Λίγο πριν αποχωρήσει από τον Λευκό Οίκο, ο Τζο Μπάιντεν υπέγραψε Προεδρική Απόφαση, για την ένταξη της Κύπρου σε τρία αμυντικά προγράμματα των ΗΠΑ.
Μετά από την απόφαση αυτή, η οποία είναι δεσμευτική βάσει νόμου, εκτιμάται ότι η συμμετοχή της Κύπρου στα συγκεκριμένα προγράμματα θα συμβάλει στον εκσυγχρονισμό των κυπριακών Ένοπλων Δυνάμεων, στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας τους με το ΝΑΤΟ αλλά και στην περαιτέρω ενδυνάμωση των σχέσεων ασφαλείας μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Λευκωσίας.
Τα προγράμματα
Η απόφαση αυτή του Μπάιντεν θα επιτρέψει για πρώτη φορά την ένταξη της Κύπρου στα εξής προγράμματα:
-Πρόγραμμα Διεθνών Πωλήσεων Στρατιωτικού Υλικού (FMS)
-Πρόγραμμα παροχής Πλεονάζοντος Αμυντικού Υλικού (EDA)
-Προγράμματα που προσφέρουν εκπαίδευση και εξοπλισμό στις δυνάμεις ασφαλείας ξένων χωρών (Title 10 Security Assistance Programs)
Σύμφωνα με πληγές από την Ουάσιγκτον, η συγκεκριμένη Προεδρική Απόφαση συνιστά έμπρακτη αναγνώριση του κρίσιμου περιφερειακού ρόλου που επιτελεί η Κύπρος στον τομέα της ασφάλειας.
Σημειώνεται ότι τυπικά η Κύπρος δεν θα μπορούσε να συμμετέχει στα συγκεκριμένα πρόγραμμα λόγω του γεγονότος ότι δεν έχει επιτευχθεί ακόμα η μόνιμή άρση του εμπάργκο πώλησης όπλων (περιορισμοί ITAR), κάτι που θα μπορούσε να αλλάξει με ψηφοφορία στο Κογκρέσο. Οι δικηγόροι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ όμως, εκτιμούν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να εντάξει την Κύπρο σε αυτά τα προγράμματα μέσω Προεδρικής Απόφασης (presidential determination) παρά το γεγονός ότι εξακολουθεί να υφίσταται τους περιορισμούς ITAR.
Πρόγραμμα Διεθνών Πωλήσεων Στρατιωτικού Υλικού (FMS)
Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που υλοποιείται σε διακυβερνητικό επίπεδο και επιτρέπει στην αμερικανική κυβέρνηση να εγκρίνει τη μεταφορά αμυντικού εξοπλισμού, υπηρεσιών και εκπαιδεύσεων σε ξένες χώρες.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξετάζει και εγκρίνει τις εκάστοτε περιπτώσεις διεθνών πωλήσεων στρατιωτικού υλικού και στη συνέχεια η Υπηρεσία Συνεργασίας για την Ασφάλεια στην Άμυνα, η οποία υπάγεται στο αμερικανικό υπουργείο Άμυνας, προχωρεί στην υλοποίηση τους. Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ καθορίζει εάν μια χώρα είναι επιλέξιμη για συμμετοχή στο πρόγραμμα FMS ενώ ο αρμόδιος ΥΠΕΞ αποφασίζει αν θα στηρίξει μια πώληση και σε ποιο βαθμό.
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ χρησιμοποιεί το σύστημα εξαγορών του υπουργείου Άμυνας για να αγοράσει τον εξοπλισμό ενώ μαζί με την ξένη κυβέρνηση υπογράφουν Επιστολή Προσφοράς και Αποδοχής (LOA).
Πρόγραμμα Πλεονάζοντος Αμυντικού Υλικού (EDA)
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα δίνει την δυνατότητα σε ξένες χώρες να λαμβάνουν αμυντικό υλικό των αμερικανικών Ένοπλων Δυνάμεων το οποίο έχει κριθεί πλεονάζον από το υπουργείο Άμυνας. Στη συνέχεια, αυτός ο πλεονάζον εξοπλισμός μπορεί να δοθεί με μειωμένο ή μηδενικό κόστος σε επιλέξιμες ξένες χώρες στην περίπτωση που κριθεί ότι κάτι τέτοιο εξυπηρετεί τους στόχους εθνικής ασφαλείας και εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ.
Στόχος του προγράμματος είναι οι ΗΠΑ να βοηθήσουν κρίσιμους εταίρους να εκσυγχρονίσουν τις Ένοπλες Δυνάμεις τους, ενισχύοντας παράλληλα τη διαλειτουργικότητα τους.
Προγράμματα Βοήθειας Ασφαλείας του Τίτλου 10
Τέλος, τα τελευταία προγράμματα παρέχουν εκπαίδευση και εξοπλισμό σε ξένες χώρες για να βοηθήσουν στην ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων και ικανοτήτων από τις δυνάμεις ασφαλείας τους. Το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ έχουν την ευθύνη της διαχείρισης των συγκεκριμένων προγραμμάτων και στόχος είναι η προώθηση των συμφερόντων ασφαλείας των ΗΠΑ.
Στόχος του προγράμματος είναι:
- η παροχή βοήθειας σε ξένες χώρες ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις απειλές και να συμμετέχουν σε κοινές αποστολές και προσπάθειες.
- η δημιουργία σχέσεων που προωθούν τα συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ.
- η παροχή πρόσβασης σε ξένες Ένοπλες Δυνάμεις σε καιρό ειρήνης και τη δυνατότητα επιχειρήσεων έκτακτης ανάγκης.
