Στα χέρια των Ευρωπαίων τεχνοκρατών θα κριθεί η Ελληνική πρόταση για την αξιοποίηση των 32 δις ευρώ του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης. Το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με την κωδική ονομασία «Ελλάδα 2.0», θα εξεταστεί από τους εταίρους και στη συνέχεια θα ξεκινήσουν οι τεχνικές διαπραγματεύσεις με την Ελληνική πλευρά για το περιεχόμενο του.
Το σχέδιο περίπου 2.000 σελίδων, είναι αποτέλεσμα πολύμηνων διεργασιών μεταξύ της Κομισιόν και των αρμόδιων υπουργείων, προκειμένου να καταλήξουν στα 170 έργα και τις 58 μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνει κείμενο. Ταυτόχρονα, οι δύο πλευρές κατέληξαν και στον οδικό χάρτη υλοποίησης του σχεδίου με μια σειρά ενδιάμεσων στόχων και οροσήμων που θα πρέπει να επιτυγχάνονται σε βάθος χρόνου, προκειμένου να προχωρά η χρηματοδότηση.
Το σχέδιο προβλέπει επιχορηγήσεις και δάνεια συνολικού ύψους 31 δισ. ευρώ (18,2 δισ. ευρώ επιδοτήσεις και 12,7 δισ. δάνεια) τα οποία αντιστοιχούν στο 17,8% του ΑΕΠ και θα κινητοποιήσουν επενδύσεις, δημόσιες και ιδιωτικές, συνολικού ύψους 57,4 δισ. ευρώ έως το 2026.
Τα δάνεια θα καλύπτουν έως το 50% της αξίας του έργου, ενώ το υπόλοιπο θα καλύπτεται από τραπεζική χρηματοδότηση κατά τουλάχιστον 30% και ίδια κεφάλαια των επενδυτών κατά τουλάχιστον 20%.
Βασικό στοιχείο του σχεδίου είναι η αξιοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, προκειμένου αυτά να προστεθούν στα κοινοτικά κονδύλια που θα εισρεύσουν στη χώρα. Στόχος είναι τα 32δις του προγράμματος να αυξηθούν στα 57,4 δις ευρώ συνυπολογίζοντας τους ιδιωτικούς πόρους. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι τα ιδιωτικά κεφάλια θα μπορούσαν να φτάσουν τα 25,4 δις ευρώ.
Με αυτό τον τρόπο εκτιμάται ότι το αποτέλεσμα για την οικονομία θα είναι πολλαπλασιαστικό, δίνοντας σημαντική ενίσχυση στην ανάπτυξη. Η πρόβλεψη είναι ότι με την αξιοποίηση αυτών των κεφαλαίων θα μπορούσε να σημειωθεί αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,15% κάθε χρόνο, πέρα από το σενάριο βάσης κάθε χρονιάς, ως το 2026. Οι ιδιωτικές επενδύσεις θα αυξηθούν κατά περίπου 20% το 2026 και η απασχόληση κατά 4%.
Σύμφωνα με τον αρχικό προγραμματισμό, η εκταμίευση των κοινοτικών πόρων θα ξεκινήσει φέτος με την εκταμίευση της προκαταβολής, η οποία υπολογίζεται στα 3,975 δισ. ευρώ. Η ομαλή υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και η πρόοδος των έργων θα φέρνει κάθε χρόνο στην Ελλάδα, για την περίοδο 2022-2026, κοινοτικά κονδύλια και δάνεια 5,31 δισ. ευρώ.
Το σχέδιο αναπτύσσεται σε 4 άξονες οι οποίοι έχουν εξής:
1. Άξονας 1 – πράσινη μετάβαση (6 δισ. ευρώ).
• Εξοικονομώ κατ’ οίκον (1,081 δισ. ευρώ) Περιλαμβάνει αντικατάσταση κουφωμάτων και διπλά τζάμια, αναβάθμιση συστημάτων ψύξης και θέρμανσης, ηλιακούς θερμοσίφωνες, αντλίες θερμότητας, έξυπνα συστήματα ενεργειακής εξοικονόμησης, φωτοβολταϊκά στις στέγες κ.τ.λ. Άλλα 450 εκατ. προβλέπονται για τη δράση «Εξοικονομώ Επιχειρώντας», για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και 200 εκατ. για την αντίστοιχη δράση στο Δημόσιο.
• Συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (450 εκατ.).
• Ηλεκτρική διασύνδεση νησιών – Κυκλάδων (195 εκατ.).
• Στρατηγικές αστικές αναπλάσεις, π.χ. Ελαιώνας, νότιο παραλιακό μέτωπο Αττικής, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και αλλού (475 εκατ.).
• Ανακαίνιση ΟΑΚΑ (43 εκατ.).
• Πολεοδομικά σχέδια σε όλη την Ελλάδα (250 εκατ.).
• Ηλεκτροκίνηση συγκοινωνιών (220 εκατ.).
• Εθνικό σχέδιο αναδάσωσης (224 εκατ.).
2. Άξονας 2 – ψηφιακή μετάβαση (2,1 δισ. ευρώ).
• Ασύρματα δίκτυα 5G στο εθνικό δίκτυο αυτοκινητοδρόμων (130 εκατ. ευρώ). Θα αναπτυχθούν σε 6 αυτοκινητοδρόμους, καλύπτοντας 2.011 χλμ.
• Υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών για σύνδεση της ηπειρωτικής χώρας με τα νησιά και με άλλες χώρες, όπως η Κύπρος (89 εκατ.).
• Ψηφιοποίηση των αρχείων του κράτους (565 εκατ.). Θα αφορούν διάφορους τομείς, όπως η Δικαιοσύνη, οι πολεοδομίες, το κτηματολόγιο, η μετανάστευση, ο ΕΦΚΑ, με στόχο τη βελτίωση της ταχύτητας εξυπηρέτησης του πολίτη.
• Ψηφιακός μετασχηματισμός μικρομεσαίων επιχειρήσεων (375 εκατ.). Αφορά την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών ηλεκτρονικών πληρωμών, εργασία από απόσταση, ψηφιακό γραφείο, digital marketplace, κυβερνοασφάλεια κτλ.
3. Άξονας 3 – απασχόληση, δεξιότητες και κοινωνική συνοχή (5,2 δισ. ευρώ).
• Νέα στρατηγική για τη διά βίου μάθηση και το εθνικό σύστημα αναβάθμισης δεξιοτήτων (1,040 δισ. ευρώ). Προβλέπει τη συστηματική και διαρκή αξιολόγηση των παρόχων, συνδέει την αμοιβή τους και την αμοιβή των καταρτιζομένων με πιστοποίηση απόκτησης δεξιοτήτων από τρίτους.
• Μεταρρύθμιση των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης (479 εκατ.). Θα χρηματοδοτηθούν προγράμματα επιδοτούμενης απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα για ανέργους, για την απόκτηση εργασιακής εμπειρίας, καθώς και ειδικά προγράμματα για περιοχές μετάβασης (απολιγνιτοποίησης), καθώς και αντίστοιχες με προβλήματα αποβιομηχάνισης και περιοχές με μεγάλα ποσοστά εποχικής απασχόλησης.
• Προώθηση της ποιότητας, της καινοτομίας και της εξωστρέφειας στα πανεπιστήμια (471 εκατ.).
• Ψηφιακός μετασχηματισμός της εκπαίδευσης (364 εκατ.). Περιλαμβάνει μεταξύ άλλων ψηφιοποίηση του εκπαιδευτικού υλικού, ψηφιακές υποδομές σε όλες τις τάξεις.
• Ανακαινίσεις και εκσυγχρονισμός των νοσοκομείων σε όλη την Ελλάδα (317 εκατ.).
• Ενίσχυση της παιδικής προστασίας, με δημιουργία βρεφονηπιακών σταθμών ή θέσεων σε σταθμούς, μεταρρύθμιση των προγραμμάτων τους, ενίσχυση των προγραμμάτων αποϊδρυματοποίησης παιδιών με σοβαρές αναπηρίες (184 εκατ.).
4. Άξονας 4 – ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμός της οικονομίας (4,8 δισ.).
• Ψηφιακός μετασχηματισμός της ΑΑΔΕ με στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας στη συλλογή των φόρων (174 εκατ.).
• Πρόγραμμα βελτίωσης οδικής ασφάλειας (450 εκατ.).
• Ανάπτυξη και διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος με παρεμβάσεις για τον ορεινό τουρισμό, τον τουρισμό υγείας και ευεξίας (ιαματικές πηγές), τον αγροτουρισμό και τη γαστρονομία, την αναβάθμιση των τουριστικών λιμανιών, τον καταδυτικό τουρισμό, την προσβασιμότητα των παραλιών (260 εκατ. ευρώ).
• Μετασχηματισμός του γεωργικού τομέα (520 εκατ.).
Μεταρρυθμιστικό σχέδιο
Σημαντικό ρόλο για την ομαλή εξέλιξη του χρηματοδοτικού προγράμματος, θα παίξει η υλοποίηση των συμφωνηθέντων μεταρρυθμίσεων, για τις οποίες οι Βρυξέλλες έχουν δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Όπως έχει γίνει σαφές, η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων θα αποτελεί βασική προϋπόθεση προκειμένου να εκταμιεύονται τα κονδύλια στην ώρα τους.
Η λίστα των μεταρρυθμίσεων προβλέπει:
1. Κίνητρα για επενδύσεις ενεργειακής αποδοτικότητας (κατοικίες, επιχειρήσεις και Δημόσιος Τομέας)
2. Ηλεκτρικές διασυνδέσεις των ελληνικών νησιών και επενδύσεις ενεργειακής αποθήκευσης
3. Εθνικό σχέδιο αναδάσωσης και επενδύσεις στη βιοποικιλότητα
4. Υποδομές 5G, υποδομή οπτικών ινών σε κτίρια, ψηφιακή διασύνδεση των ελληνικών νησιών
5. Ψηφιακός μετασχηματισμός του Δημόσιου Τομέα (Υγεία, Παιδεία, Δικαιοσύνη κ.λπ.), συμπεριλαμβανομένης υποδομής και υπηρεσίας κεντρικού υπολογιστικού νέφους, ψηφιακή διαλειτουργικότητα εντός της Γενικής Κυβέρνησης και Ολοκληρωμένη Διαχείριση Συναλλασσόμενων (CRM) με τη Γενική Κυβέρνηση
6. Πλήρης ψηφιοποίηση των φορολογικών αρχών, νέες έξυπνες μέθοδοι καταπολέμησης της φοροδιαφυγής (έλεγχοι με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης, on-line παρακολούθηση της μεταφοράς αγαθών κ.λπ.), εισαγωγή διασυνδεδεμένων ταμειακών μηχανών και POS, ηλεκτρονική τιμολόγηση για το σύνολο του ιδιωτικού τομέα
7. Μεταρρυθμίσεις για την απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, διευκόλυνση του επιχειρείν και υποστήριξη των επενδύσεων
8. Ισχυρά κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις (πράσινος, ψηφιακός μετασχηματισμός ΜμΕ, “έξυπνες” βιομηχανικές επενδύσεις, εξωστρέφεια, καινοτομία/έρευνα και ανάπτυξη)
9. Συμπράξεις Δημόσιου-Ιδιωτικού Τομέα σε νέα, μεγάλα έργα υποδομών (αρδευτικά έργα, εκσυγχρονισμός του σιδηροδρομικού δικτύου κ.λπ.)
10. Επενδύσεις στους τομείς του πολιτισμού, του τουρισμού και της αγροδιατροφής ως κινητήριους μοχλούς ανάπτυξης
11. Μεταρρύθμιση της εργατικής νομοθεσίας (εκσυγχρονισμός και απλοποίηση), μεταρρύθμιση ενεργητικών και παθητικών πολιτικών απασχόλησης, μεγάλες επενδύσεις στην κατάρτιση και επανακατάρτιση του εργατικού δυναμικού (έμφαση στις ψηφιακές δεξιότητες)
12. Επενδύσεις στην κοινωνική ενσωμάτωση ευάλωτων ομάδων, υποβοήθηση της πρόσβασης στην αγορά εργασίας για άτομα με αναπηρία, διευκόλυνση της δημιουργίας μονάδων φροντίδας παιδιών στις εγκαταστάσεις ιδιωτικών εταιριών. Πρόσθετες αντίστοιχες επενδύσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα
13. Μεταρρύθμιση του συστήματος πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, εκσυγχρονισμός νοσοκομείων και κέντρων Υγείας και εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Δημόσιας Υγείας και Πρόληψης Ασθενειών
