Ήταν μια εκκρεμότητα που διευθετήθηκε σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία, όπου ολόκληρη η Ευρώπη πασχίζει να διαχειριστεί τις αναταράξεις που προκαλεί ένα θέμα τέτοιου βεληνεκούς.
Κι ενώ η ακροδεξιά εργαλειοποιεί κάθε πτυχή του, για να σπείρει το φόβο και να αποκτήσει εκλογικά οφέλη τον Ιούνιο του 2024 (ευρωεκλογές), τα κράτη- μέλη καλούνται πλέον να πραγματοποιήσουν ασκήσεις ισορροπίας, καθώς οι τοπικές κοινωνίες βρίσκονται στα όρια τους, ενώ η πίεση των μεταναστευτικών ροών θα κλιμακώνεται, όσο υπάρχει αστάθεια και ένταση στην ευρύτερη περιοχή, παραδείγματος χάριν στη Μέση Ανατολή.
Από τη μία πλευρά, οι χώρες του Βορρά έχοντας υποδεχθεί ένα μεγάλο αριθμό μεταναστών στα εδάφη τους την τελευταία δεκαετία, προχωρούν με μεγάλη ταχύτητα στην αυστηροποίηση των μέτρων για την αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης και εμφανίζονται αρνητικές στο να σηκώσουν ένα επιπλέον βάρος στην παρούσα συγκυρία.
Μία στιγμή, που σε πολιτικό επίπεδο, η εικόνα είναι ζοφερή με ένα διαρκώς αυξανόμενο ποσοστό πολιτών να στρέφεται σε αντισυμβατικές λύσεις και να ρέπει προς τον λαϊκισμό. Το ερώτημα που τίθεται βέβαια είναι αν μπορούν οι ηγεσίες να ρίχνουν το ανάθεμα σε άλλους, όταν εκείνες δεν στέκονται στο ύψος των περιστάσεων.
Στον ευρωπαϊκό νότο τα πράγματα είναι εξίσου σύνθετα, καθώς οι χώρες υποδοχής δέχονται, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, τεράστια μεταναστευτικά ρεύματα που σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι διαχειρίσιμα.
Η Ελλάδα αντιμετώπισε μια πολύ σύνθετη κατάσταση το 2015 με λανθασμένες πολιτικές επιλογές που οδήγησαν τα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου και τους κατοίκους τους σε απόγνωση.
Σήμερα το πρόβλημα εντοπίζεται κατά κύριο λόγο στις ακτές της ιταλικής επικράτειας, όπου σε καθημερινή βάση εκατοντάδες μετανάστες πέφτουν θύματα των δουλεμπόρων, αναζητώντας μια καλύτερη ζωή με τελικό προορισμό τη βόρεια Ευρώπη.
Αν και οι διατάξεις του νέου Συμφώνου Μετανάστευσης προβλέπουν επιπλέον οικονομική ενίσχυση για τις χώρες της πρώτης υποδοχής, στην περίπτωση άρνησης των εταίρων στο βορρά να αναλάβουν το αριθμητικό μέρος που τους αναλογεί, εντούτοις υπάρχουν έντονες ανησυχίες για το πως στο τέλος της ημέρας θα λειτουργήσει και θα αποδώσει το νέο σύστημα.
Σε κάθε περίπτωση είναι θετικό πως βρέθηκε μια συμβιβαστική λύση, ώστε η Ευρώπη να αντιμετωπίσει την πολυπλοκότητα του μεταναστευτικού σε μια νέα βάση, με την κάθε πλευρά να αναλαμβάνει το δικό της μερίδιο ευθύνης.
Ωστόσο, η φιλοσοφία και η πολιτική κατεύθυνση της ενιαίας ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής θα κριθούν εκ του αποτελέσματος. Οι χώρες-μέλη της Ε.Ε οφείλουν να ενισχύσουν τη διάθεση τους για εκατέρωθεν αλληλεγγύη και αναγνώριση των ιδιαιτεροτήτων της κάθε πλευράς.
Ο αμοιβαίος σεβασμός, οι κοινές «γραμμές» και η διαρκής συνεργασία αποτελούν τα βασικά συστατικά για την επίτευξη λύσεων στο ίσως νούμερο ένα θέμα της ευρωπαϊκής ατζέντας.
