Όπως σημειώνει η Guardian, «σε μία κίνηση που έχει επικριθεί από ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τα κράτη μέλη της ΕΕ θα στείλουν πίσω τους αιτούντες άσυλο που ζήτησαν άσυλο πρώτα στην Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι η χώρα είναι μπλεγμένη στη χειρότερη οικονομική κρίση της στη σύγχρονη εποχή».
Η Γερμανία έχει κάνει σχεδόν 400 αιτήσεις μετεγκατάστασης, σύμφωνα με αξιωματούχους του Βερολίνου αλλά και πηγές της ελληνικής κυβέρνησης που επικαλείται η Guardian. Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Ολλανδία και η Νορβηγία έχουν ζητήσει επίσης την επιστροφή των αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα.
Ο υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής, Γιάννης Μουζάλας, δήλωσε στη Guardian ότι οι πρώτες επιστροφές αναμένονται άμεσα. «Η γραφειοκρατική διαδικασία έχει αρχίσει και πιστεύουμε ότι οι επιστροφές θα ξεκινήσουν τον επόμενο μήνα. Θα ξεκινήσουν με έναν συμβολικό αριθμό, σαν μια πράξη φιλίας (απέναντι στα άλλα κράτη της ΕΕ). Η Ελλάδα έχει ήδη δεχθεί τόσους πολλούς πρόσφυγες, έχει υποστεί τέτοια πίεση, που η αποδοχή ακόμη περισσότερων θα ήταν παράλογη, ένα αστείο αν δεν ήταν μια τέτοια τραγωδία», ανέφερε.
Ο υπουργός είπε ακόμη ότι δεν έχει ιδέα που ακριβώς θα εγκατασταθούν οι πρόσφυγες που θα επιστραφούν, ή το αν θα φύγουν κάποια στιγμή από την Ελλάδα. «Δεν ξέρω που θα πάνε. Μπορεί στην Αθήνα, μπορεί στη Θήβα... φιλοξενούνται σε διαμερίσματα», πρόσθεσε. «Ό,τι και να γίνει, οι συνθήκες θα είναι καλές, έχουν βελτιωθεί σημαντικά και θα πληρούν τα κριτήρια της ΕΕ». Η Guardian αναφέρει ακόμα πως αξιωματούχοι δηλώνουν κατ' ιδίαν ότι η η αποδοχή των επανεγκαταστάσεων δεν ήταν διαπραγματεύσιμη, καθώς απορρέει από τις υποχρεώσεις στο πλαίσιο της ΕΕ, ενώ έχουν εισπραχθεί και κεφάλαια από τις Βρυξέλλες.
Η επανεγκατάσταση δεν θα επηρεάσει τους αιτούντες άσυλο που έφθασαν στην ΕΕ πριν από το Μάρτιο του τρέχοντος έτους. Το δημοσίευμα αναφέρεται στον μεγάλο αριθμό μεταναστών και προσφύγων που έχουν φτάσει στην Ελλάδα από το 2015. Όπως επισημαίνει, αν και μετά τη συμφωνία ΕΕ - Τουρκίας, οι μεταναστευτικές ροές μειώθηκαν δραματικά, εκατοντάδες άτομα φτάνουν κάθε βδομάδα στα ελληνικά νησιά. Ειδική αναφορά γίνεται και στις συνθήκες που επικρατούν στα κέντρα φιλοξενίας, τις οποίες χαρακτηρίζει άθλιες. Η οργάνωση Human Rights Watch ανέφερε πρόσφατα ότι οι αυτοτραυματισμοί και οι απόπειρες αυτοκτονίας, η επιθετικότητα, το άγχος και η κατάθλιψη, αυξάνονται συνεχώς στα κέντρα. Οι τοπικές υπηρεσίες διαμαρτύρονται για το γεγονός ότι δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν.
Σε αυτό το πλαίσιο, η επιστροφή προσφύγων στην Ελλάδα αντιμετωπίζεται με χλεύη από πολλές οργανώσεις, που έχουν επίσης καταγγείλει τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας ως βαθιά προβληματική. «Είναι απίστευτο ότι μια χώρα όπως η Γερμανία, η οποία τώρα έχει τόσα κέντρα φιλοξενίας προσφύγων άδεια λόγω της μείωσης του αριθμού των αφίξεων [μετά τη συμφωνία Τουρκίας-ΕΕ], απαιτεί την επιστροφή ανθρώπων πίσω στην Ελλάδα», δήλωσε η Salinia Stroux, επικεφαλής της ΜΚΟ Υποστήριξη των Προσφύγων Αιγαίου (Refugee Support Aegean). «Δεν υπάρχει το επιχείρημα ότι έχουν πάρα πολλούς ή ότι δεν είναι έτοιμοι να δεχτούν άλλους, όταν υπάρχουν χώροι που βρίσκονται εκεί, έτοιμοι και περιμένουν, να φιλοξενήσουν ανθρώπους των οποίων το ενοίκιο έχει ήδη καλυφθεί και καταβληθεί από το γερμανικό κράτος».
Στο μεταξύ, η κυβέρνηση της Άνγκελα Μέρκελ έχει επικριθεί επειδή έχει βάλει φρένο στην επανασύνδεση προσφύγων με μέλη της οικογένειάς τους στη Γερμανία.Οι διαμαρτυρίες των Συρίων που απαιτούν επανεγκατάσταση έχουν αυξηθεί εν μέσω καταγγελιών ότι οι οικογενειακές επανενώσεις έχουν μειωθεί σε λιγότερες από 100 τον μήνα -περίπου το ένα πέμπτο του αντίστοιχου αριθμού την άνοιξη. Η γερμανική κυβέρνηση αρνείται την ύπαρξη ενός τυπικού ανώτατου ορίου στον αριθμό των επανενώσεων από την Ελλάδα. Ωστόσο, απαντώντας σε ένα κοινοβουλευτικό ερώτημα, το γερμανικό υπουργείο Εσωτερικών παραδέχθηκε ότι «μέχρι και 4.339» κυρίως Σύριοι αιτούντες άσυλο, των οποίων η αίτηση για επανένωση είχε εγκριθεί, μένουν επί του παρόντος στην Ελλάδα.
Η απογοήτευση δεν περιορίζεται μόνο στον αργό ρυθμό των οικογενειακών επανενώσεων, επισημαίνει η Guardian. Τον Ιούνιο του 2015, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε να μετεγκαταστήσει περισσότερους από 66.000 αιτούντες άσυλο από την Ελλάδα και την Ιταλία, σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Ο κ. Μουζάλας είπε ότι μόνο ένα μικρό μέρος έχει μετεγκατασταθεί μέχρι στιγμής. «Περίπου 17.000 έχουν μετεγκατασταθεί και περίπου 7.000 επανενωθεί με τις οικογένειές τους. Είναι σε εξέλιξη, αλλά αν ήμουν εγώ στη θέση τους, θα ήθελα η διαδικασία να κινηθεί γρηγορότερα», είπε. Το δημοσίευμα σημειώνει πως περίπου 62.000 πρόσφυγες είναι διασκορπισμένοι σε όλη την Ελλάδα.
