Ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» εγκαινιάστηκε τη Δευτέρα στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Δημήτρη Παπαστεργίου, οι οποίοι τον έθεσαν συμβολικά σε λειτουργία.
Πρόκειται για το ισχυρότερο υπολογιστικό σύστημα που έχει αποκτήσει ποτέ η Ελλάδα. Με μετρημένη υπολογιστική επίδοση 85,69 PetaFlops, ο «Δαίδαλος» καταλαμβάνει την 31η θέση στην παγκόσμια κατάταξη TOP500 και την 23η θέση στην Green500, η οποία αξιολογεί την ενεργειακή αποδοτικότητα των ισχυρότερων υπερυπολογιστών, σύμφωνα με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Με τον «Δαίδαλο», η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις 14 χώρες παγκοσμίως με τόσο ισχυρή παρουσία στην κατάταξη υπερυπολογιστών.
Ο «Δαίδαλος» βασίζεται στην προηγμένη αρχιτεκτονική της Hewlett Packard Enterprise, με επιταχυντές NVIDIA GH200 και τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης. Η υπολογιστική ισχύς του θα αξιοποιείται σε ευρύ φάσμα εφαρμογών, από τη φυσική, τη χημεία και τη βιοϊατρική έρευνα έως την προσωποποιημένη υγεία, την πρόγνωση καιρικών φαινομένων, την κλιματική και περιβαλλοντική μοντελοποίηση, την ενέργεια, τις μεταφορές και την κυβερνοασφάλεια.
Επίσης, θα υποστηρίζει την ανάπτυξη εφαρμογών παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης, Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων και λύσεων για την ελληνική γλώσσα, τον πολιτισμό και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η υποδομή θα είναι διαθέσιμη στην ελληνική και ευρωπαϊκή επιστημονική κοινότητα, σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στη βιομηχανία και στον δημόσιο τομέα, επιτρέποντας την επεξεργασία μεγάλων όγκων δεδομένων, την εκτέλεση σύνθετων προσομοιώσεων και την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών.
«Δαίδαλος»: Επένδυση 58,9 εκατ. ευρώ
Πρόκειται για επένδυση με συνολικό προϋπολογισμό 58,9 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που υλοποιήθηκε από την ΕΔΥΤΕ Α.Ε. - GRNET σε δύο αλληλένδετα στάδια. Η προμήθεια και εγκατάσταση του υπολογιστικού εξοπλισμού, των συστημάτων αποθήκευσης και του λογισμικού και η παροχή εκπαιδευτικών υπηρεσιών πραγματοποιήθηκαν από τη Hewlett Packard Enterprise, με προϋπολογισμό 41 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Η διαμόρφωση των ηλεκτρομηχανολογικών υποδομών και του Κέντρου Δεδομένων στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου υλοποιήθηκε από τη MainSys Α.Ε., με προϋπολογισμό 17,9 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Υπ. Ψηφιακής Διακυβέρνησης: Οι απαντήσεις σε 14 ερωτήσεις για τον «Δαίδαλο»
1. Τι είναι ο «Δαίδαλος» και ποια είναι η σημασία του για την Ελλάδα;
Ο «Δαίδαλος» είναι ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής και το ισχυρότερο υπολογιστικό σύστημα που έχει αποκτήσει ποτέ η Ελλάδα. Πρόκειται για μια σύγχρονη υποδομή Υπολογιστικής Υψηλών Επιδόσεων, η οποία μπορεί να επεξεργάζεται τεράστιους όγκους δεδομένων και να πραγματοποιεί ιδιαίτερα σύνθετους υπολογισμούς με πολύ μεγάλη ταχύτητα.
Με τον «Δαίδαλο», η χώρα αποκτά νέες δυνατότητες στην επιστημονική έρευνα, στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στην ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογικών εφαρμογών, ενισχύοντας την παρουσία της στο ευρωπαϊκό και διεθνές οικοσύστημα υπερυπολογιστικής.
2. Πόσο ισχυρός είναι και ποια είναι η θέση του στη διεθνή κατάταξη;
Ο «Δαίδαλος» διαθέτει μετρημένη υπολογιστική επίδοση 85,69 PetaFlops, δηλαδή μπορεί να εκτελεί περίπου 85,69 τετράκις εκατομμύρια υπολογιστικές πράξεις ανά δευτερόλεπτο.
Καταλαμβάνει την 31η θέση στην παγκόσμια κατάταξη TOP500 των ισχυρότερων υπερυπολογιστών και την 23η θέση στην Green500, που αξιολογεί την ενεργειακή τους αποδοτικότητα.
Με τον «Δαίδαλο», η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις 14 χώρες παγκοσμίως με τόσο ισχυρή παρουσία στην κατάταξη υπερυπολογιστών.
3. Πότε θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι πρώτοι χρήστες τον «Δαίδαλο»;
Η πρόσβαση των χρηστών στον «Δαίδαλο» θα ξεκινήσει σταδιακά μέσα στον Δεκέμβριο, μετά την πλήρη παραμετροποίηση του μηχανήματος. Οι σχετικές προσκλήσεις, οι όροι και οι οδηγίες πρόσβασης θα ανακοινώνονται από την ΕΔΥΤΕ.
Στόχος είναι η αξιοποίηση της υποδομής να ξεκινήσει με οργανωμένο και τεχνικά ασφαλή τρόπο.
4. Ποιοι θα μπορούν να αξιοποιούν τις δυνατότητές του και με ποια διαδικασία;
Η υπολογιστική ισχύς του «Δαίδαλου» θα είναι διαθέσιμη στην ελληνική και ευρωπαϊκή επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα, σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, σε νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στη βιομηχανία και στον δημόσιο τομέα.
Η πρόσβαση θα γίνεται μέσω συγκεκριμένων διαδικασιών και προσκλήσεων της ΕΔΥΤΕ και της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC και, όπου προβλέπεται, μέσω του PHAROS AI Factory.
Οι ενδιαφερόμενοι θα υποβάλλουν προτάσεις έργων, οι οποίες θα αξιολογούνται με βάση την επιστημονική ή τεχνολογική τους αξία, τις υπολογιστικές απαιτήσεις και τη διαθεσιμότητα των πόρων.
Οι ακριβείς προϋποθέσεις και οι προθεσμίες θα ανακοινωθούν με την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας.
5. Τι μπορεί να κάνει στην πράξη ο «Δαίδαλος»; Υπάρχουν συγκεκριμένα παραδείγματα;
Οι εφαρμογές του καλύπτουν ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα, από την Υγεία και τη βιοϊατρική έρευνα μέχρι την κλιματική αλλαγή, την ενέργεια, τις μεταφορές, τη βιομηχανία και την κυβερνοασφάλεια.
Ενδεικτικά:
Στην Υγεία: Μια ερευνητική ομάδα μπορεί να εκπαιδεύσει μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης με κατάλληλα ανωνυμοποιημένα δεδομένα, με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση ασθενειών ή την ανάπτυξη εργαλείων εξατομικευμένης ιατρικής.
Στην Πολιτική Προστασία: Μπορεί να υποστηρίξει σύνθετα κλιματικά μοντέλα για την καλύτερη κατανόηση ακραίων καιρικών φαινομένων και την πρόβλεψη κινδύνων πυρκαγιάς.
Στην επιχειρηματικότητα: Μια ελληνική επιχείρηση μπορεί να πραγματοποιεί προσομοιώσεις νέων προϊόντων ή παραγωγικών διαδικασιών, περιορίζοντας τον χρόνο δοκιμών και βελτιώνοντας τον σχεδιασμό πριν από την παραγωγή.
Παράλληλα, ο «Δαίδαλος» θα υποστηρίζει την ανάπτυξη εφαρμογών παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης και Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων, με δυνατότητες αξιοποίησης στην ελληνική γλώσσα, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό.
6. Θα χρησιμοποιείται μόνο για εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης;
Όχι. Ο «Δαίδαλος» είναι υπερυπολογιστής γενικού σκοπού, σχεδιασμένος για επιστημονικές και τεχνολογικές εργασίες που απαιτούν εξαιρετικά μεγάλη υπολογιστική ισχύ.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ένα από τα βασικά πεδία αξιοποίησής του, αλλά οι δυνατότητές του εκτείνονται στην υπολογιστική φυσική και χημεία, τη βιολογία, τη μετεωρολογία, την κλιματική έρευνα, την ενέργεια, τη βιομηχανία και πολλούς ακόμη τομείς.
7. Τι τον διαφοροποιεί από έναν συμβατικό υπολογιστή ή μια υπηρεσία cloud;
Ο «Δαίδαλος» έχει σχεδιαστεί για προβλήματα εξαιρετικά μεγάλης υπολογιστικής κλίμακας, που απαιτούν την ταυτόχρονη αξιοποίηση μεγάλου αριθμού επεξεργαστικών πόρων.
Με απλά λόγια, μπορεί να πραγματοποιεί σε πρακτικό χρόνο ιδιαίτερα απαιτητικές εργασίες, οι οποίες σε συμβατικά υπολογιστικά συστήματα θα χρειάζονταν πολύ περισσότερο χρόνο ή δεν θα μπορούσαν να εκτελεστούν αποτελεσματικά.
8. Ποια είναι η σχέση του «Δαίδαλου» με το PHAROS AI Factory;
Ο «Δαίδαλος» αποτελεί τον υπολογιστικό πυρήνα του ελληνικού Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης «PHAROS», ενός από τα πρώτα AI Factories του ευρωπαϊκού δικτύου.
Ο «Δαίδαλος» παρέχει την υπολογιστική ισχύ, ενώ η «PHAROS» AI Factory τη συνδυάζει με δεδομένα, τεχνογνωσία, εργαλεία, εκπαίδευση και εξειδικευμένη υποστήριξη, ώστε ερευνητές, πανεπιστήμια, επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς να αναπτύσσουν εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.
Οι βασικοί τομείς προτεραιότητας είναι η Υγεία, η Γλώσσα και ο Πολιτισμός, και η Βιωσιμότητα.
Το εγχείρημα ενισχύει την τεχνολογική αυτονομία της Ελλάδας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ανάπτυξη εγχώριων μοντέλων και εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.
9. Ποια τεχνολογία χρησιμοποιεί ο «Δαίδαλος»;
Το σύστημα βασίζεται στην προηγμένη αρχιτεκτονική της Hewlett Packard Enterprise και διαθέτει επιταχυντές NVIDIA GH200, σχεδιασμένους για ιδιαίτερα απαιτητικές υπολογιστικές εργασίες και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.
Χρησιμοποιεί επίσης τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης (Direct Liquid Cooling), η οποία επιτρέπει αποτελεσματικότερη απομάκρυνση της θερμότητας από τα υπολογιστικά κυκλώματα, περιορίζοντας την ενέργεια που απαιτείται για την ψύξη τους.
10. Πού έχει εγκατασταθεί ο «Δαίδαλος» και ποιες είναι οι υποδομές του Κέντρου Δεδομένων;
Ο «Δαίδαλος» έχει εγκατασταθεί στο νέο Κέντρο Δεδομένων της ΕΔΥΤΕ, στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου. Πρόκειται για αναγνωρισμένο μνημείο βιομηχανικής κληρονομιάς, έκτασης περίπου 1.500 τ.μ., που μετατράπηκε σε σύγχρονη υποδομή υψηλής τεχνολογίας.
Το Κέντρο Δεδομένων διαθέτει εγκατεστημένη ισχύ 6,3 MVA, καλύπτει τις απαιτήσεις διαθεσιμότητας και αξιοπιστίας του διεθνούς οργανισμού Uptime Institute και λειτουργεί σύμφωνα με τις πολιτικές ασφάλειας της ΕΔΥΤΕ.
11. Πώς διασφαλίζεται η ενεργειακή αποδοτικότητα του «Δαίδαλου»;
Η ενεργειακή αποδοτικότητα αποτέλεσε βασική προτεραιότητα στον σχεδιασμό του «Δαίδαλου», ο οποίος καταλαμβάνει την 23η θέση στην παγκόσμια κατάταξη Green500.
Το σύστημα αξιοποιεί προηγμένη τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης (Direct Liquid Cooling), σε συνδυασμό με τις τοπικές κλιματικές συνθήκες και τη δυνατότητα ελεύθερης ψύξης για το μεγαλύτερο μέρος του έτους, περιορίζοντας την ενέργεια που απαιτείται για την ψύξη του.
Παράλληλα, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου λειτουργεί φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 2 MWp για ιδιοκατανάλωση, συμβάλλοντας στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της εγκατάστασης.
12. Θα μπορεί το κοινό να επισκεφθεί τον «Δαίδαλο»;
Ο χώρος έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να δέχεται επισκέψεις, με την τήρηση των απαραίτητων προϋποθέσεων ασφάλειας.
Καθώς πρόκειται για υπολογιστική υποδομή υψηλών τεχνικών απαιτήσεων, η πρόσβαση στον εξοπλισμό είναι ελεγχόμενη.
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών στον περιβάλλοντα χώρο θα υπάρξει σχετική ενημέρωση για τη δυνατότητα οργανωμένων επισκέψεων.
13. Ποιος διαχειρίζεται τον «Δαίδαλο»;
Τη λειτουργία και τη διαχείριση του «Δαίδαλου» έχει το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET), φορέας του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος EuroHPC.
Η λειτουργία του υποστηρίζεται από εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, με συνεχή τεχνική παρακολούθηση για τη διασφάλιση της ασφάλειας, της διαθεσιμότητας και της αποδοτικής αξιοποίησης της υποδομής.
14. Πόσο κόστισε το έργο και πώς χρηματοδοτήθηκε;
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 58,9 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, και η υλοποίησή του πραγματοποιήθηκε από την ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET σε δύο στάδια.
Η Hewlett Packard Enterprise ανέλαβε την προμήθεια και εγκατάσταση του υπολογιστικού εξοπλισμού, των συστημάτων αποθήκευσης και του λογισμικού, καθώς και την παροχή εκπαιδευτικών υπηρεσιών, με προϋπολογισμό 41 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Η MainSys Α.Ε. ανέλαβε τη διαμόρφωση των ηλεκτρομηχανολογικών υποδομών και του Κέντρου Δεδομένων στο Λαύριο, με προϋπολογισμό 17,9 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.
Το έργο χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU, και της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC.
{https://www.youtube.com/watch?v=g-QLp8zLuf8}
Φωτ.: SOOC/ MENELAOS MYRILLAS
