Αυστηρότεροι κανονισμοί τέθηκαν μετά τον σεισμό που έπληξε την Τουρκία το 1999, αλλά η κακή κατασκευή έπαιξε σημαντικό ρόλο στην τελευταία καταστροφή ξημερώματα της Δευτέρας.
Ο σεισμός του 1999 δεν τους δίδαξε
Το 1999, περισσότεροι από 17.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν μετά από σεισμό κοντά στην Κωνσταντινούπολη. Στη συνέχεια, οι αρχές «υποσχέθηκαν» αυστηρότερους οικοδομικούς κανονισμούς και εισήγαγαν έναν «φόρο σεισμού» με στόχο τη βελτίωση της ετοιμότητας σε μια χώρα που βρίσκεται πάνω σε δύο μεγάλα γεωλογικά ρήγματα.
Η αργή αντίδραση της Άγκυρας στην καταστροφή, ωστόσο, έπαιξε μεγάλο ρόλο στην ανάδειξη του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην εξουσία με το νεοσύστατο κόμμα να κερδίζει τις εκλογές του 2002 με συντριπτική πλειοψηφία.
Σχεδόν 24 χρόνια αργότερα, μετά τον ακόμη πιο φονικό σεισμό της Δευτέρας και τους μετασεισμούς, οι άνθρωποι σε όλη την Τουρκία αναζητούν όχι μόνο τους αγνοούμενους αγαπημένους τους αλλά και απαντήσεις, σύμφωνα με τον Guardian.
Μετά από έναν άλλο σεισμό το 2011, στον οποίο έχασαν τη ζωή τους εκατοντάδες άνθρωποι, ο Ερντογάν, τότε πρωθυπουργός, κατηγόρησε τις κακές κατασκευές για τον υψηλό αριθμό των νεκρών, λέγοντας ότι:
«Οι δήμοι, οι κατασκευαστές και οι επόπτες θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι η αμέλειά τους ισοδυναμεί με δολοφονία».
Αλλά με σχεδόν 30.000 νεκρούς πλέον μόνο στην Τουρκία -ένας αριθμός που συνεχίζει να αυξάνεται- και περισσότερους από 1 εκατομμύριο ανθρώπους να έχουν μείνει άστεγοι, γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι η ενδημική διαφθορά και η χαλαρή εφαρμογή των οικοδομικών κανονισμών έχουν επιδεινώσει την κρίση.
Ο Ερντογάν κατέστησε τις κατασκευές την ατμομηχανή της τουρκικής οικονομίας- η εξάρτηση από τις φθηνές ξένες πιστώσεις χρηματοδότησε νέους αυτοκινητόδρομους, νοσοκομεία και οικιστικούς και εμπορικούς πύργους σε όλη τη χώρα, μέχρι που η τουρκική λίρα κατέρρευσε το 2018.
Στα χαρτιά, τα τουρκικά πρότυπα ασφάλειας των κτιρίων είναι από τα καλύτερα στον κόσμο και επικαιροποιούνται τακτικά με ειδικούς κανόνες για τις σεισμογενείς περιοχές.
Οι παραβάσεις δεν τιμωρούνταν επαρκώς
Όμως Τούρκοι και διεθνείς γεωλόγοι, πολεοδόμοι, αρχιτέκτονες και ειδικοί σε θέματα αντιμετώπισης σεισμών προειδοποιούσαν εδώ και χρόνια ότι ακόμη και πολλές σύγχρονες κατασκευές σε όλη τη χώρα αποτελούσαν "ερείπια σε αναμονή" επειδή δεν είχαν τηρηθεί σωστά οι οικοδομικοί κανονισμοί.
Την ίδια στιγμή, ο πληθυσμός σε πολλές πληγείσες περιοχές της Τουρκίας έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία λόγω της εισροής εκατομμυρίων προσφύγων από τη γειτονική Συρία που διαφεύγουν από τον εμφύλιο πόλεμο.
Δεν είναι σαφές από τους κυβερνητικούς προϋπολογισμούς πώς δαπανήθηκε ο φόρος για τους σεισμούς -που εκτιμάται ότι έχει συγκεντρώσει 3 δισ. δολάρια (2,5 δισ. λίρες) από την καταστροφή του 1999.
Νοσοκομεία και άλλα δημόσια κτίρια, καθώς οικισμοί και εμπορικά συγκροτήματα, συγκαταλέγονται μεταξύ των περίπου 25.000 κατασκευών που καταστράφηκαν ή υπέστησαν ζημιές.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης υποσχέθηκε να τιμωρήσει όποιον βρεθεί υπεύθυνος, ανακοινώνοντας τη σύσταση μονάδων έρευνας για την καταπολέμηση του σεισμού, ενώ οι εισαγγελείς έχουν αρχίσει να συλλέγουν δείγματα κτιρίων για στοιχεία σχετικά με τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν κατά την κατασκευή.
Αναμένονται πολλές ακόμη συλλήψεις, αλλά η επίρριψη ευθυνών στους εργολάβους οικοδομών είναι απίθανο να κατευνάσει την αυξανόμενη οργή της κοινής γνώμης για την κυβέρνηση.
Η δέσμευση Ερντογάν
Ο Ερντογάν δεσμεύτηκε ότι η ανοικοδόμηση θα ολοκληρωθεί σε ένα χρόνο, ένα φαινομενικά αδύνατο εγχείρημα δεδομένης της κλίμακας της καταστροφής σε μια τεράστια περιοχή. Αλλά με τις εθνικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για τον Μάιο και οι οποίες ήταν ήδη έτοιμες να αποτελέσουν κρίσιμη δοκιμασία μετά από 20 ολοένα και πιο αυταρχικά χρόνια στην εξουσία, το πολιτικό μέλλον του προέδρου εξαρτάται από το πώς θα χειριστεί τις επιπτώσεις.
Οι σεισμοί της Τουρκίας εκτιμάται ότι θα προκαλέσουν οικονομικές απώλειες άνω των 84 δισεκατομμυρίων δολαρίων
Οι σεισμοί μεγέθους 7,7 και 7,6 Ρίχτερ σημειώθηκαν με διαφορά εννέα ωρών στη νοτιοανατολική Τουρκία αναμένεται να οδηγήσουν σε απώλειες άνω των 84 δισεκατομμυρίων δολαρίων, δήλωσε την Κυριακή η Τουρκική Συνομοσπονδία Επιχειρήσεων και Επιχειρήσεων (TÜRKONFED), συμπεριλαμβανομένων 70,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων ζημιών σε οικιστικά κτίρια και 10,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων απώλειας εθνικού εισοδήματος.
Οι απώλειες στο εργατικό δυναμικό θα κοστίσουν στην τουρκική οικονομία περίπου 2,9 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η καταστροφή προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε δρόμους, αγωγούς και άλλες υποδομές στην περιοχή, όπου ζουν περίπου 13,5 εκατομμύρια άνθρωποι.
Ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) Μαχμούντ Μοχιλντίν δήλωσε την Κυριακή ότι ο αντίκτυπος των σεισμών της περασμένης εβδομάδας στην οικονομική ανάπτυξη της Τουρκίας είναι απίθανο να είναι τόσο έντονος όσο μετά τον σεισμό που έπληξε το 1999.
Μετά τον αρχικό αντίκτυπο τους επόμενους μήνες, οι επενδύσεις του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα στην ανοικοδόμηση θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ανάπτυξη του ΑΕΠ στο μέλλον, δήλωσε ο Μοχιλντίν.
Ενώ αξιωματούχοι και οικονομολόγοι λένε ότι η έκταση της καταστροφής δεν είναι ακόμη σαφής, οι σεισμοί θα προσθέσουν δισεκατομμύρια δολάρια σε δαπάνες στον προϋπολογισμό της Άγκυρας και αναμένεται να μειώσουν την οικονομική ανάπτυξη κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες φέτος.
Η έκθεση της TÜRKONFED εκτιμά ότι οι ζημιές στις υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των δρόμων και των δικτύων ηλεκτροδότησης, καθώς και στα νοσοκομεία και τα σχολεία, μπορεί να οδηγήσουν το δημοσιονομικό έλλειμμα της Τουρκίας πάνω από το 5,4% του ΑΕΠ φέτος, σε σύγκριση με την επίσημη πρόβλεψη του 3,5%.
Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι θα υπάρξει ταχεία ανοικοδόμηση των υποδομών και των σπιτιών
Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα δήλωσε ότι οι σεισμοί προκάλεσαν τεράστια τραγωδία στους ανθρώπους αλλά και πολύ σημαντικές επιπτώσεις στην τουρκική οικονομία.
Η Τουρκία είναι γνωστή για τα πολύ χαμηλά επίπεδα χρέους από τις περισσότερες χώρες. Ωστόσο, οι ζημιές από τους σεισμούς αναμένεται να πλήξουν και την παραγωγή στην πληγείσα περιοχή, η οποία εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύει το 9,3% του ΑΕΠ της χώρας.
Τρεις οικονομολόγοι, τους οποίους επικαλείται το Reuters, υπολόγισαν ότι η ανάπτυξη του ΑΕΠ θα μπορούσε να μειωθεί κατά 0,6 έως 2 ποσοστιαίες μονάδες σε ένα σενάριο όπου η παραγωγή στην περιοχή θα μειωθεί κατά 50%, κάτι που, όπως είπαν, θα χρειαζόταν έξι έως 12 μήνες για να ανακάμψει.
Η ανάπτυξη θα μπορούσε να είναι 1 ή 2 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από το επιδιωκόμενο 5%, δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος στο Reuters, λέγοντας ότι κάποιοι από τους επενδυτικούς πόρους που προβλέπονται στον προϋπολογισμό θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για αυτούς τους τομείς.
Η νοτιοανατολική περιοχή που επλήγη από τον σεισμό αντιπροσωπεύει το 8,5% των εξαγωγών της Τουρκίας και το 6,7% των εισαγωγών. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι λένε ότι οι σεισμοί είναι απίθανο να επηρεάσουν το εμπορικό ισοζύγιο της Τουρκίας, καθώς οι εξαγωγές και οι εισαγωγές αναμένεται να μειωθούν.
Η κυβέρνηση έχει υποσχεθεί περίπου 100 δισεκατομμύρια TL για να βοηθήσει τις πλειγείσες περιοχές και ο Ερντογάν δήλωσε ότι οι αρχές θα ξεκινήσουν σύντομα την ανοικοδόμηση. Επίσης ο Τούρκος Πρόεδρος πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση στοχεύει να κατασκευάσει κατοικίες εντός ενός έτους για όσους έμειναν χωρίς σπίτι στις 10 επαρχίες που επλήγησαν.
