Το 2016, μετά τις αλλαγές που έγιναν, αναμένεται να προκαλέσει φορο-σοκ σε περισσότερους από 600.000 ιδιοκτήτες ακινήτων που θα δουν τον «λογαριασμό» του ΕΝΦΙΑ να εκτοξεύεται στα ύψη.
Συγκεκριμένα σημαντικά αυξημένα ποσά Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ) θα κληθούν να πληρώσουν φέτος πάνω από 600.000 φυσικά πρόσωπα που κατείχαν την 1η-1-2016 ακίνητη περιουσία συνολικής αντικειμενικής αξίας άνω των 200.000 ευρώ καθώς επίσης και περίπου 250.000 εταιρίες και λοιπά νομικά πρόσωπα (εμποροβιομηχανικές επιχειρήσεις, ασφαλιστικές εταιρίες, τράπεζες, εταιρίες παροχής υπηρεσιών, ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, δικηγορικά γραφεία κ.λπ.) για όλα τα ακίνητα τα οποία είχαν την 1η-1-2016, ακόμη και για τα κτίρια και τα οικόπεδα στα οποία βρίσκονται οι εγκαταστάσεις τους, τα γραφεία τους ή τα καταστήματά τους.
Για όλες αυτές τις περιπτώσεις, το νέο πολυνομοσχέδιο που κατέθεσε στη Βουλή λίγο πριν τα μεσάνυχτα της Τετάρτης η κυβέρνηση προβλέπει είτε την κατάργηση της απαλλαγής τους από τον συμπληρωματικό ΕΝΦΙΑ είτε την αύξηση του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ που ήδη πλήρωναν και, ουσιαστικά, την διπλή υπερφορολόγησή τους με τον επαχθή αυτόν φόρο.
Με το πολυνομοσχέδιο, ο ΕΝΦΙΑ όχι μόνο δεν καταργείται αλλά αυξάνεται σημαντικά για τους συγκεκριμένους φορολογούμενους, διατηρείται αμετάβλητος για τη συντριπτική πλειονότητα των φορολογουμένων με ιδιοκτησίες συνολικής αντικειμενικής αξίας χαμηλότερης των 200.000 ευρώ, ενώ μειώνεται έως και 25% για το 15%-20% των φορολογουμένων που κατέχουν μόνο μία ή δύο το πολύ κατοικίες.
Μείωση αντικειμενικών, αλλά αύξηση εσόδων
Οι αλλαγές που επέρχονται στον ΕΝΦΙΑ με το πολυνομοσχέδιο συνίστανται σε αυξήσεις συντελεστών και περικοπές φοροαπαλλαγών με στόχο να αντισταθμιστούν οι απώλειες φορολογικών εσόδων που προκύπτουν από την εφαρμογή αντικειμενικών τιμών ζώνης μειωμένων κατά 5% έως και 20,6% σε πολλές περιοχές της χώρας, αναδρομικά από την 21η-5-2015, βάσει αποφάσεως που εξέδωσε ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Τρύφων Αλεξιάδης, τον περασμένο Ιανουάριο.
Όμως οι πρόσθετες επιβαρύνσεις που προκαλούν οι αλλαγές αυτές σε εκατοντάδες χιλιάδες φορολογούμενους είναι τόσο μεγάλες ώστε εκτιμάται ότι τελικά το 2016 τα έσοδα που θα βεβαιωθούν από την εφαρμογή του ΕΝΦΙΑ θα είναι τελικά αυξημένα σε σύγκριση με αυτά που βεβαιώθηκαν το 2015 και το ποσό που θα επιδιώξει να εισπράξει το Δημόσιο θα υπερβεί τα 3 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό θα είναι αυξημένο πάνω από 12% σε σύγκριση με τα 2,65 δισ. ευρώ που εισπράχθηκαν με την επιβολή του ΕΝΦΙΑ για το 2015.
Ειδικότερα, με τις διατάξεις του πολυνομοσχεδίου επέρχονται οι ακόλουθες αλλαγές στον κύριο και το συμπληρωματικό ΕΝΦΙΑ:
1) Αυξάνονται κατά 23% - 25% οι συντελεστές υπολογισμού του κύριου Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ) επί των οικοπέδων. Στόχος είναι να αντισταθμιστούν οι απώλειες εσόδων από τον ΕΝΦΙΑ οι οποίες προκύπτουν επειδή οι φορολογητέες αξίες των ακινήτων αυτών, σε πολλές αστικές περιοχές της χώρας, μειώθηκαν αναδρομικά από την 21η-5-2015, κατά ποσοστά από 4% έως και 38%, λόγω μειώσεων όχι μόνο στις αντικειμενικές τιμές ζώνης ανά τ.μ. αλλά και στους συντελεστές εμπορικότητας. Αντιθέτως, οι συντελεστές υπολογισμού του κύριου ΕΝΦΙΑ για τα κτίσματα, τα αγροτεμάχια και τα λοιπά ακίνητα παραμένουν αμετάβλητοι.
2) Δεν διατηρείται για το 2016 η ευνοϊκή διάταξη που εφαρμόστηκε το 2014 και το 2015 και προέβλεπε έκπτωση 20% στον κύριο και τον συμπληρωματικό ΕΝΦΙΑ για τα κενά και μη ρευματοδοτούμενα (συνήθως ξενοίκιαστα) διαμερίσματα και λοιπά κτίσματα.
3) Μειώνεται από τα 300.000 στα 200.000 ευρώ το αφορολόγητο όριο του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ, ο οποίος υπολογίζεται επί του αθροίσματος των αντικειμενικών αξιών όλων των ακινήτων του φορολογούμενου. Έτσι, θα απαλλάσσονται από τον συμπληρωματικό ΕΝΦΙΑ όσοι έχουν ακίνητη περιουσία συνολική αντικειμενικές αξίας μέχρι 200.000 ευρώ. Στα φυσικά πρόσωπα με ακίνητη περιουσία αντικειμενικής αξίας πάνω από 200.000 ευρώ και μέχρι 300.000 ευρώ θα επιβάλλεται πλέον συμπληρωματικός ΕΝΦΙΑ με συντελεστές 0,1%-0,15%.
4) Αυξάνονται κατά 15% έως και 200%, από 0,1%-1% σε 0,3% έως 1,15% οι συντελεστές υπολογισμού του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ και αλλάζουν τα φορολογικά κλιμάκια για όσα φυσικά πρόσωπα έχουν ακίνητη περιουσία αξίας άνω των 300.000 ευρώ.
5) Ο συμπληρωματικός ΕΝ.Φ.Ι.Α των φυσικών προσώπων θα επιβαρύνει πλέον και τα αγροτεμάχια και τις λοιπές εδαφικές εκτάσεις εκτός σχεδίου πόλης ή οικισμού, τα οποία μέχρι και το 2015 απαλλάσσονταν. Με την προσθήκη και αυτών των ακινήτων η αξία της ακίνητης περιουσίας που θα συνυπολογίζεται στον συμπληρωματικό ΕΝΦΙΑ αυξάνεται περαιτέρω με συνέπεια ακόμη μεγαλύτερες επιβαρύνσεις.
6) Αυξάνεται από 0,5% σε 0,55% ο συντελεστής του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ για τα νομικά πρόσωπα και τις νομικές οντότητες, ενώ για τα νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα καθώς και τις Ανώνυμες Εταιρίες Επενδύσεων σε Ακίνητη Περιουσία, ο συντελεστής του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ αυξάνεται από το 0,25% στο 0,35%.
7) Επιβάλλεται για πρώτη φορά συμπληρωματικός ΕΝΦΙΑ με συντελεστή 0,1% και στα ακίνητα που ιδιοχρησιμοποιούνται για την παραγωγή ή την άσκηση κάθε είδους επιχειρηματικής δραστηριότητας, τα οποία μέχρι και το 2015 απαλλάσσονταν.
Πολλοί θα πληρώσουν για πρώτη φορά
Όπως προκύπτει από αναλυτικούς πίνακες και παραδείγματα που παραθέτουμε:
Α) Η μείωση του αφορολογήτου ορίου και η αύξηση των συντελεστών του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ σε συνδυασμό με την επέκταση του φόρου αυτού και στα αγροτεμάχια, τους αγρούς και τις λοιπές εκτάσεις γης εκτός σχεδίου θα έχει ως συνέπεια πολύ περισσότερα φυσικά πρόσωπα να κληθούν φέτος να πληρώσουν για πρώτη φορά τον συμπληρωματικό ΕΝ.Φ.Ι.Α., ενώ όσα τον πλήρωναν ήδη να τον καταβάλουν φέτος σημαντικά αυξημένο, παρά τις μειώσεις που έχουν γίνει στις αντικειμενικές αξίες των ακινήτων σε πολλές περιοχές της χώρας. Οι αυξήσεις των επιβαρύνσεων φθάνουν έως και το 450%!
Β) Η μη μεταβολή των συντελεστών υπολογισμού του κύριου ΕΝΦΙΑ για τα κτίσματα, σε συνδυασμό με την μείωση των αντικειμενικών αξιών σε πολλές περιοχές της χώρας αναδρομικά από την 21η-5-2015 θα έχει ως συνέπεια ο φόρος αυτός να μειωθεί έως και 25% σε ορισμένες περιπτώσεις ιδιοκτητών, οι οποίοι, σύμφωνα με υπολογισμούς, καλύπτουν, συνολικά, περίπου το 15%-20% των φορολογουμένων που κατέχουν κατοικίες και λοιπά κτίσματα. Στη συντριπτική πλειονότητα των ιδιοκτητών κτισμάτων, παρά τη μη μεταβολή των συντελεστών του κύριου ΕΝΦΙΑ και τη μείωση των αντικειμενικών αξιών, δεν θα υπάρξει μείωση του ΕΝΦΙΑ Αυτό θα συμβεί επειδή ο κύριος ΕΝΦΙΑ υπολογίζεται με συντελεστές βασικού φόρου ανά τ.μ. που αντιστοιχούν σε κλιμάκια με μεγάλο εύρος αντικειμενικών τιμών ζώνης ανά τ.μ.. Ως εκ τούτου, σε πολλές περιπτώσεις ακόμη και μετά τη μείωση των αντικειμενικών τιμών, πολλοί ιδιοκτήτες θα παραμείνουν στα ίδια κλιμάκια υπολογισμού του φόρου. Για παράδειγμα, σε περιοχές με αντικειμενικές τιμές ζώνης από 1.001 έως 1.500 ευρώ ανά τ.μ. επιβάλλεται βασικός συντελεστής ΕΝΦΙΑ 3,70 ευρώ ανά τ.μ. Έτσι, σε περιοχές όπου η αντικειμενική τιμή ζώνης ανά τ.μ. μειώθηκε από τα 1.500 στα 1.250 ευρώ ο ΕΝΦΙΑ θα εξακολουθεί να υπολογίζεται και πάλι με συντελεστή βασικού φόρου 3,70 ευρώ ανά τ.μ., οπότε δεν θα μειωθεί!
Αντιθέτως σε πολύ λιγότερες περιπτώσεις, στις οποίες η μείωση των αντικειμενικών τιμών ζώνης έχει ως συνέπεια να ισχύει πλέον χαμηλότερο κλιμάκιο υπολογισμού του κύριου ΕΝΦΙΑ με μικρότερο συντελεστή θα υπάρξει μείωση του κύριου ΕΝΦΙΑ
Γ) Η αύξηση κατά 23-25% των συντελεστών κύριου ΕΝΦΙΑ για όλα τα εντός σχεδίων πόλεων ή οικισμού οικόπεδα της χώρας, ανεξάρτητα αν μειώθηκε ή όχι η αντικειμενική τους αξία σημαίνει ότι σε όσες περιοχές δεν μειώθηκαν οι αντικειμενικές αξίες ή μειώθηκαν ελάχιστα, η αύξηση του φορολογικού βάρους των ιδιοκτητών μπορεί να είναι διπλή: και από την αύξηση του συντελεστή φόρου επί του οικοπέδου, αλλά και από την αύξηση της κλίμακας του συμπληρωματικού φόρου.
Δ) Από τις νέες ρυθμίσεις απουσιάζει η μέχρι σήμερα ισχύσουσα διάταξη για μείωση του φόρου των κενών και μη ρευματοδοτούμενων (ξενοίκιαστων) ακινήτων κατά 20%, που αποτελούσε μια ελάχιστη «ανάσα» σε φορολογούμενους με απρόσοδα ακίνητα. Η μη συνέχιση της εφαρμογής της διάταξης αυτής θα έχει ως συνέπεια την αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης κατά 25% για τα συγκεκριμένα ακίνητα.
Ε) Η επιβολή συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ 0,1% και στα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα όλων των μικρομεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων (κτίσματα και οικόπεδα στα οποία βρίσκονται οι εγκαταστάσεις, τα γραφεία, τα καταστήματα και γενικότερα όλοι οι χώροι άσκησης της δραστηριότητας των επιχειρήσεων) καθώς επίσης και η αύξηση των συντελεστών του συμπληρωματικού ΕΝΦΙΑ για όλα τα υπόλοιπα ακίνητα των επιχειρήσεων και των λοιπών νομικών προσώπων θα προκαλέσει πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις σε πάνω από 250.000 εταιρίες και λοιπά νομικά πρόσωπα ή οντότητες που εδρεύουν στη χώρα μας και εν τέλει θα πλήξει την ίδια την παραγωγική δραστηριότητα και οικονομική ανάπτυξη της χώρας.
