Βαθιές αλλαγές στον πολιτικό χάρτη της Τουρκίας σηματοδοτεί το αποτέλεσμα των δημοτικών αλλαγών στη γειτονική μας χώρα. Η ήττα του Ερντογάν οφείλεται εν πολλοίς στην κακή κατάσταση της οικονομίας, αλλά και στην πολυετή διακυβέρνηση από το ΑΚΡ.
Τα ερωτήματα για την επόμενη ημέρα είναι πολλά. Μεταξύ αυτών αν θα έχουμε πρόωρες κάλπες, αν ο πρόεδρος της χώρας θα αποπειραθεί να αλλάξει το Σύνταγμα -και αν το πράξει με ποιους-, αλλά και ποια στρατηγική θα επιλέξει ο Ερντογάν: Θα προκρίνει την υστεροφημία του ή θα προσφύγει στον ακραίο εθνικισμό; Και επιπλέον, θα έχουμε άμεσα έναν μεγάλο κυβερνητικό ανασχηματισμό;
Τα Παιχνίδια Εξουσίας αναδημοσιεύουν την πληρέστατη ανάλυση των Ευάγγελου Αρεταίου και της Μαρίας Ζαχαράκη από το Κ-Report των Κώστα Καλλίτση και Παύλου Τσίμα, που κυκλοφορεί συνδρομητικά σε καθημερινή βάση με πλούσια ύλη:
Το μήνυμα, η αλλαγή του πολιτικού χάρτη και η επόμενη μέρα
H μεγάλη νίκη του CHP στις δημοτικές εκλογές καταδεικνύει ότι η τουρκική κοινωνία διατηρεί τα δημοκρατικά ανακλαστικά της κι ο Ταγίπ Ερντογάν και το ΑΚΡ δεν μπορούν να χειραγωγήσουν με τον αυταρχισμό τις κοινωνικές δυναμικές. Επιπλέον, η νίκη του CHP, που μέχρι την Κυριακή έμοιαζε να βαδίζει μόνο του εναντίον όλων, ακόμα και των άλλων κομμάτων της αντιπολίτευσης, αλλάζει ριζικά τον πολιτικό χάρτη της Τουρκίας καθώς, για πρώτη φορά μετά το τέλος της δεκαετίας του ‘70, το κεμαλικό κόμμα εξαπλώθηκε σε περιοχές που μέχρι πρότινος ήταν προπύργια του συντηρητικού Ισλάμ και του ΑΚΡ. Οι δυο χάρτες δείχνουν την εντυπωσιακή μετατόπιση ψήφων ανάμεσα στις δημοτικές εκλογές του 2019 και του 2024:
Δημοτικές εκλογές 2019
Το 2019, το CHP μαζί με τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης είχαν παραμείνει κυρίως στα δυτικά παράλια της Τουρκίας και στην Άγκυρα, με το ΑΚΡ να έρχεται πρώτο σε εθνικό επίπεδο με 44,31% και το CΗΡ δεύτερο με 30,11%. Στην εκλογές της περασμένης Κυριακής, το CHP ξεπέρασε το ΑΚΡ με 37,16% έναντι 36% και διείσδυσε μέχρι την κεντρική Ανατολία, κερδίζοντας περιοχές όπου παραδοσιακά κυριαρχούσε το ΑΚΡ και οι εθνικιστές του ΜΗΡ ενώ κατάφερε να κερδίσει και σε σεισμόπληκτες περιοχές.
Δημοτικές εκλογές 2024
Η ήττα του AKP: Σύμφωνα με Τούρκους αναλυτές, δυο είναι οι βασικοί λόγοι, (α) οικονομία και (β) η κόπωση από την πολυετή ιδεολογική και πολιτισμική πόλωση. Επιπλέον, η επέκταση του CHP στις περιοχές της Ανατολίας δείχνει ότι η ισλαμοποίηση που συστηματικά προωθεί ο Ερντογάν δεν έχει αποδώσει. Μιλώντας στον ιστότοπο Fayn Press, η ακαδημαϊκός Evren Balta σημείωσε ότι «δεν πρόκειται μόνο για την οικονομική κρίση, αλλά και για το γεγονός ότι τα μέσα αναδιανομής που έχει στη διάθεσή του ο Ερντογάν, όπως η αύξηση των συντάξεων και η απελευθέρωση του φυσικού αερίου, έχουν καταστεί αδύνατα με την τρέχουσα οικονομική πολιτική»..
Ερντογάν: Στο κόστος ζωής και στη «νόσο της αλαζονείας» απέδωσε την ήττα μιλώντας στην ΚΕ του κόμματός του ο Πρόεδρος της Τουρκίας και προειδοποίησε ότι «αν δεν δούμε τα λάθη μας θα λιώσουμε σαν τον πάγο στον ήλιο».
Πιθανές πρόωρες εκλογές; Ο κοινωνιολόγος Mesut Yegen εκτιμά ότι «είναι πολύ νωρίς να μιλάμε για πρόωρες εκλογές, αλλά είναι δύσκολο να συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση για άλλα τέσσερα χρόνια. Σε αντίθεση με τις επαναλαμβανόμενες (βουλευτικές) εκλογές του 2015 και τις εκλογές του 2019 στην Κωνσταντινούπολη, αυτή είναι μια πολύ ξεκάθαρη ήττα για το AKP σε όλα τα επίπεδα, εν ολίγοις βρίσκεται σε σοβαρό πολιτικό αδιέξοδο».
Ιμάμογλου: Τούρκοι αναλυτές με τους οποίους μίλησε το KReport σημειώνουν ότι ο Εκρέμ Ιμάμογλου διαδραμάτισε καταλυτικό ρόλο στην συσπείρωση των ψηφοφόρων και μιλούν για κοινωνική συμμαχία που υπερέβη τον κομματικό κατακερματισμό της αντιπολίτευσης.
Το CHP: Με την ηγεσία του ήπιου αλλά αποτελεσματικού Οζγκιούρ Οζέλ, αναδείχθηκε και πάλι ως το θεσμικό κόμμα που συσπείρωσε ψηφοφόρους διαφορετικών ταυτοτήτων και να υπερέβη την πόλωση που συστηματικά καλλιεργεί ο Ερντογάν. «Το CHP είναι πλέον κόμμα της Τουρκίας. Το ΑΚΡ, από την άλλη πλευρά, είναι ένα κόμμα που περιορίζεται σε εσωτερικές γραμμές και επαρχίες. Η ικανότητά του να έρθει σε επαφή με διαφορετικές μάζες θα μειωθεί», σημειώνει ο αναλυτής και δημοσκόπος Roj Giresun.
Οι Κούρδοι: Έδωσαν σαφές μήνυμα στον Ερντογάν. Το ΑΚΡ καταποντίστηκε στις κουρδικές περιοχές σε ποσοστά που έχουν πέσει μέχρι και στο 20% ενώ στους μεγάλους δήμους όπου επικράτησε το CHP η συμβολή των Κούρδων ψηφοφόρων ήταν, όπως εκτιμούν Τούρκοι αναλυτές, καταλυτική. Το φιλοκουρδικό DEM αναδεικνύεται, μαζί με το CHP, σε κρίσιμο πολιτικό παράγοντα.
Δεν είναι τυχαία η αντίδραση του Ιμάμογλου και του Προέδρου του CHP υπέρ των Κούρδων, στα επεισόδια που ξέσπασαν χθες στο Βαν μετά την ακύρωση της εκλογής του Κούρδου υποψήφιου.
«Εκ νέου Ευημερία»: Ο άλλος μεγάλος κερδισμένος είναι το συντηρητικό κόμμα της Εκ Νέου Ευημερίας (YRP) του Φατίχ Ερμπακάν, γιου του ιστορικού ηγέτη του πολιτικού Ισλάμ στην Τουρκία, Ντεσμετίν Ερμπακάν. Το YRP πέτυχε διότι εκφράζει σαφώς τους δυσαρεστημένους και απογοητευμένους, από την «ανήθικη πολιτική» του ΑΚΡ, συντηρητικούς ισλαμιστές. Αναδεικνύεται από τις δημοτικές εκλογές ως το τρίτο μεγαλύτερο κόμμα και η δυναμική του αναμένεται να ενισχυθεί.
Μπαχτσελί, Ακσενέρ: Τα εθνικιστικά κόμματα, το ΜΗΡ του Ντεβλέτ Μπαχτσελί και το ΙΥΙ της Μεράλ Ακσενέρ, κατέγραψαν πολύ σημαντικές απώλειες, καταδεικνύοντας ότι ενώ ο εθνικισμός παραμένει βασικό στοιχείο στην εκλογική συμπεριφορά των Τούρκων ψηφοφόρων, η οικονομία και η πόλωση έχουν την δυνατότητα να τον εξασθενίσουν.
Συνταγματική αναθεώρηση: Ο Τούρκος Πρόεδρος φιλοδοξεί να αλλάξει το σύνταγμα ωστόσο, χρειάζεται τη στήριξη τουλάχιστον 40 βουλευτών της αντιπολίτευσης. Θα επιμείνει προσπαθώντας να προσεταιριστεί ισλαμιστές και εθνικιστές εργαλειοποιώντας πάλι τον ακραίο εθνικισμό και τον αντι-δυτικισμό ή θα παραμείνει στην σημερινή του πορεία ομαλοποίησης των σχέσεων του με την Δύση; Οι απόψεις Τούρκων αναλυτών διίστανται.
Προβλέψεις: Ορισμένοι θεωρούν ότι ο Ερντογάν δεν θα αλλάξει πορεία και ότι η μεγάλη εξασθένιση των δυο κυρίαρχων εθνικιστικών κομμάτων, ΜΗΡ και ΙΥΙ, θα του επιτρέψει να κινηθεί ακόμα πιο ελεύθερα, χωρίς «εθνικιστικά βαρίδια». Ωστόσο, άλλοι αναλυτές θεωρούν ότι σε βάθος χρόνου, προκειμένου να συσπειρώσει και πάλι τις δυνάμεις του θα επιστρατεύσει για ακόμα μια φορά τον ακραίο εθνικισμό, κάτι που θα έχει επιπτώσεις και στα ελληνοτουρκικά αλλά και στο Κυπριακό. Τέλος, σχεδόν όλοι αναμένουν ότι η πρώτη κίνηση του Τούρκου Προέδρου θα είναι ένας μεγάλος κυβερνητικός ανασχηματισμός.
