Στα χαρτιά, όλοι συμφωνούν: Ο Ντόναλντ Τραμπ λέει ότι θέλει εκεχειρία, η ομάδα διαπραγματεύσεων του Κιέβου έχει ήδη συμφωνήσει σε πρόταση εκεχειρίας 30 ημερών κατά τη διάρκεια των μαραθώνιων συνομιλιών με τους Αμερικανούς και ο Βλαντιμίρ Πούτιν λέει ότι αποδέχεται την ιδέα, αν και με μερικές «λεπτομέρειες».
Ωστόσο, οι λεγόμενες «λεπτομέρειες» του Πούτιν είναι πολύ περισσότερες από απλές λεπτομέρειες, και στο τέλος μιας έντονης εβδομάδας διπλωματίας γύρω από τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, η εκεχειρία -πόσο μάλλον μια βιώσιμη ειρήνη- εξακολουθεί να μοιάζει με έναν απομακρυσμένο στόχο.
Ενώ ο Τραμπ έχει δείξει μεγάλη προθυμία να πιέσει τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, κυρίως κατά την συνάντησή τους στον Λευκό Οίκο πριν από δύο εβδομάδες, η ικανότητά του ή η επιθυμία του να εξαναγκάσει τον Πούτιν να προβεί σε παραχωρήσεις, δεν είναι τόσο σαφής.
Στην πραγματικότητα, η μόνη παραχώρηση που ο Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε δημοσίως από τον Πούτιν την περασμένη εβδομάδα ήταν να σώσει τη ζωή «χιλιάδων Ουκρανών στρατιωτών» που δήθεν περιτριγυρίζονταν από τον ρωσικό στρατό -μια κατάσταση στο πεδίο της μάχης που αρχικά ανέφερε ο Πούτιν, αλλά την οποία ο ουκρανικός στρατός και ανεξάρτητοι στρατιωτικοί αναλυτές ανέφεραν ότι δεν υπήρχε όντως.
Μετά τους όρους του Πούτιν για την κατάπαυση του πυρός, Ρωσία και Ουκρανία αντάλλαξαν σφοδρές αεροπορικές επιθέσεις
Στο μεταξύ, ενώ οι συζητήσεις για εκεχειρία είναι σε εξέλιξη, Ρωσία και Ουκρανία αντάλλαξαν σφοδρές αεροπορικές επιθέσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας, με αμφότερες τις πλευρές να αναφέρουν το Σάββατο πάνω από 100 εχθρικά drones στον εναέριο χώρο τους.
Οι επιθέσεις έλαβαν χώρα λιγότερο από 24 ώρες μετά τη συνάντηση του Ρώσου προέδρου με τον Αμερικανό απεσταλμένο, Στιβ Ουίτκοφ, για να συζητήσουν τις «λεπτομέρειες» της αμερικανικής πρότασης για 30ήμερη κατάπαυση του πυρός στον πόλεμο με την Ουκρανία.
Ο Πούτιν πάντως δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη ότι υποστηρίζει τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, αλλά ανέφερε μια σειρά από «λεπτομέρειες» που πρέπει να διευκρινιστούν πριν συμφωνηθεί. Το Κίεβο έχει ήδη εγκρίνει την πρόταση για κατάπαυση του πυρός, αν και Ουκρανοί αξιωματούχοι εξέφρασαν δημοσίως αμφιβολίες για το αν η Μόσχα θα τηρήσει μια τέτοια συμφωνία.
«Ο Πούτιν είναι πολύ επικίνδυνος όταν μιλάει απευθείας με τον Τραμπ»
Ο Πούτιν συμφώνησε «ευγενικά» να εξετάσει την πρόταση του Αμερικανού προέδρου, υπό την προϋπόθεση ότι οι -ενδεχομένως- «φαντασμένοι» Ουκρανοί στρατιώτες παραδώσουν πρώτα τα όπλα.
Όλη αυτή η ανταλλαγή, μαζί με την θερμή αποδοχή του Πούτιν προς τον Τραμπ για το «ό,τι έκανε» προκειμένου να βελτιώσει τις σχέσεις Ουάσινγκτον και Μόσχας, άφησε την αίσθηση ότι ο έμπειρος ηγέτης του Κρεμλίνου και πάλι παίρνει το «πάνω χέρι» σε σχέση με τον Αμερικανό ομόλογό του.
«Ο Πούτιν είναι πολύ επικίνδυνος όταν μιλάει απευθείας με τον Τραμπ», δήλωσε ο πολιτικός αναλυτής του Κιέβου, Βολοντίμιρ Φεντσένκο.
«Ξέρει πώς να τον γοητεύσει, πώς να τον κολακεύσει. Και μπορεί να πει στον Τραμπ ότι αυτοί οι πανούργοι Ουκρανοί προσπαθούν να σε εξαπατήσουν, και τα σχετικά». Η χαρακτηριστική απάντηση του Πούτιν «ναι, αλλά» στην πρόταση της ΗΠΑ για εκεχειρία ήταν στην ουσία ένα προσεκτικά συσκευασμένο «όχι», σύμφωνα με πολλούς παρατηρητές του Κρεμλίνου.
«Προσπαθούν να μην την απορρίψουν πλήρως, γιατί κάτι τέτοιο μπορεί να χαλάσει τις σχέσεις με τον Τραμπ και να περιπλέξει τα πράγματα, οπότε πρέπει να πουν «Ναι, συμφωνούμε, αλλά…» Και τότε αυτό το «αλλά» το καθιστά αδύνατο», δήλωσε η πολιτική αναλύτρια Τατιάνα Στανοβάγια.
Η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται για μια εκεχειρία ως επί τούτου, ανέφερε η Στανόβαγια, και ενδιαφέρεται μόνο για διαπραγματεύσεις που θα οδηγήσουν σε μια τελική συμφωνία που θα είναι επωφελής για το Κρεμλίνο. «Οι Ρώσοι δεν θέλουν μια εκεχειρία αδιακρίτως - το λένε εδώ και καιρό», είπε.
Σύμφωνα με τη Στανόβαγια, ο Πούτιν εξακολουθεί να πιστεύει ότι υπάρχει μια «πραγματική Ουκρανία», η οποία υπάρχει παράλληλα με τον Ζελένσκι και άλλους υποτιθέμενους ριζοσπάστες στο Κίεβο, και ότι αυτοί οι «πραγματικοί» Ουκρανοί επιθυμούν καλές σχέσεις με τη Ρωσία.
«Δεν το λένε ρητά, αλλά η ιδέα είναι ότι με την Ουκρανία όπως είναι τώρα, με τον Ζελένσκι στην εξουσία, δεν θα υπάρξει συμφωνία, δεν θα υπάρξει τίποτα. Η Ουκρανία πρέπει να παραδεχτεί ότι έχει χάσει τον πόλεμο, ότι δεν έχει καμία πιθανότητα να ανατρέψει τη στρατιωτική κατάσταση, και ότι ο μόνος τρόπος να βγει είναι να αρχίσει να συζητά με τους Ρώσους για τους όρους ειρήνης της Μόσχας», πρόσθεσε.
Αυτό, φυσικά, απέχει πολύ από το όραμα που έχουν το Κίεβο και οι περισσότεροι δυτικοί σύμμαχοί της για μια βιώσιμη ειρήνη. Οι συζητήσεις, υπό την ηγεσία του Κιρ Στάρμερ και του Εμανουέλ Μακρόν, για την κινητοποίηση δυτικών χωρών που να παρέχουν κάποια στρατιωτική δύναμη για την επιβολή μιας μελλοντικής ειρήνης, φαίνονται πολύ μακρινές από την πραγματικότητα της τρέχουσας θέσης του Κρεμλίνου.
Η καθοριστική ερώτηση θα είναι αν ο Τραμπ είναι έτοιμος να πιέσει πραγματικά τη Μόσχα όταν η έκταση των «νουάνς» του Πούτιν γίνει σαφής. Ο Πούτιν παρουσίασε τη θέση του στον διαπραγματευτή του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, σε «κλειστές» συναντήσεις την Πέμπτη στη Μόσχα. Φέρεται να υπογράμμισε τη δυναμική της συνάντησης, κρατώντας τον Γουίτκοφ να περιμένει για οκτώ ώρες πριν τον δεχτεί για συζητήσεις. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χθες, ο Τραμπ επέμεινε ότι «δεν υπήρξε καμία αναμονή», κατηγορώντας όσους υποστήριξαν το αντίθετο ως «άρρωστα εκφυλισμένα άτομα».
Τουλάχιστον μια θετική εξέλιξη για την Ουκρανία, την περασμένη εβδομάδα, ήταν η φανερή επαναφορά των σχέσεων με τους Αμερικανούς μετά την «καταστροφική» συνάντηση στον Λευκό Οίκο, κατά τις συνομιλίες στη Σαουδική Αραβία.
Αντί για τον Βανς ή άλλους από τον κύκλο του Τραμπ, που είναι γνωστό ότι δεν συμπαθούν την Ουκρανία, ο Λευκός Οίκος έστειλε τον υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, και τον σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας, Μάικ Γουόλτζ, που θεωρούνται δύο από τους πιο «παραδοσιακούς» σκεπτικούς στην εξωτερική πολιτική του εκλεκτικού μείγματος γύρω από τον Τραμπ.
Αντί για τον Ζελένσκι, ο οποίος επικοινωνεί με έντονα συναισθηματικό τρόπο, η ουκρανική αποστολή ηγείτο από τον επικεφαλής του επιτελείου, Αντρίι Γερμάκ, γνωστός για τον ήπιο και στεγνό τρόπο ομιλίας του. Οι συνομιλίες διήρκεσαν οκτώ ώρες με μόνο ένα σύντομο διάλειμμα για μεσημεριανό και οι εμπλεκόμενοι δήλωσαν ότι χαρακτηρίστηκαν από «μεθοδικό διάλογο, παρά από συναισθηματικές εκκλήσεις».
«Οι ιστορικοί υποτιμούν τον ρόλο της ανθρώπινης εξάντλησης στη λήψη ιστορικών αποφάσεων», έγραψε ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών της Ουκρανίας, Γεόργκι Τύχι, στο Facebook μετά τις συνομιλίες. «Αυτές τις τελευταίες ώρες, όταν η κούραση είναι ήδη εμφανής, η έξοδος από το αδιέξοδο και ακόμα και οι δύσκολες υποχωρήσεις ξαφνικά γίνονται δυνατές».
Μετά την τηλεφωνική επικοινωνία των δύο αντιπροσωπειών με τους αντίστοιχους προέδρους τους, συμφωνήθηκε: Η Ουκρανία θα συμφωνήσει σε μια 30ήμερη εκεχειρία και οι ΗΠΑ θα επαναλάβουν την ανταλλαγή πληροφοριών και τις παραδόσεις όπλων - μια επιστροφή στην κανονικότητα που, μετά τις προηγούμενες δύο εβδομάδες, φάνηκε σαν διπλωματική νίκη.
Ο Γουίτκοφ δεν ήταν στη Σαουδική Αραβία, ενώ οι Ρούμπιο και Γουόλτζ δεν ταξίδεψαν στη Μόσχα, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για το πόσο συντονισμένες είναι οι διαπραγματεύσεις των ΗΠΑ. Ο Κιθ Κέλογκ, ο συνταξιούχος στρατηγός τον οποίο ο Τραμπ είχε αρχικά διορίσει απεσταλμένο για την Ουκρανία και τη Ρωσία και ο οποίος γνωρίζεται ως υποστηρικτής του Κιέβου, φαίνεται να έχει παραμεριστεί εντελώς από τη διαδικασία, με αναφορές που υποστηρίζουν ότι το Κρεμλίνο του ζήτησε να απομακρυνθεί από τις υψηλού επιπέδου συναντήσεις.
Αν, ενάντια στις πιθανότητες, ο Τραμπ καταφέρει να πείσει τον Πούτιν να συμφωνήσει στην εκεχειρία των 30 ημερών, οι συζητήσεις θα προχωρήσουν στο πιο δύσκολο ζήτημα του πώς να μετατραπεί αυτό σε μια βιώσιμη ειρήνη. Ακόμα και πριν από αυτό, θα υπάρχει το ζήτημα του πώς θα παρακολουθείται μια τέτοια εκεχειρία, κατά μήκος της μεγάλης και ασταθούς γραμμής του μετώπου.
«Μια εκεχειρία δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε πολιτικές δηλώσεις», δήλωσε ο Φεντσένκο. «Ο στρατός θα πρέπει να καθίσει και να συμφωνήσει για τη γραμμή επαφής, τη διαδικασία παρακολούθησης. Είναι όλα πιο δύσκολα τώρα -πριν υπήρχε μόνο πυροβολικό, τώρα υπάρχουν drones. Ποιος θα ελέγξει ή τουλάχιστον θα παρακολουθεί αυτό;»
