Οι φονικότερες πλημμύρες της Ισπανίας εδώ και δεκαετίες αποτελούν άλλη μια οδυνηρή υπενθύμιση πως η Ευρώπη είναι απροετοίμαστη για τις συνέπειες της κλιματική κρίσης, δήλωσε την Τετάρτη η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
«Αυτή είναι η δραματική πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής. Και πρέπει να προετοιμαστούμε για να την αντιμετωπίσουμε», τόνισε.
Όμως η ένταση των βροχοπτώσεων που έπληξαν περιοχές γύρω από την τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Ισπανίας, τη Βαλένθια - σε ορισμένες περιπτώσεις περίπου η βροχή ενός έτους σε μόλις οκτώ ώρες - εξέθεσε την χώρα για την ανετοιμότητά της και οδήγησε την υπό σοσιαλιστική ηγεσία εθνική κυβέρνηση να κατακεραυνώσει τις κεντροδεξιές περιφερειακές αρχές επειδή δεν προειδοποίησαν εγκαίρως τους ανθρώπους που κινδύνευαν.
Η περιφερειακή κυβέρνηση της Βαλένθια, η οποία είναι υπεύθυνη για τον συντονισμό των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης στις πληγείσες περιοχές, παραδέχτηκε ότι έστειλε ένα γραπτό μήνυμα που προειδοποιούσε τους κατοίκους για την επικείμενη καταστροφή μόλις στις 8:12 μ.μ. - οκτώ ώρες αφότου αναφέρθηκαν οι πρώτες πλημμύρες και 10 ώρες αφότου η Εθνική Κρατική Μετεωρολογική Υπηρεσία της Ισπανίας (AEMET) εξέδωσε προειδοποίηση που υπογράμμιζε τον «ακραίο κίνδυνο» σε ολόκληρη την περιοχή της Βαλένθια.
Μέχρι να δράσουν οι αρχές της Βαλένθια «η κατάσταση είχε ήδη κλιμακωθεί σημαντικά», δήλωσε Ισπανός αξιωματούχος της κεντρικής κυβέρνησης.
«Οι περιφερειακές κυβερνήσεις στην Ισπανία είναι αυτές που έχουν την αρμοδιότητα να στέλνουν ειδοποιήσεις στα κινητά τηλέφωνα των πολιτών προκειμένου να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους όταν είναι απαραίτητο... Γιατί σημειώθηκε αυτή η σημαντική καθυστέρηση στην αποστολή των μηνυμάτων; Δεν γνωρίζουμε».
Το σύντομο μήνυμα της περιφερειακής κυβέρνησης, ήρθε εντέλει πολύ αργά και βρήκε εκατοντάδες πολίτες παγιδευμένους σε σπίτια, καταστήματα και δρόμους.
Μέχρι το απόγευμα της Τετάρτης, τουλάχιστον 92 άνθρωποι ήταν «επισήμως» νεκροί, το μέγεθος των υλικών ζημιών χαρακτηριζόταν «ανυπολόγιστο», ενώ δεν μπορούσε να δοθεί κανένα επίσημο στοιχείο για τους αγνοούμενους - «γεγονός που υπογραμμίζει το τεράστιο μέγεθος αυτής της τραγωδίας».
Οι ειδικοί σε θέματα πλημμυρών εξέφρασαν τη λύπη τους για την αποτυχία να προειδοποιήσουν επαρκώς όσους βρίσκονταν σε κίνδυνο.
«Γνωρίζαμε εκ των προτέρων ότι επρόκειτο να υπάρξουν έντονες βροχοπτώσεις, αλλά αυτές οι προειδοποιήσεις δεν έφτασαν στους ανθρώπους στο έδαφος [εγκαίρως]», ανέφερε - μιλώντας στο Politico - η Hannah Cloke, καθηγήτρια υδρολογίας στο πανεπιστήμιο του Reading.
Τις τελευταίες εβδομάδες, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν πληγεί από θανατηφόρες και καταστροφικές πλημμύρες. Θεομηνίες στην Ελλάδα, το Βέλγιο και τη Γερμανία τα τελευταία χρόνια λειτούργησαν ως περαιτέρω προειδοποιήσεις για τον αυξανόμενο κίνδυνο ακραίων καιρικών φαινομένων.
Το αποτύπωμα της κλιματικής αλλαγής στην καταιγίδα που έπληξε την Ισπανία πριν δύο 24ωρα δεν έχει ακόμη μετρηθεί. Ωστόσο οι επιστήμονες δήλωσαν την Τετάρτη ότι η αύξηση της θερμοκρασίας υπήρξε βασικός εκλυτικός παράγοντας του φαινομένου. Η θερμοκρασία στη Μεσόγειο Θάλασσα «έσπασε» τον Αύγουστο κάθε ρεκόρ, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να μεταφερθεί περισσότερο νερό στα σύννεφα. «Χωρίς αμφιβολία, αυτές οι εκρηκτικές νεροποντές εντάθηκαν από την κλιματική αλλαγή», δήλωσε η Friederike Otto, επικεφαλής ομάδας ερευνητών που μελετούν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα ακραία καιρικά φαινόμενα στο Imperial College του Λονδίνου.
Πολιτικές ευθύνες πίσω από την πολύνεκρη τραγωδία
Στη Μαδρίτη, αριστεροί πολιτικοί στο ισπανικό κοινοβούλιο κατηγόρησαν τον Κάρλος Μαζόν, τον κεντροδεξιό πρόεδρο της περιφέρειας της Βαλένθια, ότι δεν άφησε στους εργαζόμενους να μείνουν σπίτι τους νωρίτερα μέσα στην ημέρα, σε μια προσπάθεια να κρατήσει ανοιχτές τις τοπικές επιχειρήσεις.
Η κυβέρνηση του Μαζόν δέχτηκε παράλληλα έντονη κριτική για την κατάργηση πέρυσι της Μονάδας Έκτακτης Ανάγκης της Βαλένθια, μιας επίλεκτης δύναμης ταχείας αντίδρασης που ήταν επιφορτισμένη με την αντιμετώπιση των επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών, ενώ οι ισπανικές εφημερίδες ανέφεραν πως το κέντρο συντονισμού έκτακτης ανάγκης συγκλήθηκε μόνο γύρω στις 5 το απόγευμα της Τρίτης.
«Υπάρχουν πολιτικές ευθύνες πίσω από αυτή την τραγωδία», δήλωσε ο βουλευτής της Ρεπουμπλικανικής Αριστεράς της Καταλονίας Γκαμπριέλ Ρουφιάν. «Η καταιγίδα μπορεί να ήταν αναπόφευκτη, αλλά υπάρχουν άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους επειδή αναγκάστηκαν να πάνε στη δουλειά τους και άλλοι που χάθηκαν, όπως φαίνεται, επειδή δεν υπήρχαν καλά εξοπλισμένες μονάδες για να τους σώσουν». Οι κάτοικοι που αναζητούσαν βοήθεια ανακάλυψαν γρήγορα πως ήταν μόνοι τους.
Οι ειδικοί ανέφεραν επίσης την ανεξέλεγκτη αστική ανάπτυξη της περιοχής της Βαλένθια - μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες περιοχές της Ισπανίας- ως βασικό παράγοντα της τραγωδίας. Οι ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι λειτούργησαν ως κανάλια για τα νερά της βροχής που γρήγορα κατέκλυσαν τις κοινότητες που ήταν χτισμένες δίπλα σε χαράδρες ή στις λεκάνες των εκτρεπόμενων ποταμών.
«Η κλιματική αλλαγή είναι καθοριστική για το μέγεθος αυτής της φυσικής καταστροφής», δήλωσε ο γεωλόγος Joan Escuer στο ισπανικό ραδιόφωνο. «Αλλά οι συνέπειές της δεν θα ήταν τόσο μεγάλες αν δεν είχαμε κατασκευάσει υποδομές και δεν είχαμε επιτρέψει στους ανθρώπους να εγκατασταθούν σε μέρη υψηλού κινδύνου».
Η είδηση του δραματικού αριθμού των νεκρών ήρθε λίγο πριν η φον ντερ Λάιεν παρουσιάσει μια έκθεση σχετικά με το πώς θα ενισχυθεί η ικανότητα της ΕΕ να αντιμετωπίσει όλα τα είδη κρίσεων, από πολέμους έως ακραίες καιρικές συνθήκες. «Η ετοιμότητα πρέπει να γίνει μέρος της στρατηγικής όλων των δράσεών μας», υποστήριξε στην ομιλία της που ξεκίνησε με την υπόσχεση να βοηθήσει την Ισπανία με τις πλημμύρες.
Η φον ντερ Λάιεν ζήτησε από την Επιτροπή να συντάξει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την καλύτερη προστασία των Ευρωπαίων από τις ακραίες κλιματικές συνθήκες. Το σχέδιο αυτό θα έρθει πολύ αργά για τους κατοίκους των κατεστραμμένων περιοχών της Ισπανίας.
