν για να μετριαστεί η επιβάρυνση των καταναλωτών και να σταθεροποιηθεί η αγορά βραχυπρόθεσμα.
Επίσης, θα πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των εθνικών ρυθμιστικών αρχών για την παρακολούθηση της αγοράς.
* Μακροπρόθεσμα μέτρα: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην ανάπτυξη βασικής υποδομής διασύνδεσης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Υπό αυτό το πρίσμα, τα βασικά αιτήματα των τριών χωρών για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνοψίζονται ως εξής στην κοινή επιστολή:
• Προτεραιότητα στην ανάπτυξη δικτύων διασύνδεσης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, για να καλυφθεί το χάσμα υποδομής που απομονώνει την περιοχή από την ευρύτερη αγορά της ΕΕ.
• Ενίσχυση της διασυνοριακής χωρητικότητας των διασυνδέσεων, με σκοπό την σύγκλιση των τιμών στην ενιαία αγορά, ιδίως κατά τις περιόδους αιχμής της ζήτησης.
• Εφαρμογή βραχυπρόθεσμων χρηματοδοτικών μέτρων, όπως η φορολόγηση των «ουρανοκατέβατων» κερδών των παραγωγών για τη σταθεροποίηση της αγοράς και την ανακούφιση των καταναλωτών.
• Ενίσχυση της σύζευξης της αγοράς και της περιφερειακής συνεργασίας για την προώθηση της εναρμόνισης των τιμών και τη βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Τονίζεται ότι η επιστολή προς την Επίτροπο Ενέργειας της ΕΕ συνοδεύεται από ένα κοινό τεχνικό υπόμνημα που αναπτύχθηκε από τις τρεις χώρες, σε συνδυασμό με ένα σημείωμα από τους αντίστοιχους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς, το οποίο περιγράφει τους κύριους παράγοντες που έχουν οδηγήσει στην αύξηση των τιμών.
Πεποίθηση των τριών χωρών είναι ότι η συντονισμένη δράση, σε επίπεδο ΕΕ, είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση των προκλήσεων και τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας της αγοράς ενέργειας στην περιοχή.
Η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Βουλγαρία δεσμεύονται να συνεργάζονται στενά με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εφαρμογή αυτών των κρίσιμων μέτρων και την προώθηση ενός πιο ασφαλούς, αποδοτικού και προσιτού, ενεργειακού μέλλοντος.
