«Παλαιότερα, πριν τη δικτατορία, αλλά και μετά από αυτήν στη μεταπολίτευση, δημιουργήθηκαν πολλά νέα κόμματα ή επανασυστήθηκαν άλλα με νέο όνομα. Ξέρει κανείς την ημερομηνία γέννησής τους; Όχι. Όλοι όμως ξέρουν την ημερομηνία γέννησής του ΠΑΣΟΚ. Την 3η Σεπτέμβρη. Αναρωτήθηκε κανείς γιατί; Μα γιατί το Κίνημα που δημιούργησε ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν ένα πολιτικό κίνημα που εξέφραζε στην αρχή μια πρωτοποριακή μειοψηφία και μετά τους πόθους, τις ανάγκες και τα οράματα των απλών ανθρώπων, δηλαδή τη μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού. Κι αυτό όχι στα ποσοστά των εκλογών μόνο, όσο στο ιστορικό αποτύπωμα που άφησε το ΠΑΣΟΚ με την προοδευτική κοινωνική Αλλαγή που για πρώτη φορά έφερε στη χώρα. Δεν είναι υπερβολή, αποτέλεσε και ήταν μια ειρηνική επανάσταση.
Το ΠΑΣΟΚ κι ο αρχηγός του σφυρηλάτησαν από την πρώτη στιγμή ένα γνήσιο πολιτικό δεσμό με το λαό μέσα από ένα όραμα που σε μεγάλο βαθμό έγινε πραγματικότητα. Οι στιγμές αυτές είναι ελάχιστες στην Ιστορία ακόμα και μοναδικές γι’ αυτό και καταγράφονται με ανεξίτηλο μελάνι κι αποτυπώνονται στη μνήμη περνώντας από γενιά σε γενιά.
Το ελληνικό κατεστημένο που γεννήθηκε από τον αγώνα της ανεξαρτησίας το 1821 και κυρίως μετά τη δολοφονία Καποδίστρια υφάρπαξε το όραμα των αγωνιστών της Επανάστασης και το έφερε στα μέτρα του με κύριο χαρακτηριστικό τη δημιουργία και κυριαρχία μιας νέας εξαρτώμενης ξενοκίνητης ολιγαρχίας. Πολλές μορφές αγνών πατριωτών και κοινωνικών αγωνιστών στην πορεία των χρόνων τέθηκαν στο περιθώριο από την άρχουσα τάξη που είχε τη δύναμη με την καταστολή και την επίσημη τρομοκρατία, (πάντα με την αρωγή των ισχυρών ξένων προστατών), να «τακτοποιεί» το καθεστώς κατά το πως την βόλευε.
Οι πολίτες ήταν ουσιαστικά υπήκοοι μιας «ξένης» προς αυτούς εξουσίας είτε αυτή ήταν το παλάτι είτε οι άπειρες μεταμορφώσεις μιας σκληροπυρηνικής Δεξιάς και των ανά περίοδο πολλαπλών πολιτικών εκφραστών της.
Οι ιδιαίτερες ιστορικές συνθήκες το 1974 με το προσχεδιασμένο πραξικόπημα της Χούντας στην Κύπρο και την εισβολή των Τούρκων, επέτρεψαν την οικοδόμηση στην Ελλάδα, επί των ερειπίων της εθνικής προδοσίας, μιας σύγχρονης Δημοκρατίας συμβατής με εκείνες της ΕΟΚ.
Στο κλίμα αυτό ο Ανδρέας Παπανδρέου ως οξύνους πολίτικος που ήταν, προχώρησε στις 3 του Σεπτέμβρη 1974 στην ίδρυση του ριζοσπαστικού στις αντιλήψεις Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος με βάση τις αρχές του ΠΑΚ που είχε οργανώσει στο εξωτερικό άλλα και στο εσωτερικό στη διάρκεια του αντιδικτατορικού αγώνα.
Το πνεύμα που επικρατούσε τότε στην Ελλάδα τόσο στη νεολαία όσο και στους αγωνιστές κατά της δικτατορίας ήταν ποτέ πια επιστροφή στο παρελθόν, προοδευτική προοπτική για τη χώρα, η τώρα ή ποτέ! Ή όπως ευφυώς αποτυπώθηκε στο σύνθημα «εδώ και τώρα». Αρκεί να διαβάσει κανείς τη διακήρυξη της ίδρυσης του Κινήματος που αποτελεί αναμφισβήτητα ένα ιστορικό ντοκουμέντο.
Πέτυχε το νέο Κίνημα τους σκοπούς του; Σε μεγάλο βαθμό ναι. Δημιούργησε εθελοντικά κι αυθόρμητα τοπικές οργανώσεις σε όλη τη χώρα, μέχρι και το τελευταίο χωριό. Συνδύασε και συνταίριαξε τρεις γενιές αγωνιστών, της Εθνικής Αντίστασης, της γενιάς του 1-1-4 και της αντιδικτατορικής γενιάς του Πολυτεχνείου και τις εξέφρασε πολιτικά. Κατάρτησε ένα πρόγραμμα ριζοσπαστικών αλλαγών το οποίο δημοσιοποίησε με τον τίτλο «Συμβόλαιο με το Λαό». Ήταν πλέον θέμα χρόνου το νέο πολιτικό Κίνημα να έρθει στην Κυβέρνηση, πράγμα που συνέβη στις εκλογές του 1981.
Πολλοί κονδυλοφόροι των μέσων ενημέρωσης δημοσιογράφοι και αρθρογράφοι ακαδημαϊκοί ενοχλούνται ακόμα και σήμερα μη μπορώντας –λόγω ανεπάρκειας η ηθελημένης στάσης δικιάς τους- να καταλάβουν γιατί σε κάθε δημοσκόπηση 28 χρονιά μετά το θάνατό του ο Ανδρέας Παπανδρέου απολαμβάνει τον χαρακτηρισμό του καλύτερου πρωθυπουργού της Μεταπολίτευσης.
Το κοινωνικό έργο της Κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ από το ΕΣΥ μέχρι την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης, τη μεταρρύθμιση του οικογενειακού δικαίου, την ενίσχυση της θέσης της Γυναίκας, τις αλλαγές στην Παιδεία, τον συνδικαλισμό, την κατάργηση των «κοινωνικών φρονημάτων», την ενσωμάτωση της Χωροφυλακής στην Αστυνομία με τη συνακόλουθη αλλαγή νοοτροπίας, την ενίσχυση των μικρομεσαίων, τη σύνταξη στην αγρότισσα, την Αποκέντρωση με τους βαθμούς Αυτοδιοίκησης, την αποκατάσταση αναλογικών μισθών και συντάξεων, και αυτά μόνο ενδεικτικά, έδωσαν έναν άλλο αέρα πραγματικής Δημοκρατίας στην Ελλάδα που τον ένιωσε ο κάθε πολίτης, πράγμα που δεν ξέρουν ούτε μπορούν να υποψιασθούν αυτοί που δεν έζησαν τη δεκαετία του ‘50 και του ’60 και τον απηνή διωγμό που υπέστησαν οι δημοκρατικοί πολίτες σε όλη τη χώρα.
Η πλειοψηφία των Ελλήνων αισθάνθηκε για πρώτη φορά ότι δεν ανήκε σε κάποια δεύτερη κατηγορία πολιτών, ότι η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ ήταν η μόνη που νοιάστηκε αληθινά γι’ αυτούς.
Εννοείται ότι στα χρόνια διακυβέρνησης της χώρας από το ΠΑΣΟΚ έγιναν και λάθη, όχι πάντως αυτά που του καταμαρτυρούν οι αντίπαλοι του περί λαϊκισμού κι άλλων φαιδρών χαρακτηρισμών της αφελούς προπαγάνδας που αναμασούν έκτοτε με κάθε ευκαιρία. Τα θετικά πάντως που ήταν και τα περισσότερα ρίζωσαν στη συνείδηση του κάθε Έλληνα και πέρασαν στο υπαρξιακό DNA του.
Οι λεπτομέρειες και η πραγματικότητα των 50 χρόνων Μεταπολίτευσης δεν έχει καταγραφεί ακόμα, η αλήθεια έχει επιμελώς αποσιωπηθεί ή μεταλλαχθεί σε ζωτικό ψέμα. Οι φετινές πανηγυρικές αναφορές των 50 χρόνων έμειναν επιμελώς από όλους τους εορτάζοντες σε μια σοβαροφανή επιφάνεια που δεν εξέτασε σε βάθος αιτίες, ενέργειες και πρόσωπα, ώστε να συνεχίζεται κατά πως βολεύει η επικρατούσα σήμερα πολιτική του νέου παγκόσμιου και ντόπιου οικονομικού κατεστημένου. Εις μάτην.
Ως γνωστόν το ένστικτο του λαού αντιλαμβάνεται τι ήταν γι’ αυτόν και τι σημαίνει η 3η Σεπτέμβρη, η κυβέρνηση της Αλλαγής κι ο πρωταγωνιστής της Ανδρέας Παπανδρέου. Είναι η αληθινή Ιστορία του, η δική του Ιστορία όπως την έζησε με τη συμμετοχή του, του ανήκει, και κανείς δεν μπορεί να την αλλοιώσει η πολύ περισσότερο να τη σβήσει.
Αντίθετα με όσα σκληρά ακολουθήσαν κι ακολουθούν για τον πολύ κόσμο, όσοι έζησαν την αναγέννηση της πολιτικής που έφερε το ΠΑΣΟΚ τη θυμούνται με νοσταλγία. Οι πολιτικοί αντίπαλοι του ΠΑΣΟΚ αντίθετα διατείνονται ότι ακολουθούν τη σωστή πλευρά της Ιστορίας. Η Ιστορία όμως το ξέρει; Ως γνωστόν είναι αυτή που μιλά τελευταία και την 3η Σεπτέμβρη την έχει ψηλά, άσβεστη, στη συνείδηση και στις καρδιές μας».
(Ο Τηλέμαχος Χυτήρης είναι πρώην υπουργός, ποιητής, εκ των στενότερων συνεργατών του Ανδρέα Παπανδρέου)
