Με 177 ψήφους «υπέρ», 74 «κατά» και 42 «παρών», υπερψηφίστηκε στη Βουλή η τροπολογία που κατέθεσε η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών.
Η τροπολογία προβλέπει την «αναστολή της υποβολής αιτήσεων χορήγησης ασύλου από άτομα που εισέρχονται στη χώρα παράνομα με οποιοδήποτε πλωτό μέσο που προέρχεται από τη Βόρεια Αφρική». Όπως αναφέρεται επίσης «τα άτομα αυτά επιστρέφονται, χωρίς καταγραφή, στη χώρα προέλευσης ή καταγωγής». Η διάταξη ισχύει για χρονικό διάστημα τριών μηνών».
Κατά την ονομαστική ψηφοφορία τη διάταξη ψήφισαν οι βουλευτές της ΝΔ, της Ελληνικής Λύσης και ανεξάρτητοι βουλευτές, ενώ οι 74 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, του ΚΚΕ, της Νέας Αριστεράς και της Πλεύσης Ελευθερίας καταψήφισαν.
«Παρών» ψήφισαν 42 βουλευτές από το ΠΑΣΟΚ και τη ΝΙΚΗ, ενώ είχε προηγηθεί διήμερη μάχη στη Βουλή μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.
Η διάταξη προβλέπει πως αναστέλλεται η υποβολή αιτήσεων χορήγησης ασύλου από άτομα που εισέρχονται στη χώρα παράνομα με οποιοδήποτε πλωτό μέσο που προέρχεται από τη Βόρειο Αφρική. «Τα άτομα αυτά επιστρέφονται, χωρίς καταγραφή, στη χώρα προέλευσης ή καταγωγής», αναφέρει η ρύθμιση.
Πολιτικές αντεγκλήσεις σε υψηλούς τόνους
«Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και αυτή η κυβέρνηση θεωρεί ότι έχουμε και σύνορα, έχουμε και Επικράτεια και θα την προστατεύσουμε», διεμήνυσε από την Ολομέλεια της Βουλής, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, ο οποίος απάντησε στην αντιπολίτευση σχετικώς με το αίτημά της να απορριφθεί ως αντισυνταγματική η τροπολογία για το άσυλο.
Ο κ. Πλεύρης, αφού περιέγραψε «έκτακτες συνθήκες» για τη χώρα με τις χιλιάδες παράνομων μεταναστών να καταφτάνουν και το ασύμβατο προφίλ των ανθρώπων αυτών με το προσφυγικό προφίλ (που θα έχριζε ανθρωπιστικής προστασίας) απέρριψε τα επιχειρήματα περί αντισυνταγματικότητας της ρύθμισης, επικαλούμενος την απόλυτη συνάφεια της διάταξης με την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που εφαρμόστηκε το 2020 στον Έβρο και φέρει την σφραγίδα του Συμβουλίου της Επικρατείας, ως συνταγματική.
Ταυτοχρόνως, διαβεβαίωσε την Εθνική Αντιπροσωπεία ότι η τροπολογία αυτή έρχεται μετά από πλήρη συνεννόηση και συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία αναγνώρισε καθεστώς έκτακτων συνθηκών για τη χώρα.
Δεδομένου ότι το ΠΑΣΟΚ τοποθετείται με το «παρών» στην ψηφοφορία για την τροπολογία, ωστόσο υποστήριξε την αντισυνταγματικότητα της τροπολογίας, ο υπουργός διερωτήθηκε «πώς μπορεί να λέει ότι κάτι είναι αντισυνταγματικό και να μην το καταψηφίζει;» και απευθυνόμενος προς την πτέρυγα της αξιωματικής αντιπολίτευσης είπε:
«Θεωρείτε ότι είναι αντισυνταγματικό το άρθρο 1 που λέει ότι αναστέλλεται η υποβολή αιτήσεων χορήγησης ασύλου από άτομα που εισέρχονται παράνομα; Όσοι σήμερα μιλήσατε για αντισυνταγματικότητα της ρύθμισης αποδέχεστε ότι ήταν αντισυνταγματική κι η ΠΝΠ στον Έβρο. Και κανονικά θα έπρεπε να με κατηγορήσετε για το αντίθετο. Η ΠΝΠ στον Έβρο που κρίθηκε συνταγματική ήταν για όλη την Επικράτεια κι εμείς εδώ κάνουμε μια νομοθετική ρύθμιση που έχει γεωγραφικό προσδιορισμό και αναφέρεται στη Βόρειο Αφρική. Επίσης, έχει γίνει και σε συνεννόηση και ενημέρωση της ΕΕ για την οποία μάλιστα είπατε ότι έχει γίνει ανακοίνωση που αντιλαμβάνεται πλήρως τις έκτακτες συνθήκες».
«Οι έκτακτες συνθήκες αυτές είναι ότι το 2024 από τη Βόρειο Αφρική εισήλθαν 4.000 άτομα, το 2025 το πρώτο πεντάμηνο εισήλθαν διπλάσιοι και τις τελευταίες ημέρες είχαμε 1.000 άτομα την ημέρα. Κι αυτή τη στιγμή στις ακτές της Λιβύης υπάρχουν 3 εκατ. άνθρωποι» είπε ο υπουργός Μετανάστευσης και επιτέθηκε και στα κόμματα της Αριστεράς επισημαίνοντας πως στην ουσία προτείνουν να δέχεται χιλιάδες άτομα κάθε μέρα η χώρα, οι οποίοι μετά θα κυκλοφορούν ελεύθεροι στην Επικράτεια.
«Η Αριστερά μας λέει ότι πρέπει και να τους καταγράφουμε και να τους δώσουμε άσυλο. Το ΠΑΣΟΚ κι ο κ. Ανδρουλάκης λέει κάντε γρήγορα την εξέταση ασύλου να την απορρίψετε αφού δεν έχουν προσφυγικό προφίλ. Αυτό σημαίνει ότι θα χρειαζόταν τουλάχιστον έξι μήνες με 1.000 άτομα την ημέρα. Δηλαδή, αυτοί οι άνθρωποι έρχονται στις δομές που έχουν πεπερασμένες δυνατότητες, κάνουμε καταγραφή και αίτηση ασύλου και μετά να κυκλοφορούν ελεύθεροι στην Ομόνοια, στον 'Αγιο Παντελεήμονα και στην ελληνική επικράτεια. Αυτό να το πείτε στις τοπικές κοινωνίες. Αυτό λέτε στην εθνική αντιπροσωπεία και εγκαλείτε μια κυβέρνηση που έρχεται και λέει ότι «για να αντιμετωπίσω αυτή την κατάσταση έρχομαι και κάνω αναστολή υποβολής του ασύλου και δυνατότητα κράτησης για να μπορώ να ελέγξω αυτή την κατάσταση και μετά επιστροφή».
Ο κ. Πλεύρης, μίλησε για μια απολύτως σταθμισμένη ρύθμιση και επικαλέστηκε ανάλογες αποφάσεις χωρών, όπως της Ισπανίας, η οποία δέχθηκε αντίστοιχη πίεση «στα χαρακτηριστικά της εισβολής όπως έχουμε αυτή τη στιγμή» και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το αποδέχθηκε. «Τα θέματα συνταγματικότητας για να τα λύσουμε επικαλούμαι μια προσωρινή διαταγή του ΣτΕ στην περίπτωση του Έβρου, όπου μάλιστα την προσφυγή την κάνει εγκυμονούσα και απορρίπτει το αίτημα» προσέθεσε. Σχετικώς με το άρθρο 15, για το οποίο δημοσίευσε σχετικό άρθρο ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ο αρμόδιος υπουργός υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση δεν το ενεργοποιεί παρότι συντρέχουν οι συνθήκες, παρά επιλέγει προδήλως ένα πιο ήπιο μέτρο. «Διότι άμα ήταν να ενεργοποιήσουμε πηγαίναμε και σε άλλες διαδικασίες. Δεν χρειάζεται. Μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε διαφορετικά, αλλά ότι συντρέχουν οι συνθήκες συντρέχουν» εξήγησε.
Ως προς το προφίλ των μεταναστών, ο κ. Πλεύρης ενημέρωσε ότι από τους 507 που εισήλθαν στο Λαύριο, 495 είναι άνδρες και 16 γυναίκες. «Τέλος λοιπόν το παραμύθι με τις μωρομάνες, εδώ έχουμε παρουσία ανθρώπων από 18 έως 30 ετών, οι οποίοι με βάση το προφίλ τους, που είναι στην συντριπτική πλειοψηφία από την Αίγυπτο, δεν δικαιούνται καμίας προστασίας» υπογράμμισε.
Απευθυνομένος τέλος προς το ΚΚΕ, ο κ. Πλεύρης είπε με σκωπτικό τόπο «ευχαριστούμε κύριοι του ΚΚΕ» διότι μίλησε για παραβίαση της Συνθήκης της Γενεύης του 1951 η οποία έγινε για να προστατεύσει τον κόσμο που ήταν στη Σοβιετική Ένωση και έφευγε. «Γι' αυτό έγινε και χαίρομαι που έρχεται εδώ και την επικαλείται την Σύμβαση της Γενεύης που έγινε για να σώσει τους ανθρώπους που ήταν στη Σοβιετική Ένωση και ήθελαν να την κοπανήσουν. Ευχαριστούμε» ανέφερε.
Οι θέσεις των κομμάτων
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ- ΚΙΝΑΛ Παύλος Χρηστίδης υποστήριξε την αντισυνταγματικότητα της τροπολογίας λέγοντας ότι η χρησιμοποίηση του άρθρου 15 του ΕΣΔΑ «δημιουργεί τεράστιο ζήτημα και οι απαντήσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη δημιουργούν προβληματισμό, εάν όχι γέλια», Η κυβέρνησης είπε «παραδέχεται ότι επικαλείται το άρθρο 15 ΕΣΔΑ χωρίς να χρησιμοποιεί!» δηλαδή «δεν θα υπάρξει οποιαδήποτε ενημέρωση στο Συμβούλιο της Ευρώπης όπως αξιώνει το άρθρο 15 του ΕΣΔΑ, θα υπάρξει παραβίαση απροκάλυπτη. Με επιχειρηματολογία που προσιδιάζει σε συνθήκες πολιορκίας του άρθρου 48 του Συντάγματος» και αναρωτήθηκε «να περιμένουμε τις επόμενες ημέρες και έκδοση σχετικού Διατάγματος; Ποιος τα σκέφτεται αυτά τα πράγματα;» Ο κ. Χρηστίδης κατέληξε λέγοντας ότι «η Ελλάδα αντιμετώπισε τα τελευταία χρόνια αντίστοιχο πρόβλημα και στον Έβρο και στα Δωδεκάνησα αλλά τέτοια νομική επίκληση δεν είχαμε. Είναι η πρώτη φορά από την εποχή της δικτατορίας που δημιουργούνται προϋποθέσεις εξαίρεσης της χώρας από τον ΕΣΔΑ. Η κυβέρνηση δημιουργεί επικίνδυνες συνθήκες».
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Γιώργος Ψυχογιός υποστήριξε την ένσταση αντισυνταγματικότητας της τροπολογίας λέγοντας ότι «η φύλαξη των συνόρων είναι δικαίωμα και υποχρέωση της χώρας, όμως πρέπει να υπακούει στην απαρέγκλιτη τήρηση του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας». Υποστήριξε πως η τροπολογία είναι αντίθετη με το άρθρο 5 (παράγραφος 2) του Συντάγματος που θεσπίζει ότι όλοι όσοι βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια απολαμβάνουν την απόλυτη προστασία της ζωής, της τιμής και της ελευθερίας τους, χωρίς διάκριση εθνικότητας, φυλής, γλώσσας και θρησκευτικών πολιτικών πεποιθήσεων. Εξαιρέσεις επιτρέπονται στις περιπτώσεις που προβλέπει το διεθνές δίκαιο, το οποίο είναι δεσμευτικό και υποχρεωτικό. Επίσης, παραβιάζει την αναστολή πρόσβασης στο άσυλο με γεωγραφικά κριτήρια δηλαδή το άρθρο 18 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (κατοχύρωση δικαιώματος στην αίτηση ασύλου), το άρθρο 33 της Σύμβασης της Γενεύης (απαγόρευση επαναπροώθησης) και την Οδηγία 2013/32 της ΕΕ (διαδικασίες ασύλου). Η επιστροφή χωρίς καταγραφή, πρόσθεσε, συνιστά pushback και παραβίαση του δικαιώματος σε ατομική εξέταση αιτήματος διεθνούς προστασίας. «Είναι διατάξεις αναγκαστικού δικαίου, διεθνούς δικαίου που δεσμεύουν τη χώρα και είναι όπλο και για τη χώρα απέναντι σε άλλους το παραβιάζουν. Η επιστροφή λοιπόν, χωρίς καταγραφή συνιστά de facto και παραβίαση του δικαιώματος για ατομική εξέταση αιτήματος διεθνούς προστασίας στο οποίο ο κ. Γεραπετρίτης αναφέρθηκε χτες και ομολόγησε ότι αυτό θα πρέπει να τηρείται σε κάθε περίπτωση», υπογράμμισε ο Γ. Ψυχογιός. Η τροπολογία αυτή είπε ο κ. Ψυχογιός δημιουργεί ένα καθεστώς νομικής αορατότητας (legal limbo). Η αποκλειστική επίκληση της «παράνομης εισόδου» και της «προέλευσης από Βόρεια Αφρική» καταργεί τη διάκριση μεταξύ προσώπων που διαφεύγουν διώξεων ή πολέμου (και δικαιούνται άσυλο) και προσώπων που μετακινούνται για άλλους λόγους. Ενώ καταργείται στην πράξη η εξατομικευμένη εξέταση, που αποτελεί θεμέλιο του προσφυγικού δικαίου. Ο βουλευτής ανέφερε ότι για την αναστολή ασύλου στον Έβρο το 2020 υπήρξε κατακραυγή εναντίον της χώρας μας και πρόσθεσε πως «το διεθνές δίκαιο δεν είναι δυνατόν να τηρείται a la carte καταλογίζοντας στην κυβέρνηση ότι «δημιουργεί γκρίζες ζώνες "αόρατων" ανθρώπων που δεν εντάσσονται σε κανένα καθεστώς. Ο κ. Ψυχογιός ανέφερε ότι η πάγια θέση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ είναι η υποβολή αιτήματος ασύλου, η γρήγορη και δίκαιη εξέταση του, προκειμένου να αποφασιστεί ποιος δικαιούται άσυλο και ποιος όχι και να δρομολογηθούν οι διαδικασίες επιστροφής για αυτούς που δεν δικαιούνται. Με μεταφορά των ανθρώπων που φτάνουν στην Κρήτη σε δομές της ενδοχώρας, «τις οποίες η κυβέρνηση έχει εγκαταλείψει».
Η κοινοβουλευτική εκπρόσωπος του ΚΚΕ, Διαμάντω Μανωλάκου, ανέφερε πως υποστηρίζει ότι η τροπολογία είναι αντισυνταγματική γιατί «θεωρούμε και συμφωνούμε ότι με αυτή την ντροπιαστική, σκληρή, άγρια, απάνθρωπη και ρατσιστική τροπολογία παραβιάζεται η διεθνής συνθήκη της Γενεύης που υπερισχύει του εθνικού δικαίου, σύμφωνα με το άρθρο 28 του Συντάγματος». Η βουλευτής ανέφερε ότι η μη καταγραφή μεταναστών και προσφύγων καταπατά τον σεβασμό και την προστασία της αξίας του Ανθρώπου, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ.1 του Συντάγματος. Παραβιάζει ακόμα την απόλυτη προστασία της ζωής, της τιμής και της ελευθερίας όσων βρίσκονται στην επικράτεια, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ.2.
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Ελληνικής Λύσης Κωνσταντίνος Χήτας απέρριψε την ένσταση αντισυνταγματικότητας της τροπολογίας, για αυτό όπως είπε «παρότι η κυβέρνηση κάνει "μισό βήμα" και "μισή δουλειά" θα την ψηφίσει». Επισήμανε ότι η κοινοβουλευτική διαδικασία της έντασης αντισυνταγματικότητας είναι «μια προσχηματική ανώφελη άσκηση αφού αυτές πάντα απορρίπτονται από την πλειοψηφία και αφού δεν έχουμε συνταγματικό δικαστήριο και ανεξάρτητη δικαιοσύνη».
Η κοινοβουλευτική εκπρόσωπος της Νέας Αριστεράς, Θεοπίστη Πέρκα, υποστήριξε την αντισυνταγματικότητα της τροπολογίας που είπε ότι «αποτελεί μια κραυγαλέα θεσμική οπισθοδρόμηση. Μια ακροδεξιά, ρατσιστική επιλογή κατάφωρης παραβίασης του Συντάγματος, του Διεθνούς Δικαίου και του κεκτημένου της ΕΕ». Η βουλευτής ανέφερε ότι η τροπολογία παραβιάζει «την Αρχή της μη επαναπροώθησης και την προστασίας από βασανιστήρια και εξευτελιστική συμπεριφορά. Ότι κανένα κράτος δεν μπορεί να παρεκκλίνει από τα ανθρώπινα δικαιώματα σύμφωνα με την ΕΣΔΑ. Και ότι το δικαίωμα του ανθρώπου να ζητήσει άσυλο δεν μπορεί να ανασταλεί, ανεξαρτήτως των πιθανοτήτων επιτυχίας του». Η κυβέρνηση, είπε η κ. Πέρκα, «παραβιάζει κατάφωρα το Διεθνές Προσφυγικό Δίκαιο και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, όπου αναφέρει ότι το δικαίωμα αιτήματος ασύλου είναι θεμελιώδες και δεν είναι διαπραγματεύσιμο, δεν μπορεί να ανασταλεί ούτε προσωρινά ούτε τοπικά. Το δικαίωμα ασύλου κατοχυρώνεται ρητά στο άρθρο 6 της Οδηγίας 32/2013, στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, στα άρθρο 18 και 19 του Δικαιώματος Ασύλου, ενώ επίσης υπάρχει και το άρθρο 3 του ΕΣΔΑ που δεν επιτρέπει την οποιαδήποτε παρέκκλιση που θεσπίζεται στο άρθρο 15 του ΕΣΔΑ το οποίο επικαλείται η τροπολογία στην αιτιολογική της έκθεση. Συνεπώς παραβιάζει το διεθνές δίκαιο όπως και το άρθρο 2 παρ. 1 του Συντάγματος περί σεβασμού και προστασίας του Ανθρώπου, το άρθρο 5 παρ. 2 περί προστασίας αλλοδαπών προσώπων, το άρθρο 7 παρ. 2 περί απαγόρευσης βασανιστηρίων. Την συνταγματική αρχή της αναλογικότητας (αρ. 25 παρ. 1) του Συντάγματος. Τα δικαιώματα του Ανθρώπου αλλά και άρθρο 28 του Συντάγματος».
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Νίκης δεν τοποθετήθηκε στη συζήτηση επί της ένστασης αντισυνταγματικότητας.
Η ένσταση αντισυνταγματικότητας απορρίφθηκε δια εγέρσεως, όπως ορίζει ο Κανονισμός της Βουλής.
Μητσοτάκης: Η Ελλάδα δεν είναι ένας ανοιχτός διάδρομος προς την Ευρώπη
Το μήνυμα ότι «η Ελλάδα δεν είναι ένας ανοιχτός διάδρομος προς την Ευρώπη» εξέπεμψε μέσω δήλωσής του στη γερμανική εφημερίδα Bild ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης σχετικά με τις πρόσφατες αποφάσεις της κυβέρνησης στο μεταναστευτικό. Ο κ. Μητσοτάκης επιμένει ότι «είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε στενά με τις λιβυκές αρχές, έτσι ώστε να σταματήσουμε τις αναχωρήσεις στο σημείο εκκίνησης», διευκρινίζει, πάντως, ότι «χρειαζόμαστε επίσης μία ενιαία ευρωπαϊκή απάντηση», εξηγώντας ότι «η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη σε μια δίκαιη και αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική, συμπεριλαμβανομένων των νόμιμων οδών μετανάστευσης, αλλά η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί άμεση δράση. Και αυτό δεν είναι μόνο ευθύνη της Ελλάδας, είναι και ευθύνη της Ευρώπης».
Ακολουθεί ολόκληρη η δήλωση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη στη γερμανική εφημερίδα Bild:
Αντιμέτωποι με την απότομη αύξηση των παράτυπων αφίξεων δια θαλάσσης από τη βόρεια Αφρική, ιδίως από τη Λιβύη προς την Κρήτη, λάβαμε τη δύσκολη αλλά απολύτως αναγκαία απόφαση να αναστείλουμε προσωρινά τη διαδικασία εξέτασης των αιτήσεων χορήγησης ασύλου για όσους φτάνουν δια θαλάσσης από χώρες της βόρειας Αφρικής.
Η απόφαση αυτή στέλνει ένα σαφές μήνυμα, που δεν επιτρέπει παρερμηνείες, στα δίκτυα διακίνησης μεταναστών: η Ελλάδα δεν αποτελεί μία ανοιχτή οδό διέλευσης. Το ταξίδι είναι επικίνδυνο, το αποτέλεσμα αβέβαιο και τα χρήματα που καταβάλλονται στους διακινητές τελικά χάνονται άσκοπα. Οι παράνομες είσοδοι δεν θα οδηγούν σε νόμιμη εγκατάσταση.
Το μήνυμά μας είναι σαφές: η Ελλάδα δεν είναι ένας ανοιχτός διάδρομος προς την Ευρώπη. Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε στενά με τις λιβυκές αρχές έτσι ώστε να σταματήσουμε τις αναχωρήσεις στο σημείο εκκίνησης.
Αλλά χρειαζόμαστε, επίσης, μια ενιαία ευρωπαϊκή απάντηση.
Η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη σε μια δίκαιη και αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική, συμπεριλαμβανομένων των νόμιμων οδών μετανάστευσης, αλλά η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί άμεση δράση. Και αυτό δεν είναι μόνο ευθύνη της Ελλάδας, είναι και ευθύνη της Ευρώπης.
