Στην προσπάθειά της να επαναφέρει την Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται να συζητά ένα σχέδιο χρηματοδότησης της τάξης των 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων - για την ανάπτυξη ενός πυρηνικού προγράμματος για πολιτική χρήση - καθώς και το «χαλάρωμα» των κυρώσεων και την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Σύμφωνα με όσα αποκάλυψαν τέσσερις πηγές στο CNN, παράγοντες από τις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή έχουν συνομιλήσει παρασκηνιακά με τους Ιρανούς, ακόμα και εν μέσω βομβαρδισμών σε Ιράν και Ισραήλ. Οι συνομιλίες αυτές συνεχίστηκαν και αυτή την εβδομάδα, μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, υποστήριξαν οι ίδιες πηγές.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ τόνισαν ότι έχουν διατυπωθεί αρκετές προτάσεις. Αυτές βρίσκονται σε προκαταρκτικό στάδιο και κρύβουν έναν απαράβατο όρο: μηδενικός εμπλουτισμός ουρανίου από πλευράς Ιράν, κάτι που η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι χρειάζεται.
Στο ίδιο πάντα δημοσίευμα σημειώνεται πως κάποιες από τις λεπτομέρειες διευκρινίστηκαν σε μια μυστική, πολύωρη συνάντηση μεταξύ του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και Αράβων εταίρων στον Λευκό Οίκο την περασμένη Παρασκευή, μία ημέρα πριν τα αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα στο Ιράν.
Μεταξύ των όρων που συζητηθήκαν, και οι οποίοι δεν έχουν αναφερθεί προηγουμένως, είναι μια επένδυση ύψους 20-30 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ένα νέο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα χωρίς εμπλουτισμό ουρανίου, που θα χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ενέργειας για ειρηνικύς σκοπούς, όπως δήλωσαν αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ και πηγές με γνώση της πρότασης. Ένας αξιωματούχος επέμεινε ότι τα χρήματα αυτά δεν θα προέλθουν άμεσα από τις ΗΠΑ, που προκρίνουν να καλύψουν το κόστος οι Άραβες. Σημειώνεται πως η επένδυση στις πυρηνικές ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν έχει συζητηθεί και σε προηγούμενους γύρους πυρηνικών διαπραγματεύσεων.
«Οι ΗΠΑ είναι πρόθυμες να ηγηθούν αυτών των συνομιλιών» με το Ιράν, δήλωσε αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ στο CNN. «Κάποιος θα πρέπει να πληρώσει για την κατασκευή του πυρηνικού προγράμματος, αλλά εμείς δεν θα αναλάβουμε αυτή τη δέσμευση».
Άλλα κίνητρα που βρίσκονται στο τραπέζι περιλαμβάνουν την πιθανή άρση ορισμένων κυρώσεων σε βάρος του Ιράν και την παροχή πρόσβασης στην Τεχεράνη στα 6 δισεκατομμύρια δολάρια που βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε ξένους τραπεζικούς λογαριασμούς και τα οποία το Ιράν δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει ελεύθερα.
Μια άλλη πρόταση που διατυπώθηκε την περασμένη εβδομάδα και εξετάζεται επί του παρόντος είναι να χρηματοδοτήσουν οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο την αντικατάσταση της πυρηνικής εγκατάστασης του Φορντό – την οποία οι ΗΠΑ έπληξαν με βόμβες διάτρησης το περασμένο Σαββατοκύριακο – με το μη εμπλουτισμένο πρόγραμμα, σύμφωνα με δύο πηγές με γνώση του θέματος. Δεν έγινε αμέσως σαφές εάν το Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη συγκεκριμένη εγκατάσταση, ούτε πόσο σοβαρά εξετάζεται αυτή η πρόταση.
«Υπάρχουν πολλές ιδέες που κυκλοφορούν και πολλές από αυτές είναι δημιουργικές», δήλωσε στο CNN μία από τις πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις. «Πιστεύω ότι είναι απολύτως αβέβαιο το τι θα συμβεί εδώ», δήλωσε άλλη πηγή που γνωρίζει το περιεχόμενο των πέντε πρώτων γύρων συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Ο Γουίτκοφ δήλωσε στο CNBC την Τετάρτη ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν μια «ολοκληρωμένη ειρηνευτική συμφωνία», ενώ αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ τόνισε ότι όλες οι προτάσεις αποσκοπούν στο να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν.
Οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι το Ιράν μπορεί να έχει πυρηνικό πρόγραμμα για ειρηνικούς, πολιτικούς σκοπούς, αλλά ότι δεν μπορεί να εμπλουτίζει ουράνιο για αυτό το πρόγραμμα. Αντ’ αυτού, οι ΗΠΑ έχουν προτείνει στο Ιράν να εισάγει εμπλουτισμένο ουράνιο. Ο Γουίτκοφ παρομοίασε το ενδεχόμενο πρόγραμμα με αυτό των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Η κυβέρνηση ενδέχεται να έχει την ευκαιρία να παρουσιάσει ένα προσχέδιο συμφωνίας στους Ιρανούς, αφού ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν θα καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων την επόμενη εβδομάδα.
Πηγές με γνώση των συζητήσεων δήλωσαν στο CNN ότι δεν έχουν οριστεί ακόμη ημερομηνίες.
Παρά τη δυναμική διπλωματική δραστηριότητα που αναπτύσσει παρασκηνιακά ο Γουίτκοφ, ο Τραμπ υποβάθμισε δημόσια αυτή την εβδομάδα την ανάγκη για μια πυρηνική συμφωνία, δηλώνοντας την Τετάρτη ότι πιστεύει πως μια τέτοια συμφωνία «δεν είναι απαραίτητη». «Δεν με νοιάζει αν θα έχω συμφωνία ή όχι», είπε.
Παρόλο που ο πρόεδρος εμφανίστηκε δημόσια αδιάφορος απέναντι στην προοπτική μιας νέας συμφωνίας μετά τη συμφωνία για κατάπαυση του πυρός, πολλοί από τους συμβούλους του πιστεύουν ότι η επιδίωξη μιας μακροπρόθεσμης συμφωνίας θα διασφαλίσει τη βιωσιμότητα της εκεχειρίας.
Οι όροι που διαμορφώθηκαν στη μυστική συνάντηση του Γουίτκοφ αποτελούν άλλωστε αντικείμενο συνεχιζόμενων συζητήσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μέσω περιφερειακών μεσολαβητών – κυρίως του Κατάρ – τις τελευταίες ημέρες.
Το Κατάρ διαδραμάτισε επίσης καίριο ρόλο στη διαμεσολάβηση για την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Ιράν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα και θα συνεργαστεί πολύ στενά με τις ΗΠΑ για να διασφαλίσει ότι δεν θα ξαναρχίσουν οι συγκρούσεις, πρόσθεσε μία από τις πηγές.
