Οι κύριοι στόχοι σε αυτόν τον τομέα όπως αναφέρει το ολιστικό σχέδιο της κυβέρνησηςθα είναι η μακροοικονομική και δημοσιονομική σταθερότητα και η ανθεκτικότητα στις εξωτερικές κρίσεις, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την ανάγκη για κοινωνική δικαιοσύνη και ισότητα. Όπως τονίζει το ολιστικό σχέδιο της κυβέρνησης η Ελλάδα αναγνωρίζει τη δέσμευσή της να διατηρήσει το πρωτογενές πλεόνασμα στο 3,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2022.
Οι κύριοι κινητήριοι μοχλοί της ανάκαμψης το 2017 ήταν οι επενδύσεις και οι εξαγωγές, ενώ η ανάπτυξη αναμένεται να επιταχυνθεί έως το 2022 μέσω των επενδύσεων, της ιδιωτικής κατανάλωσης και της εξωτερικής ζήτησης. Οι συνθήκες ιδιωτικής χρηματοδότησης θα βελτιωθούν και οι άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) αναμένεται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Η ανάκαμψη των μισθών θα ενισχύσει την εγχώρια ζήτηση, μειώνοντας το ποσοστό ανεργίας.
Όσο αφορά την φορολογική πολιτική στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ανάπτυξη,θα συμβάλει στην προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων και στην αύξηση της παραγωγικότητας μέσω της σταδιακής μείωσης της φορολογικής επιβάρυνσης τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για την εργασία, καθώς και μέσω της καθιέρωσης σταθερού φορολογικού καθεστώτος για την ενίσχυση των ξένων και των εγχώριων επενδύσεων. Η σταδιακή μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης θα διευκολύνει τις επενδύσεις σε εξαγωγικούς τομείς της οικονομίας και θα οδηγήσει στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης με πολλά μακροοικονομικά και φορολογικά οφέλη. Η μείωση της φορολογίας εταιρειών θα έχει άμεση επίδραση στην κερδοφορία των επιχειρήσεων και θα στοχεύει στην παροχή βοήθειας στις εγχώριες επιχειρήσεις και στην προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων. Η σταδιακή μείωση της φορολογίας, η οποία συμπληρώνεται από την παραγωγικότητα και τα επενδυτικά κίνητρα για την εργασία και τις επιχειρήσεις αντιστοίχως, θα συνεισφέρει ανάλογα στη μελλοντική οικονομική ανάπτυξη.
Αύξηση της φορολογικής βάσης και καταπολέμηση της φοροαποφυγής
Η φορολογική πολιτική είναι ένα από τα κύρια εργαλεία που διαθέτουν οι κυβερνήσεις για τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας και την ενίσχυση της ανάπτυξης. Οι προηγούμενες δυσλειτουργίες στη φορολογική διακυβέρνηση είχαν αρνητικό αντίκτυπο στα δημόσια έσοδα ενώ τα τελευταία χρόνια η προσπάθεια μεταρρύθμισης εστίασε στην απλοποίηση του φορολογικού συστήματος και στην ευθυγράμμισή του με τις βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές. Υπήρξαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, στις διαδικασίες του Κώδικα Φορολογίας όπως η θέσπιση μιας ενιαίας φορολογικής κλίμακας για τα φυσικά πρόσωπα και η απλούστευση της διαδικασίας επιβολής προστίμων.
Για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της φορολογικής διοίκησης (Νόμος 4389/2016) ιδρύθηκε Ανεξάρτητη Αρχή Δημόσιων Εσόδων. Οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις θα εφαρμοστούν και θα προσαρμοστούν κατάλληλα λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη ενίσχυσης της δικαιοσύνης του φορολογικού συστήματος και της συλλογής δημόσιων εσόδων. Η μεγαλύτερη πρόκληση κατά τα προσεχή έτη είναι να δημιουργηθεί ένα φορολογικό σύστημα σταθερό, φιλικό προς την ανάπτυξη και τις επενδύσεις, το οποίο θα είναι δίκαιο, απλό και αποτελεσματικό. Θα πρέπει να εξασφαλίσει τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες, η οποία αυξήθηκε τα τελευταία χρόνια ως αποτέλεσμα της μεγάλης δημοσιονομικής προσαρμογής, υπό τον όρο ότι τα δημοσιονομικά περιθώρια είναι επαρκή για τη χρηματοδότηση τέτοιων μέτρων. Αυτές οι μειώσεις -παράλληλα με την απλοποίηση του συστήματος- θα βοηθήσουν το φορολογικό σύστημα να καταστεί βιώσιμο και κατάλληλα ισορροπημένο. Για την αντιμετώπιση αυτής της κρίσιμης πρόκλησης, η κυβέρνηση έχει θέσει ως στρατηγικούς στόχους την πλήρη εφαρμογή νομοθετικών μεταρρυθμίσεων και την υιοθέτηση νέων εργαλείων για την αντιμετώπιση της φοροαποφυγής. Ο συνολικός φορολογικός συντελεστής στην Ελλάδα είναι σχετικά υψηλός σε σύγκριση με χώρες με παρόμοια επίπεδα ανταγωνιστικότητας, αν και όχι υπερβολικά σε ευρωπαϊκή κλίμακα.
Η σταδιακή μείωσή της αποτελεί βασικό στόχο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων. Η στρατηγική φορολογικής μεταρρύθμισης αποτελείται από τις ακόλουθες βασικές δράσεις: • Αξιοποίηση του περιουσιολογίου. Το 2018, ελήφθη νομοθετική πρωτοβουλία για την ολοκλήρωση και την τροποποίηση του νόμου 3842/2010.
Το περιουσιολόγιο θα χρησιμεύσει για τον έλεγχο περιουσιακών στοιχείων του φορολογούμενου και θα συμβάλει στη μείωση της φοροδιαφυγής.
Θα επιτρέψει την κατανομή του φορολογικού βάρους στη βάση αντικειμενικών εισοδηματικών, ιδιοκτησιακών και κοινωνικών κριτήριων, σε συνδυασμό με τα αφορολόγητα όρια. • Επέκταση της χρήσης ηλεκτρονικών πληρωμών μέσω κανονιστικών αποφάσεων και κινήτρων για τους φορολογούμενους (π.χ. λοταρία).
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, η χρήση των ηλεκτρονικών πληρωμών αυξάνεται σταθερά. Ο αριθμός των συναλλαγών με κάρτες πληρωμών αυξήθηκε κατά 35% στα 513 εκατ. το 2016, ενώ η αξία των συναλλαγών αυξήθηκε κατά 40% φτάνοντας τα 55 δισ. Ευρώ.
Η χρήση των ψηφιακών πληρωμών αυξάνει τα δημόσια έσοδα (ΦΠΑ και φόρος εισοδήματος) και βελτιώνει την φορολογική συμμόρφωση.
• Διεύρυνση της φορολογικής βάσης και καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, για παράδειγμα μέσω της φορολόγησης των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων ακινήτων μέσω ηλεκτρονικών πλατφορμών όπως η Airbnb.
• Διασταύρωση φορολογικών δηλώσεων και τραπεζικών λογαριασμών για την αντιμετώπιση μεγάλων περιπτώσεων φοροδιαφυγής.
• Καταπολέμηση του λαθρεμπορίου καυσίμων και καπνού. Εφαρμόστηκε ο νόμος 4410/2016, καθώς προβλέπει: α) σημαντικές αλλαγές στον τελωνειακό κώδικα για την ενίσχυση της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης προϊόντων καπνού
• β) τη δημιουργία ενός Συντονιστικού Κέντρου για την προώθηση της αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των αρχών που καταπολεμούν το λαθρεμπόριο προϊόντων τα οποία υπόκεινται σε Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης. Η προσπάθεια αυτή θα επεκταθεί στον τομέα των καυσίμων.
• Ενσωμάτωση των μέτρων του ΟΟΣΑ για τη διάβρωση της βάσης και τη μετατόπιση των κερδών (BEPS) στην ελληνική νομοθεσία για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής μεγάλων επιχειρήσεων.
• Παροχή φορολογικών κινήτρων για τις επιχειρήσεις μέσω του νέου αναπτυξιακού νόμου και του νόμου για τις στρατηγικές επενδύσεις. • Εξασφάλιση δίκαιων ρυθμίσεων για τους οφειλέτες του δημοσίου μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού (OCW), ο οποίος συμβάλλει σημαντικά στην εδραίωση βιώσιμων επιχειρήσεων.
• Προσαρμογή του ΕΝΦΙΑ μέσω της εξίσωσης των εμπορικών αντικειμενικών αξιών. Αυτή η προσαρμογή θα καταστήσει βιώσιμα, μακροπρόθεσμα, τα έσοδα (2,65 δισ. Ευρώ)και θα οδηγήσει σε δίκαιη κατανομή του φόρου επί των ακινήτων. Επιπλέον, η προσαρμογή αυτή θα ευθυγραμμίσει το ελληνικό κράτος με τις δικαστικές αποφάσεις του ΣΤΕ, εξαλείφοντας τις σχετικές δικαστικές διαφορές. Θα δημιουργηθεί ένας μόνιμος μηχανισμός αποτίμησης για την τακτική ενημέρωση των φορολογικών αξιών (συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματικών ακινήτων) και για περαιτέρω βελτιώσεις του φόρου ακίνητης περιουσίας ώστε οι αξίες αυτές να συγκλίνουν με τις πραγματικές αγοραίες αξίες των ακινήτων.
Πέρα από την απλούστευση της φορολογικής νομοθεσίας και τη βελτίωση των διαδικασιών επιβολής φορολογικών κυρώσεων, όπως αναφέρει το σχέδιο, είναι απαραίτητη μια ισχυρή και επαρκώς στελεχωμένη φορολογική διοίκηση. Στο Στρατηγικό Σχέδιο «ΑΑΔΕ 2017-2020», η Ανεξάρτητη Αρχή Δημόσιων Εσόδων έχει θέσει τους ακόλουθους στρατηγικούς στόχους:
• Ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης
• Καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου
• Διευκόλυνση του επιχειρείν και του εμπορίου
• Προώθηση μιας εξωστρεφούς, αποτελεσματικής διοίκησης, με σεβασμό προς τον πολίτη
• Προστασία του κοινωνικού συνόλου
Οι νέες διαδικασίες για τη διεξαγωγή φορολογικών ελέγχων έχουν αρχίσει όπως για παράδειγμα η διασταύρωση των δηλώσεων και καταθέσεων η οποία αντικαθιστά την γραφειοκρατική εργασία. Το νέο φορολογικό σύστημα βασίζεται σε καθολικό ηλεκτρονικό έλεγχο, ο οποίος προσδιορίζει ένα δείγμα περιπτώσεων για τα οποία υπάρχει υποψία φοροδιαφυγής, βάσει αντικειμενικών κριτηρίων. Παράλληλα, δρομολογήθηκαν ενέργειες για την ενίσχυση των ενδιάμεσων διαδικασιών διαιτησίας και διακανονισμού, με σαφείς διαδικασίες για την τιμωρία αδικημάτων όπως τα πρόστιμα και οι αυξημένοι φορολογικοί συντελεστές Τα παραπάνω θα συμβάλουν στον περιορισμό των προσφυγών στα δικαστήρια και στην οικοδόμηση ενός σταθερού και φιλικού προς τις επενδύσεις δημοσιονομικού περιβάλλοντος.
Επιπλέον, όσον αφορά την ΑΑΔΕ το σχέδιο σημειώνει:
Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της φορολογικής διοίκησης και της διαδικασίας είσπραξης, η ΑΑΔΕ εφαρμόζει ήδη ένα νέο Σχέδιο Συμμόρφωσης και Στρατηγικής Είσπραξης, προκειμένου να αυξηθεί η φορολογική συμμόρφωση και η είσπραξη εσόδων. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω πρωτοβουλιών επικοινωνίας και εκσυγχρονισμού των μεθόδων και των πρακτικών ελέγχου. • Τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ βελτιώνονται και προσαρμόζονται στις ανάγκες της φορολογικής νομοθεσίας.
• Η ΑΑΔΕ έχει προτείνει ένα νέο, φιλόδοξο πρόγραμμα μεταρρύθμισης, το οποίο στοχεύει στη μετατροπή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημόσιων Εσόδων σε έναν σύγχρονο, ευέλικτο και αποδοτικό οργανισμό τα επόμενα τρία χρόνια. Το σχέδιο αυτό επικεντρώνεται σε πέντε τομείς παρέμβασης: εθελοντική συμμόρφωση, αναγκαστική συμμόρφωση, ανθρώπινοι πόροι, τεχνολογία και υποδομές.
• Ιδιαίτερα όσον αφορά την είσπραξη εσόδων, η ΑΑΔΕ προχωρά προς την συγκέντρωση των διαδικασιών είσπραξης, μέσω της δημιουργίας περιφερειακών κέντρων είσπραξης. Επιπλέον, η μεταρρύθμιση αυτή θα υποστηρίζεται από το νέο, επί του παρόντος υπό υλοποίηση, πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης υποθέσεων, το οποίο θα υποστηρίξει την αυτοματοποίηση, την συγκέντρωση και τη μαζική διαδικασία είσπραξης.
• Όσον αφορά το περιουσιολόγιο, η ΑΑΔΕ έχει εξασφαλίσει την απαραίτητη χρηματοδότηση για την υλοποίηση του απαιτούμενου Πληροφοριακού Συστήματος, το οποίο θα βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του ελέγχου και των εισπράξεων εσόδων.
• Προκειμένου να καταπολεμηθεί η φοροδιαφυγή, εισάγεται νέα τεχνική έμμεσου λογιστικού ελέγχου, η οποία θα καθορίζει τα ακαθάριστα έσοδα μιας εταιρείας. Επίσης, μια προγραμματισμένη ενημέρωση των δεδομένων των τραπεζικών λογαριασμών που διατηρεί η ΑΑΔΕ για ορισμένο αριθμό φορολογουμένων θα βοηθήσει στην εξεύρεση περιπτώσεων φοροδιαφυγής κατά τα τελευταία έτη. Επιπλέον, η ΑΑΔΕ θα εφαρμόσει ένα σχέδιο σχετικά με τη μετατόπιση κερδών (BEPS). Μέσα στα επόμενα χρόνια θα αναληφθούν δράσεις για την υιοθέτηση και αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της ηλεκτρονικής τιμολόγησης. Επιπλέον, η ΑΑΔΕ άρχισε να σχεδιάζει και να εφαρμόζει ένα ετήσιο πρόγραμμα ελέγχου για τα δύο τελευταία χρόνια, προκειμένου να καταπολεμήσει τη φοροδιαφυγή, σε επαγγελματικούς τομείς με μεγάλο χάσμα ΦΠΑ και εισοδήματος για ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.
• Όσον αφορά το προσωπικό, η ΑΑΔΕ βρίσκεται σε διαδικασία αύξησης του προσωπικού της, τουλάχιστον κλείνοντας όλες τις κενές θέσεις μέσω διαδικασιών πρόσληψης και κινητικότητας μέσα στα επόμενα τρία χρόνια. Παράλληλα υιοθετεί σύγχρονες μεθόδους επιλογής προσωπικού, εφαρμόζοντας διαδικασίες συνεχούς κατάρτισης και ετήσιας αξιολόγησης του ανθρώπινου δυναμικού. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί:
α) στην ανάπτυξη μιας νέας διαδικασίας επιλογής προσωπικού ώστε να επιτευχθεί επαρκής αριθμός καλά καταρτισμένων εργαζομένων, σύμφωνα με τις ανάγκες και τις απαιτήσεις κάθε τομέα εργασίας, β) στην εφαρμογή ενός σύγχρονου βαθμολογίου με βάση τις πρόσφατες αλλαγές στα προφίλ θέσεων εργασίας για όλους τους εργαζομένους καθώς και στον σχεδιασμό και ανάπτυξη ενός νέου συστήματος μισθοδοσίας γ) στην εφαρμογή μιας νέας προσέγγισης για την διαχείριση της απόδοσης, που θα επικεντρώνεται στην επίτευξη κατάλληλων στόχων και δ) στην συνεχή κατάρτιση μέσω προγραμμάτων ηλεκτρονικής μάθησης και σεμιναρίων.
